Nghị viện Catalunya thông qua mô hình thu phí viñeta cho đường cao tốc

Ngày 1/6/2024, Nghị viện Catalunya đã thông qua rộng rãi dự thảo về hệ thống thu phí viñeta áp dụng cho các tuyến đường cao tốc, trong đó có tuyến AP-7. Theo đó, thay vì thu phí qua trạm như trước đây đến năm 2021, hệ thống mới sẽ tính phí dựa trên số kilomet người dùng di chuyển, trọng lượng và loại phương tiện cùng các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến hành trình. Mục tiêu của mô hình viñeta không chỉ giới hạn trong việc thu phí mà còn phục vụ như một cách thức tài trợ bền vững cho việc duy trì và cải thiện an toàn giao thông đồng thời hỗ trợ phát triển vận tải công cộng, đặc biệt hướng đến nhóm vận tải hàng hóa quốc tế.

Dự thảo đã nhận được tới 106 phiếu thuận từ các đảng PSC, Junts, ERC, Comuns và CUP, trong khi 26 phiếu từ PP và Vox phủ quyết và hai đại biểu Aliança Catalana bỏ phiếu trắng. Tuy nhiên, thực tế việc áp dụng vẫn phụ thuộc vào sự đồng thuận của Chính phủ Tây Ban Nha bởi AP-7 thuộc quyền quản lý của Nhà nước.

Tuyên bố của Chủ tịch vùng Salvador Illa trước đó đã khơi mào cuộc tranh luận về khả năng sai lầm khi dỡ bỏ các trạm thu phí trên AP-7. Theo đó, Nghị viện đã phê chuẩn thành lập một nhóm làm việc đa bên gồm đại diện Chính phủ vùng, các nhóm nghị sĩ, cơ quan Nhà nước trung ương, các tổ chức xã hội và kinh tế cũng như đại diện ngành giao thông và môi trường để thảo luận và đưa ra đề xuất chung về mô hình thu phí viñeta tích hợp các yêu cầu xã hội và môi trường.

Đề xuất được đưa ra bởi Comuns và bổ sung các chỉnh sửa bởi ERC nhằm đảm bảo mô hình này không ảnh hưởng đến những người dân không có lựa chọn vận tải công cộng thực sự. Mức phí thu sẽ được dành riêng cho mục đích bảo trì hạ tầng, cải thiện an toàn và phát triển các phương tiện giao thông khác như tuyến đường sắt hành khách và vận tải hàng hóa.

Lluís Mijoler thuộc Comuns nhấn mạnh việc khôi phục hệ thống thu phí trạm truyền thống là không phù hợp, thay vào đó viñeta sẽ tạo điều kiện công bằng, không gây gánh nặng lên người lao động di chuyển hàng ngày đồng thời điều chỉnh chi phí với các nhà vận chuyển lớn sử dụng Catalunya như hành lang vận tải.

Đại biểu PSC Neus Comes đồng thuận với mô hình thu phí theo sử dụng thay vì ráp lại kiểu thu phí cổ điển. Cùng quan điểm, Albert Salvadó bên ERC từ chối mở rộng thêm làn đường trên AP-7 do sẽ làm gia tăng tắc nghẽn và nguy cơ tai nạn, đồng thời phê phán chính phủ trung ương thiếu đầu tư adequate cho hạ tầng giao thông khu vực.

Junts muốn đảm bảo nguồn thu từ phí viñeta được đầu tư ngược trở lại cho hạ tầng địa phương, nhưng phản đối việc chỉ trích vận tải hàng hóa nặng. Đại biểu Judith Toronjo cũng nhắc lại lịch sử các trạm thu phí rằng dỡ bỏ là kết quả sự mệt mỏi trong việc đóng phí suốt ba thập niên, và phê phán câu hỏi liệu quyết định dỡ trạm có phải sai lầm của ông Illa.

CUP chỉ trích chính quyền chưa hành động sau hơn một năm kể từ khi nghị viện thông qua đề xuất này và nhấn mạnh vai trò của việc chuyển giao quyền kiểm soát AP-7 và AP-2.

Ngược lại, các đảng đối lập như PP và Vox phản đối mạnh mẽ việc áp dụng bất kỳ hình thức thu phí mới nào trên AP-7. Đại biểu Pau Ferran của PP gọi đề xuất là "gian dối" và "lừa dối" vì bắt người dân phải trả thêm. Trong khi đó, Andrés Bello từ Vox cho rằng người dân đã đóng đủ thuế và không cần trả thêm phí cho đường bộ đã tồn tại, đồng thời bày tỏ quan ngại về gánh nặng tài chính gia tăng trên người dân.

Đại biểu của Aliança Catalana không phản đối mô hình viñeta nhưng không ủng hộ hoàn toàn vì mong muốn nhóm làm việc cụ thể hơn.

Quyết định trên mở ra một giai đoạn mới cho chính sách giao thông Catalunya khi vừa khẳng định sự cần thiết của nguồn vốn bền vững cho hạ tầng, vừa dấy lên những tranh luận về phát triển và phân bổ chi phí hợp lý giữa các nhóm người sử dụng đường.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.