Mỹ bất lực trước thủ thuật lách luật của các công ty drone Trung Quốc

Đa số drone tiêu dùng trên thị trường Mỹ hiện vẫn sản xuất tại Trung Quốc và chưa có dấu hiệu chuyển dịch. Các công ty Mỹ trong lĩnh vực drone chủ yếu tập trung vào phần quân sự hoặc những dự án khác có lợi nhuận cao hơn. Trong khi đó, những công ty drone tiêu dùng xuất hiện sau lệnh cấm lại lợi dụng các lỗ hổng trong quy trình cấp phép của FCC để hợp pháp hóa hàng giả công nghệ Trung Quốc.

Ví dụ điển hình là công ty Odyssey Robot (hiện hoạt động dưới tên Galiview Tech), được phát hiện chỉ có một văn phòng nhỏ tại Pasadena, California, bên trong là vài chiếc bàn và thùng hàng niêm phong, không có bất kỳ hoạt động sản xuất nào thực sự diễn ra. Công ty này đã khai báo sai sự thật rằng drone và bộ điều khiển của họ được thiết kế, phát triển, sản xuất tại Mỹ, cụ thể là tại một văn phòng không cho phép sản xuất và nhà máy không phải là nơi lắp ráp mà là một công ty tái chế tại Texas.

Thông tin trên trang web Galiview cũng mâu thuẫn nghiêm trọng với hồ sơ pháp lý, công ty tự nhận là doanh nghiệp đặt trụ sở ở San Francisco, thành lập năm 2022, trong khi thực tế là một công ty trách nhiệm hữu hạn được thành lập tại Delaware năm 2025. Việc không có đường dây liên lạc hoạt động và không phản hồi email làm lộ thêm điểm bất thường của hãng.

Odyssey Robot và các công ty tương tự bị nghi ngờ giả mạo sử dụng công nghệ truyền dữ liệu OcuSync của DJI - thương hiệu drone lớn nhất thế giới, vốn nổi tiếng về độ tin cậy cao và khả năng điều khiển từ xa vượt trội. Việc các doanh nghiệp "mặt trận" sao chép và chạy theo DJI khiến người tiêu dùng có thể mua được sản phẩm DJI thật nhưng qua các công ty ảo, không có đảm bảo hỗ trợ sau bán hàng.

Chuyên gia Konrad Iturbe từng phát hiện các công ty như Skyrover và Xtra lợi dụng sơ hở để nhập công nghệ DJI vào Mỹ dù lệnh cấm có hiệu lực. Odyssey Robot được cấp phép FCC tháng 3/2026 là trường hợp mới nhất trong chuỗi các công ty giả mạo có trong hồ sơ với dấu hiệu liên quan DJI.

FCC yêu cầu các công ty nước ngoài bán thiết bị không dây tại Mỹ phải chỉ định một đại diện tại Mỹ để liên lạc và chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, quy định này không hạn chế đại lý đó phải là cá nhân hay công ty uy tín, có văn phòng thực và đường dây liên lạc hoạt động, khiến nhiều công ty lợi dụng thông tin giả mạo để vượt qua khâu kiểm tra.

Công việc xác minh hồ sơ được chuyển giao cho các tổ chức chứng nhận tư nhân (TCB), và FCC không tham gia trực tiếp vào quá trình cấp phép. Việc này làm cho hệ thống dễ bị các công ty giả mạo lợi dụng, bởi sự kiểm tra chưa chặt chẽ và khả năng xử lý vi phạm còn hạn chế.

Cuộc điều tra cho thấy các địa chỉ và số điện thoại liên quan đến Odyssey Robot và eTak Worldwide đều không hoạt động thực sự, nhân viên tại các văn phòng cũng không biết về hoạt động sản xuất drone. Người quản lý eTak Worldwide khẳng định công ty của mình chỉ làm công việc tái chế, không có lao động hay cơ sở để lắp ráp drone.

Bài học từ Odyssey Robot cho thấy các biện pháp của FCC chưa đủ mạnh để ngăn chặn việc đưa drone Trung Quốc vào thị trường Mỹ dưới hình thức giả mạo doanh nghiệp nội địa. Sự thiếu kiểm soát trong việc xác minh điều kiện sản xuất và đại diện tại Mỹ tạo điều kiện cho các thủ thuật lách luật ngày càng phổ biến.

Điều này khiến mục tiêu bảo vệ an ninh quốc gia qua lệnh cấm nhập khẩu drone gặp khó khăn trong thực thi, đồng thời làm cho người tiêu dùng Mỹ khó tránh khỏi việc tiếp cận công nghệ drone Trung Quốc một cách gián tiếp qua các công ty không rõ ràng.

FCC cần có những biện pháp rà soát chặt chẽ hơn, tăng cường giám sát liên tục và nâng cao tiêu chuẩn cấp phép cho các doanh nghiệp drone nhằm tránh việc tiếp tay cho các công ty dùng thủ đoạn giả mạo gây rối loạn thị trường và tiềm tàng rủi ro an ninh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.