Cộng đồng Fukushima nỗ lực bảo tồn các địa điểm thảm họa bất chấp khó khăn

Vào lúc gần 3 giờ chiều ngày 11/3/2011, trận động đất mạnh 9.0 độ cùng với sóng thần khổng lồ đã tấn công khu vực đông bắc Nhật Bản, gây ra thảm họa hạt nhân nghiêm trọng tại Fukushima. Trong số các công trình chịu ảnh hưởng nặng nề, trường Tiểu học Kumamachi tại thị trấn Okuma nay đã đóng cửa nhưng vẫn giữ nguyên cảnh vật như ngày xảy ra thảm họa.

Tại ngôi trường này, vào thời điểm tai nạn, khoảng 330 học sinh đang theo học và một số em vẫn còn ở bên trong khi sóng thần xảy ra. Mặc dù sóng thần không tràn vào khu vực trường học nhưng tất cả học sinh đã được sơ tán ngay sau thảm họa hạt nhân. Bàn ghế, cặp sách lẻ tẻ và các vật dụng học tập vẫn còn nằm lại trong lớp học, chứng tỏ sự đột ngột của sự kiện.

Một nhóm cư dân địa phương vẫn tiếp tục tổ chức các buổi hội thảo nhằm bảo tồn ngôi trường cùng các vật dụng còn lại. Shinya Ishikawa, cựu học sinh trường, chia sẻ rằng thảm họa hạt nhân đã phá hủy nền tảng cuộc sống và chia cắt cộng đồng địa phương, do đó việc bảo tồn hiện vật là cách thể hiện tác động sâu sắc của sự kiện này.

Chính quyền thị trấn Okuma cũng đã thành lập một ủy ban bao gồm người dân và các chuyên gia từ ngày 4/6 để thảo luận về khả năng bảo tồn ngôi trường. Dự kiến hướng đi sẽ được quyết định trước cuối năm tài chính. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn lớn.

Vấn đề lớn nhất là vị trí của trường nằm trong khu vực lưu trữ tạm thời đất được thu gom trong quá trình khử nhiễm. Đây cũng là vùng cấm, nơi chỉ những người có quan hệ đất đai mới được phép vào. Theo kế hoạch hiện tại, việc xử lý triệt để lượng đất này sẽ mất thêm 19 năm nữa.

So với các di tích thảm họa khác tại Iwate và Miyagi, việc mở cửa trường cho khách công cộng sẽ đòi hỏi sự phối hợp phức tạp hơn nhiều. Ngoài ra, chi phí tu sửa cũng là trở ngại đáng kể. Thị trấn ước tính cần ít nhất 1,8 tỷ yên (khoảng 11 triệu USD) để cải tạo tòa nhà trường khoảng 60 năm tuổi đủ điều kiện sử dụng tiếp.

Trong khi đó, một số công trình tư nhân bị tổn thương từ thảm họa đã được duy trì và mở cửa cho khách tham quan. Điển hình là Matsunaga Kiln ở Namie, nơi sản xuất gốm Obori Soma truyền thống. Chủ nhân thế hệ thứ tư, Takeshi Matsunaga, 38 tuổi, đã quyết định giữ nguyên cơ sở và chỉ thực hiện sửa chữa tối thiểu để khách có thể nhìn thấy sự thật của hiện trạng sau tai họa.

Takeshi cho biết ông không muốn địa điểm bị phá hủy, gây cảm giác như không có gì xảy ra tại đây. Ông đang tiến hành huy động quỹ cộng đồng để chi phí duy trì được phù hợp.

Theo Bộ Môi trường Nhật Bản, tính đến cuối tháng 4 năm nay, khoảng 19.000 ngôi nhà và công trình công cộng đã bị phá hủy tại 11 khu vực trong tỉnh Fukushima có lệnh sơ tán sau tai nạn hạt nhân. Một số công trình đã được gìn giữ và mở cửa cho khách tham quan như trường Tiểu học Ukedo tại thị trấn Namie, vốn hứng chịu thiệt hại nặng nề do sóng thần.

Những nỗ lực này phản ánh mong muốn của cộng đồng địa phương trong việc ghi nhớ và truyền lại ký ức về thảm họa, đồng thời góp phần giáo dục thế hệ tương lai về hậu quả của các sự kiện thiên tai và tai nạn hạt nhân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.