Dòng vốn ngoại 49 tỷ USD không kéo giá rupee Ấn Độ tăng mạnh

Trong hai tháng vừa qua, Ấn Độ đã tiếp nhận tổng cộng 49 tỷ USD dưới các hình thức tiền gửi Ngoại tệ không cư trú (FCNR(B)), hai loại khoản vay nước ngoài và đầu tư ròng vào trái phiếu chính phủ. Tuy nhiên, đồng rupee gần như không có biến động đáng kể, khi chốt phiên gần nhất ở mức 95,39 rupee đổi 1 USD, chỉ nhích nhẹ 0,4% so với mức giá ngày 4/6, trước khi chính phủ và Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) công bố các biện pháp kích thích vốn ngoại.

Trước đây, vào năm 2013, khi chương trình hoán đổi ưu đãi dành cho tiền gửi FCNR(B) được công bố lần đầu, rupee đã tăng mạnh đến 10,3% trong vòng 40 ngày đầu kể từ ngày 3/9/2014, chạm mức 61,3 rupee đổi 1 USD so với 67,6 rupee trước đó. Các chuyên gia kinh tế từ ngân hàng ANZ nhận định các gói kích thích này phát huy hiệu quả tốt nhất khi giải quyết các mất cân đối nội địa và phản ứng tiêu cực mang tính quốc gia hơn là các yếu tố rủi ro toàn cầu như leo thang căng thẳng Trung Đông đẩy giá dầu và đồng USD tăng giá.

Cửa sổ hoán đổi dành cho tiền gửi FCNR(B) hoạt động theo cơ chế ngân hàng nhận tiền gửi USD và gửi trực tiếp cho RBI để đổi lấy rupee. Tiền USD này không ra thị trường ngoại hối mở, do đó không đáp ứng nhu cầu USD từ thị trường, vốn quyết định tỷ giá theo cung cầu USD trên thị trường tự do.

Khi cung USD tăng, giá đồng tiền này giảm tương ứng và rupee mạnh lên như với bất cứ mặt hàng nào khi nguồn cung dồi dào.

Tuy nhiên, số lượng USD gửi về RBI qua chương trình hoán đổi không tỷ lệ thuận với tăng trưởng dự trữ ngoại tệ của Ngân hàng Trung ương. Từ ngày 8/6 đến 17/7, các ngân hàng Ấn Độ huy động 17 tỷ USD tiền gửi FCNR(B) nhưng dự trữ ngoại tệ của RBI chỉ tăng khoảng 7 tỷ USD, còn lại 10 tỷ USD dường như chưa được ghi nhận ngay.

Theo Soumya Kanti Ghosh, Cố vấn Kinh tế Cấp cao của Ngân hàng Nhà nước Ấn Độ, sự chênh lệch này có thể do thời gian xử lý và ghi nhận các khoản tiền gửi FCNR(B) bị trễ. Các ngân hàng có thời điểm cụ thể trong tuần để trao đổi tiền gửi với RBI, nên số liệu tiền gửi có thể được cộng vào dự trữ vào những tuần sau.

Ngoài ra, diễn biến căng thẳng Mỹ-Iran từ giữa tháng 7 làm rupee chịu sức ép giảm giá, khiến RBI phải can thiệp bằng việc bán USD trên thị trường giao ngay để kìm hãm sự sụt giảm. Bên cạnh đó, RBI tham gia tích cực vào thị trường kỳ hạn với việc bán ròng USD lên đến 103 tỷ USD vào cuối tháng 6, gần mức cao kỷ lục 107 tỷ USD ghi nhận hồi cuối tháng 5. Điều này đồng nghĩa RBI cam kết cung ứng USD trong tương lai, khoảng 9 tỷ USD sẽ được trả trong tháng 7.

Khả năng các dòng vốn ngoại mới được sử dụng để đáp ứng các nghĩa vụ ngoại tệ trong các hợp đồng kỳ hạn hoặc cho hoạt động bán USD của RBI khiến tác động tích cực lên tỷ giá rupee bị hạn chế.

Ngân hàng cũng đóng vai trò trong việc giảm bớt ảnh hưởng của các khoản tiền gửi FCNR(B). Khi RBI chỉ chịu rủi ro tỷ giá trên phần gốc tiền gửi, các nhà băng phải bảo vệ thanh toán lãi suất USD khỏi biến động tỷ giá bằng cách phòng ngừa rủi ro, làm tăng nhu cầu USD tương lai và tạo áp lực lên rupee.

Sức hút của FCNR(B) đối với nhà đầu tư nước ngoài vẫn rất lớn. Nếu đà huy động duy trì và không xuất hiện bất trắc mới, các ngân hàng dự báo người Ấn kiều có thể tiếp tục tận dụng đòn bẩy 19 lần và đổ vào khoảng 75 tỷ USD đến hết ngày 30/9 khi chương trình đóng cửa. Nhiều ngân hàng thu hút người gửi bằng các điều kiện hấp dẫn đến mức có chi nhánh tại GIFT City đã chứng kiến khách xếp hàng chờ gửi tiền.

Dù tiền gửi FCNR(B) tăng nhanh, dự báo đồng rupee sẽ giữ xu hướng ổn định hơn trong thời gian tới. Chuyên gia kinh tế của UBS, Tanvee Gupta Jain, nhận định tỷ giá rupee năm tài chính 2026-27 có thể duy trì quanh mức 96 rupee đổi 1 USD, cân bằng giữa những tín hiệu cải thiện ngắn hạn và các khó khăn về cấu trúc như cần thu hút mạnh vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, rủi ro ngành xuất khẩu dịch vụ IT trước tác động của AI và khả năng Fed tăng lãi suất đẩy USD lên giá.