Cái chết của bé gái trong thử nghiệm chỉnh sửa gen ở Trung Quốc gây tranh cãi

Theo báo cáo từ tạp chí Science Journal và tổ chức Retraction Watch, một bé gái 6 tuổi mắc phải đột biến gen ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh đã qua đời vài ngày sau khi nhận liệu pháp chỉnh sửa gen thử nghiệm tại Bệnh viện Xinhua, Thượng Hải, vào tháng 3 năm 2025. Phương pháp điều trị sử dụng công nghệ base editing nhằm sửa đổi chính xác từng ký tự DNA nhằm khắc phục lỗi di truyền căn bản. Tuy nhiên, bé gái đã gặp phản ứng miễn dịch nghiêm trọng dẫn đến tử vong.

Điểm đáng chú ý là sự kiện này chưa từng được công bố công khai trước đó, đặc biệt không được nhắc đến trong bài báo đăng trên tạp chí Nature vào đầu năm 2026, trình bày về nghiên cứu trên động vật sử dụng liệu pháp chỉnh sửa gen. Bài báo cũng không đề cập đến các vấn đề nghiêm trọng về thận và gan xuất hiện trong thí nghiệm trên khỉ trước đó. Các dữ liệu này được phát hiện qua hồ sơ và lời kể của gia đình bệnh nhân.

Thử nghiệm do chính các bác sĩ đề xuất (IIT) là loại hình nghiên cứu được cho phép tại các bệnh viện lớn ở Trung Quốc sau khi được xem xét ở cấp địa phương, mà không cần sự phê duyệt từ cơ quan quản lý thuốc quốc gia. Số lượng thử nghiệm này đã tăng lên gấp 11 lần từ năm 2015 đến 2023, với hơn 1.000 nghiên cứu đang được tiến hành. Mặc dù giúp đẩy nhanh phát triển các liệu pháp tế bào và gen hiện đại, quy trình giám sát còn thiếu chặt chẽ đã gây ra những vụ việc nghiêm trọng như trường hợp nêu trên.

Bệnh viện Xinhua đã bị phạt khoảng 3.600 USD do vi phạm trong thử nghiệm, bác sĩ phụ trách nghiên cứu là ông Yongguo Yu nhận cảnh cáo bằng lời. Gia đình bệnh nhân, người đã đóng góp khoảng 860.000 USD cho công tác nghiên cứu và điều trị, không nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào. Mặc dù được tiếp cận thông tin qua các hồ sơ nghiên cứu, bệnh viện và các nhà nghiên cứu chính chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ việc.

Trung Quốc đang nỗ lực kiểm soát chặt chẽ hơn các công nghệ y sinh mới nổi kể từ sau vụ việc gây chấn động của nhà khoa học He Jiankui khi tạo ra những đứa trẻ chỉnh sửa gen đầu tiên trên thế giới. Tháng 6 năm nay, nước này đã sửa đổi quy định về nghiên cứu liệu pháp tế bào và gen, giới hạn thử nghiệm tại các bệnh viện đủ điều kiện và cấm thu phí từ bệnh nhân trong quá trình nghiên cứu lâm sàng. Bên cạnh đó, chính phủ cũng cho phép một số bệnh viện thương mại hóa một số quy trình điều trị tiên tiến mà không cần đăng ký thuốc truyền thống, tạo ra một môi trường vừa kiểm soát vừa khuyến khích đổi mới sinh học.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.