Nóng kỷ lục tại Tour de France 2026 làm dấy lên lo ngại về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Trong suốt hai tuần đầu của giải đua xe đạp nổi tiếng Tour de France 2026, nhiệt độ trung bình đo được lên tới 87,4°F (khoảng 30,8°C), vượt xa con số kỷ lục trước đó là 78,6°F (25,9°C) trong năm 2022. Dự kiến khi đoàn đua tiến vào giai đoạn cuối trên dãy núi Alpes của Pháp, nhiệt độ sẽ giảm xuống do địa hình cao hơn, nhưng không thể phủ nhận rằng năm nay, thời tiết đang có mức độ nóng nực bất thường.

Nhiều khu vực tại Pháp phải áp dụng cảnh báo đỏ về nắng nóng, đồng thời các đám cháy rừng tiếp tục đe dọa việc tổ chức một số chặng đua, dẫn đến nguy cơ hủy bỏ. Yvon Ledanois, giám đốc thể thao đội XDS-Astana, chia sẻ vào ngày 12/7 trước chặng chín: "Tôi đã tham gia hơn 30 kỳ Tour nhưng chưa bao giờ chứng kiến điều kiện thời tiết nóng bức kéo dài mỗi ngày như vậy. Không chỉ một ngày nóng bất thường rồi nhiệt độ mới hạ xuống bình thường."

Đợt nắng nóng kỷ lục không chỉ làm khó các vận động viên về mặt thể chất mà còn đòi hỏi họ phải điều chỉnh cách luyện tập, thi đấu và phục hồi trong một giải đua kéo dài nhiều chặng. Đặc biệt, Tadej Pogačar, tay đua 27 tuổi người Slovenia được xem là tài năng đỉnh cao và đang hướng tới chiến thắng lần thứ năm trong Tour de France, thừa nhận bản thân đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ đợt nắng nóng này.

Ngay sau chặng bốn với nhiệt độ lên tới 40°C (104°F), Pogačar cho biết anh bị đau đầu dữ dội do thời tiết khắc nghiệt, đồng thời cảnh báo tình trạng trở nên nguy hiểm nếu không giữ nhiệt độ cơ thể ở mức an toàn. Tổ chức Climate Central đánh giá ngày 7/7 với nhiệt độ này có khả năng xuất hiện gấp năm lần so với khi chưa có biến đổi khí hậu. Theo lời của Mads Pedersen – nhà vô địch thế giới năm 2019 và cũng là người chiến thắng chặng bốn: “Phải thích nghi và tiếp tục thi đấu trong điều kiện nhiệt độ cực đoan.” Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo nguy cơ mắc các triệu chứng say nắng hoặc sốc nhiệt cho vận động viên là rất cao. Emilio Magni, giám đốc y tế đội XDS-Astana, mô tả trạng thái này giống như một “sự cố điện ngắn mạch” trong cơ thể.

Để đảm bảo sức khỏe cho vận động viên khi đối mặt với nhiệt độ nóng bất thường, nhiều đội bóng đã chuẩn bị bồn tắm nước đá hoặc bể tắm nhỏ tại điểm kết thúc từng chặng để giúp hạ nhiệt, trong khi một số đội lại chọn cách đổi mới như đội Netcompany-INEOS, cho tay đua ngâm cánh tay trong nước lạnh 8.8°C (47.8°F) trước khi thi đấu nhằm làm giảm nhiệt độ cơ thể mà không ảnh hưởng đến cơ bắp đã được làm nóng.

Nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Nature hồi tháng 2 vừa qua đã khẳng định tần suất và mức độ nghiêm trọng của các sự kiện stress nhiệt tại Pháp đã tăng đáng kể trong vòng 50 năm qua do biến đổi khí hậu. Ivana Cvijanovic, chuyên gia khí hậu tại Viện Nghiên cứu Phát triển Bền vững Quốc gia Pháp, cho biết ban tổ chức Tour de France “rất may mắn” khi trước đây các đợt nắng nóng hiếm khi trùng với thời gian giải diễn ra, nhưng năm nay là ngoại lệ khi Pháp và Tây Ban Nha bị cảnh báo nắng nóng kéo dài hàng tuần.

Liên đoàn Xe đạp Quốc tế (UCI) đã linh hoạt điều chỉnh quy định về nước uống để người tham gia được phép tiếp nhận thêm chai nước do nhiệt độ tăng cao. Huấn luyện viên Matt Winston của đội Picnic-PostNL cho biết mỗi tay đua tiêu thụ khoảng 28 chai nước mỗi chặng, gấp hơn ba lần bình thường.

