Các nước thành viên CPI chuẩn bị quyết định tương lai của công tố viên Karim Khan sau khi bị đình chỉ

Vào ngày 24/7, 125 quốc gia thành viên của Tòa án Hình sự Quốc tế (CPI) sẽ tập trung tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York để tiến hành cuộc bỏ phiếu quan trọng nhằm quyết định xem có bãi nhiệm công tố viên người Anh Karim Khan hay không. Quyết định này đánh dấu một trong những giai đoạn khó khăn nhất của CPI trong lịch sử, khi mà ông Khan đã bị đình chỉ từ tháng 6 năm 2025 vì lý do cáo buộc lạm dụng quyền lực.

Trong khi đó, căng thẳng giữa CPI và Hoa Kỳ vẫn tiếp tục leo thang. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã tuyên bố sẽ "bãi bỏ" cơ quan này, vốn được thành lập năm 1998 nhằm xét xử các tội diệt chủng, tội ác chống loài người, tội ác chiến tranh và các hành vi xâm lược. Kể từ khi cựu Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng năm 2021, Mỹ liên tục áp dụng các biện pháp trừng phạt nhằm vào các nhân viên tư pháp của CPI.

Việc đình chỉ ông Karim Khan được Hội đồng điều hành CPI gồm 21 thành viên quyết định ngày 8/6/2025. Theo hồ sơ nội bộ mà Le Monde có được, ông Khan bị cáo buộc đã có "quan hệ tình dục" với một trợ lý của mình, được ký hiệu là V01 nhằm bảo vệ danh tính. Hành vi này được cho là sự lạm dụng quyền lực, ảnh hưởng tới người dưới quyền và vi phạm nghiêm trọng quy tắc ứng xử trong cơ quan công tố.

Hành động này được xác định là "hành vi sai trái nghiêm trọng", khiến cho CPI phải triệu tập một cuộc họp đặc biệt để xem xét và biểu quyết về việc có nên giữ hay loại bỏ vị công tố viên hàng đầu của mình. Đây là trường hợp hy hữu nhất từ trước đến nay trong bộ máy hoạt động của CPI, gây ảnh hưởng tới hình ảnh và vận hành của tòa án quốc tế này.

Việc các nước thành viên CPI tiến hành bỏ phiếu đình chỉ hay tiếp tục tín nhiệm ông Karim Khan diễn ra trong bối cảnh cơ quan này đang phải đối mặt với sức ép và chỉ trích mạnh mẽ từ các quốc gia lớn như Mỹ. Nếu bị bãi nhiệm, động thái này có thể làm suy yếu đáng kể uy tín và sức mạnh pháp lý của CPI, vốn đã vốn đang ở trong tình trạng bị thách thức mạnh mẽ trên trường quốc tế.

Ngược lại, việc giữ ông Khan tiếp tục vị trí có thể trở thành tín hiệu rằng CPI vẫn quyết tâm duy trì tính độc lập và nguyên tắc pháp quyền trong quá trình xét xử các tội phạm quốc tế nghiêm trọng. Cuộc bỏ phiếu cũng được xem là thước đo về mức độ đoàn kết của cộng đồng quốc tế đối với mục tiêu của CPI trong việc đảm bảo công lý toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.