Sự cố mất container vận tải giúp bản đồ dòng hải lưu thế giới chính xác hơn

Hệ thống vận tải container thường được nhìn nhận như một chuỗi logistics liền mạch và không mất mát. Thực tế, việc mất container trên biển, do bão lớn hoặc tai nạn tàu thủy, là hiện tượng phổ biến. Mỗi năm có hàng nghìn container dài 20 đến 40 feet bị rơi xuống biển. Các công ty vận tải và bảo hiểm giữ kín thông tin về con số này, song ước tính vài nghìn container biến mất vĩnh viễn trong số hàng trăm triệu chiếc đang lưu thông.

Khi một container được tìm lại trên bờ biển, việc xác định và trả lại hàng hóa còn nguyên vẹn vẫn có thể thực hiện nhờ hệ thống mã số nhận dạng do Bureau International des Containers cung cấp. Tuy nhiên, nếu container bị mở bung trên biển, hàng hóa thường bị thất thoát và không bao giờ đến được người nhận.

Tháng 5 năm 1990, con tàu Hansa Carrier của Đức đã mất 21 container trong một cơn bão ở vùng biển phía Bắc Nhật Bản trên Thái Bình Dương. Trong số đó, 4 container bị bung vỡ, làm tràn hơn 60.000 đôi giày thể thao Nike ra biển. Khoảng 9 tháng sau, hàng nghìn đôi giày trôi dạt vào bờ biển Oregon của Mỹ, Quần đảo Queen Charlotte ở Canada và các bãi biển phía Bắc Thái Bình Dương.

Dù gây ra khoảng 20–30 tấn rác thải giày dép, sự kiện này đã trở thành nguồn dữ liệu vô giá cho nhà hải dương học Curtis C. Ebbesmeyer tại Seattle. Nhờ sự giúp đỡ của người dân địa phương, ông ghi chép chi tiết hành trình của các đôi giày này và phối hợp với nhà lập trình James Ingraham sử dụng phần mềm mô phỏng dòng chảy bề mặt đại dương OSCUR để luận giải hướng di chuyển của chúng, từ đó cung cấp dữ liệu thực tế giúp bản đồ dòng hải lưu Thái Bình Dương.

Bên cạnh giày Nike, nhiều vật thể vô tình trở thành “trạm dò” tự nhiên như xe đồ chơi, nhân vật Lego, lon bia, găng tay hockey hay kẹo sôcôla đã được theo dõi. Việc xác thực các vật thể này nhờ số sê-ri đã giúp các nhà khoa học so sánh mô phỏng với thực tế, cải thiện độ chính xác của các bản đồ dòng hải lưu với các yếu tố như tuyến đường vận tải, gió, và dòng chảy bề mặt.

Thực hành thả phao dò để nghiên cứu dòng hải lưu đã có từ thế kỷ 19. Năm 1885, Thái tử Albert I của Monaco thả 1.675 phao suốt Đại Tây Dương nhằm tìm hiểu dòng Gulf Stream. Mỗi phao có chứa thông điệp bằng 7 thứ tiếng yêu cầu người phát hiện gửi lại cho chính phủ Pháp để ghi nhận vị trí và hoàn cảnh. Những phao này trôi dạt đến bờ châu Âu, Gibraltar, châu Phi, Quần đảo Canary, Cape Verde và vùng Caribe.

Ngày nay, các thiết bị định vị bề mặt đại dương hiện đại gửi tín hiệu qua vệ tinh giúp theo dõi vị trí và đo đạc các thông số như áp suất, độ mặn, gió. Tuy nhiên, các container bị mất trên biển vẫn có thể đóng vai trò vượt trội như các thử nghiệm đại trà không chủ ý khi hàng nghìn vật thể trôi dạt cùng lúc. Dù gây nguy hại môi trường, sự phân tích các vật thể trôi nổi giúp hiểu sâu hơn về các con đường vận chuyển của dòng hải lưu toàn cầu.

Những sự cố này cũng làm rõ mạng lưới phức tạp mà hệ thống vận tải toàn cầu vận hành dựa trên một chu trình riêng, bất chấp điều kiện môi trường như gió, bão hay mùa. Container, về cơ bản, được xem như các mảng dữ liệu di chuyển qua đại dương và đất liền, trong đó sự mất mát từng phần không ảnh hưởng lớn đến tổng thể. Tuy nhiên, khi sự cố xảy ra, toàn bộ hệ thống tạm thời bị gián đoạn, cho phép các nhà khoa học khám phá các hành trình và tác động của nó.

Câu chuyện container mất tích không chỉ là sự lãng phí hay thảm họa môi trường mà còn là một thông điệp về mối liên kết giữa con người, công nghệ, và thiên nhiên. Việc nghiên cứu các vật thể trôi nổi giúp mở rộng hiểu biết về cách đại dương vận hành, đồng thời đưa ra những cảnh báo về tác động của con người đến hệ sinh thái biển.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.