UCI đã bổ sung quy trình ứng phó Nhiệt độ Cao vào bộ quy tắc thời tiết cực đoan năm 2024, sử dụng chỉ số Wet-Bulb Globe Temperature (WBGT) để đánh giá và đề xuất các biện pháp như thay đổi giờ xuất phát, rút ngắn hoặc hủy chặng đua nếu chỉ số này vượt 82.4°F (28°C). Tay đua Pogačar đã đề xuất các chặng nên bắt đầu thi đấu sớm hơn vào buổi sáng để tránh nhiệt độ đỉnh điểm lúc trưa chiều.

Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu về giờ phát sóng thu hút lượng khán giả cao vào buổi chiều, các nhà tổ chức như giám đốc Christian Prudhomme và giám đốc kỹ thuật Thierry Gouvenou cho rằng việc thay đổi giờ xuất phát đột ngột là rất khó khả thi do kế hoạch logistics phức tạp được chuẩn bị từ nhiều tháng trước và dự báo nhiệt độ chính xác chỉ có thể thực hiện trong vài ngày gần sát thời điểm diễn ra sự kiện.

Chuyên gia Ivana Cvijanovic nhấn mạnh rằng nếu không thể linh hoạt thay đổi thời gian xuất phát hoặc hủy bỏ các chặng đua lúc nắng nóng dữ dội, thì tất cả chặng nguy hiểm cần lên lịch vào buổi sáng sớm, đồng thời tận dụng dữ liệu khí hậu công khai để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho vận động viên.

Tay đua Pogačar thậm chí đặt vấn đề nên điều chỉnh lịch thi đấu Tour de France khỏi tháng 7 và 8 – thời điểm nóng nhất của mùa hè, nhưng quan điểm này không được ban tổ chức công nhận với lý do “Tour de France là tháng 7”. Tuy nhiên, Christian Prudhomme thừa nhận biến đổi khí hậu là vấn đề nghiêm trọng và sẽ không tránh khỏi trong tương lai, dù không thể xác định được chính xác thời điểm cụ thể.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy châu Âu đang nóng lên với tốc độ hơn gấp đôi trung bình toàn cầu, dẫn đến các sự kiện cực đoan như đợt nắng nóng và cháy rừng ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Những trải nghiệm thực tế như tại Tour de France năm nay là minh chứng sống động cho ảnh hưởng trực tiếp của biến đổi khí hậu đối với cuộc sống và các hoạt động thể thao.

Bingen Fernández, giám đốc thể thao đội Cofidis, nhấn mạnh: “Chúng ta phải suy nghĩ với vai trò là con người. Chúng ta đang tạo ra sự thay đổi này khi vẫn đang đốt nhiên liệu hóa thạch. Biến đổi khí hậu đang hiện diện ngay trước mắt.”

Trước những khó khăn do tình trạng nóng bất thường tại Tour de France, các tổ chức, vận động viên và nhà hoạt động đã lên tiếng chỉ trích việc giải đấu vẫn nhận tài trợ từ các công ty dầu khí. XRG, công ty con chuyên về khí đốt và hóa chất của tập đoàn dầu khí nhà nước UAE ADNOC, hiện là đối tác chính của đội UAE Team Emirates do Pogačar thi đấu.

Liên đoàn Xe đạp Quốc tế (UCI) không phản hồi các yêu cầu bình luận liên quan đến vấn đề này trước khi bài viết được đăng tải, nhưng trước đây từng tuyên bố rằng ngành nhiên liệu hóa thạch không bị giới hạn trong các quy định tài trợ của tổ chức.

Matteo Trentin, nhà vô địch châu Âu trước đây, kêu gọi cần nghiêm túc đối diện với vấn đề: “Chúng ta cần ngồi lại bàn bạc cách thức biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến môn thể thao của chúng ta thay vì giải quyết một cách hời hợt.”

Bingen Fernández cũng bày tỏ: “Chúng ta làm mọi cách để hạ nhiệt cơ thể vận động viên, nhưng nên làm nhiều hơn để làm mát hành tinh này.”

Ivana Cvijanovic cho rằng thực tế của mùa hè năm nay tại Tour là hình ảnh thu nhỏ của tương lai nếu loài người không hành động giảm phát thải khí nhà kính: “Đây chính là tương lai của thế giới nóng lên, và nó thật không dễ chịu chút nào.”

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.