Khoa học xác định loại thiên thạch hiếm đã khiến khủng long tuyệt chủng

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances đã mang lại cái nhìn mới về thiên thạch khổng lồ đã làm thay đổi lịch sử sự sống trên Trái Đất cách đây 66 triệu năm. Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng vật thể vũ trụ gây ra thảm họa này có thể thuộc loại condrita carbonácea CO, một nhóm thiên thạch rất hiếm gặp, chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong số các condrita carbonácea - vốn chỉ chiếm khoảng 5% các mẫu thiên thạch từng được thu thập trên Trái Đất.

Thiên thạch va chạm này đã gây ra một trong những sự kiện tuyệt chủng hàng loạt lớn nhất, khiến khoảng 75% các loài sinh vật vào cuối kỷ Phấn Trắng, trong đó có khủng long không bay, bị xóa sổ.

Để xác định loại thiên thạch, các nhà khoa học đã tiến hành phân tích chi tiết các đồng vị niken có mặt trong các mẫu lớp đất sét mỏng, còn gọi là lớp ranh giới Cretaceous-Paleogene (K-Pg), được tìm thấy phân bổ ở nhiều vị trí trên toàn cầu. Việc này cho phép họ nhìn nhận chính xác thành phần hóa học của vật thể không gian đã tạo ra vụ va chạm dữ dội ẩn chứa các manh mối quan trọng về nguồn gốc của nó.

Giáo sư Philippe Claeys, một trong những tác giả nghiên cứu, cho biết: "Condrita carbonácea lớp Ornans (CO) không hề giống với các thiên thạch phổ biến thường được trưng bày trong các bộ sưu tập bảo tàng". Phân tích này mở ra một hướng đi mới trong việc hiểu biết về vật thể vũ trụ quý hiếm này.

Nghiên cứu còn cho thấy loại thiên thạch này chứa hàm lượng thấp các nguyên tố dễ bay hơi như cacbon, kẽm, nước và đặc biệt là lưu huỳnh—một thành phần từng được xem là nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu sau va chạm. Điều này làm giảm khả năng lưu huỳnh từ thiên thạch là yếu tố chủ đạo khởi đầu thảm họa sinh học, thay vào đó những mảnh nhỏ li ti bắn lên khí quyển được cho là nguyên nhân chính khiến khí hậu Trái Đất bị làm lạnh rất nhanh.

Việc hiểu rõ hơn về các thành phần hóa học này giúp các nhà khoa học tinh chỉnh lại các mô hình về cách thảm họa xảy ra và ảnh hưởng tới sự sống trên hành tinh.

Thiên thạch có đường kính khoảng từ 10 đến 15 km và di chuyển với vận tốc khoảng 64.000 km/h khi tạo ra hố va chạm Chicxulub, hiện nằm dưới bán đảo Yucatán của Mexico. Dù đã xác định chính xác loại thiên thạch, nguồn gốc chính xác của nó vẫn là điều gây tò mò đối với giới khoa học.

Các chuyên gia cho rằng thiên thạch này có thể xuất phát từ các vùng khí quyển xa xôi ở phía ngoài hệ Mặt Trời, hoặc từ rìa ngoài của vành đai tiểu hành tinh, gần hành tinh Jupiter. Đây là một vật thể cực kỳ hiếm gặp, và sự kiện va chạm cho thấy sự không may mắn đặc biệt của khủng long thời điểm đó.

Giáo sư Philippe Claeys nhận xét: "Việc một vật thể hiếm gặp và xa xôi đến vậy đâm vào Trái Đất nhấn mạnh sự đen đủi không thể tránh khỏi của khủng long".

Bên cạnh đó, do thiên thạch bị bay hơi gần như hoàn toàn khi tiếp xúc với bề mặt Trái Đất, chỉ có một phần rất nhỏ được bảo tồn trong các mẫu vật lớp đất sét K-Pg mà các nhà nghiên cứu phân tích.

Qua nghiên cứu này, khoa học đã tiến một bước dài trong việc hiểu biết về thảm họa tuyệt chủng khủng long và các tác động phức tạp của vụ thiên thạch này đối với sinh quyển và khí hậu toàn cầu.