Serge Gainsbourg và phiên bản reggae gây tranh cãi của quốc ca Pháp

Vào ngày 4 tháng 1 năm 1980, tại một buổi hòa nhạc ở Strasbourg, Serge Gainsbourg đã nói: “Tôi là người không chịu khuất phục. Tôi đã khôi phục lại ý nghĩa ban đầu của La Marseillaise. Và tôi mong các bạn hát cùng tôi.” Ông liền trình bày bản nhạc quốc ca Pháp theo phong cách reggae. Mặc dù một số khán giả ủng hộ, nhưng cũng có sự hiện diện của các quân nhân dù có mặt để gây gián đoạn cho màn trình diễn. Cuối cùng, do các báo động bom tại một số khách sạn trong thành phố và sự phản đối mạnh mẽ từ cánh cực hữu, các nhạc công Jamaica đã không lên sân khấu, khiến Serge buộc phải hủy bỏ phần trình diễn của mình và chỉ đứng một mình trước micro để thể hiện sự phẫn nộ.

Sự kiện này trở thành một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong lịch sử âm nhạc Pháp, đồng thời có nguồn gốc sâu xa từ hoạt động thu âm của Serge Gainsbourg cách đó một năm tại Kingston, Jamaica.

Serge Gainsbourg đã đến Kingston để thực hiện album phòng thu thứ mười bốn của mình. Ban đầu, ông dự định theo đuổi dòng nhạc punk đầy sức trẻ đang lên ngôi, nhưng theo lời khuyên của nhà sản xuất Philippe Lerichome, ông chọn reggae, dòng nhạc được Bob Marley đưa lên đỉnh cao. Trong giai đoạn sự nghiệp có phần đi xuống trong thập niên 1970 dù ra mắt nhiều album chất lượng như Histoire de Melody Nelson, L’Homme à la tête de chou hay Vu de l’extérieur, Serge cần một bước chuyển mình. Ông từng thử nghiệm reggae trước đó với ca khúc Marilou Reggae vào ba năm trước.

Tại Jamaica, ông hợp tác với những nhạc công địa phương nổi tiếng và sáng tạo nên album mới. Điểm nhấn chính là ca khúc Aux armes et cætera – bài hát chính trong album và cũng là đĩa vàng đầu tiên trong sự nghiệp của Serge. Bản nhạc được làm lại từ quốc ca Pháp theo phong cách reggae, ban đầu vấp phải sự chỉ trích từ nhà báo Michel Droit, người gọi đây là “sự xúc phạm hoàn toàn với những gì thiêng liêng nhất”. Serge ngay lập tức đáp trả, thậm chí cáo buộc tính chất bài Do Thái trong lời phê bình của ông Michel Droit.

Cuộc đối đầu qua các bài báo đã làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các hiệp hội cựu chiến binh, các tổ chức quân sự không chính thức và nhiều chính trị gia. Họ cố gắng hạn chế việc phát sóng bài hát đặc biệt trên sóng radio. Dù vậy, Serge vẫn kiên quyết đưa bài hát vào chương trình biểu diễn trong các buổi lưu diễn của mình, kể cả buổi hòa nhạc tại Strasbourg sau này.

Tại đây, khi ông hát vang La Marseillaise theo phiên bản gốc, những người paramilitary đứng lên hát cùng ông. Khi màn trình diễn kết thúc, Serge đã rời sân khấu với một cử chỉ tay giơ mang tính thách thức đối với họ, một biểu tượng cho sự bất tuân và sự ủng hộ tự do biểu đạt trong nghệ thuật.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.