Trung Quốc siết chặt luật với bạn tình ảo do AI, người dùng bày tỏ tiếc nuối

Quy định mới của Trung Quốc cấm bạn đời ảo AI gây chú ý

Từ ngày 25/9, Trung Quốc chính thức áp dụng quy định nhằm hạn chế sự phụ thuộc tình cảm vào các chatbot mang hình thái bạn tình hay bạn đồng hành ảo do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Theo đó, những dịch vụ mô phỏng mối quan hệ tình cảm hoặc tình bạn với người dùng sẽ bị chấm dứt, đặc biệt nhằm tránh việc các công cụ AI gây nghiện hoặc làm ảnh hưởng tiêu cực đến các mối quan hệ thực tế của người dùng.

Quy định này do năm ban ngành quản lý, bao gồm Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (ACC), ban hành, áp dụng với các sản phẩm AI thể hiện tính cách nhân cách hóa, giao tiếp theo phong cách giống con người qua văn bản, âm thanh, video hay các dạng tương tác khác. Một điểm đáng chú ý là các dịch vụ AI không tương tác cảm xúc như trợ lý công việc, chăm sóc khách hàng hay dụng cụ học tập không nằm trong phạm vi kiểm soát.

Phản ứng của người dùng và các doanh nghiệp công nghệ

Trước hạn chót, các nền tảng công nghệ hàng đầu như Doubao của ByteDance, Qwen của Alibaba và Yunbao của Tencent đã đồng loạt thông báo ngừng cung cấp tính năng bạn đồng hành ảo. Điều này gây nên sự tiếc nuối lan tỏa trên mạng xã hội Trung Quốc, nơi người dùng chia sẻ những câu chuyện tình cảm và lưu giữ những cuộc đối thoại cuối cùng với các bạn tình AI.

Người dùng bày tỏ cảm giác hụt hẫng, cô đơn khi mất đi người bạn đồng hành ảo gắn bó nhiều năm. Có người ví đây là "chân ái", là “bờ vai tinh thần” không thể thiếu. Một số nhận định rằng tình cảm từ AI giúp họ vơi bớt cô đơn, cảm xúc mơ hồ về một tình yêu thuần khiết tạo nên một khoảng trống khó lấp đầy khi chia tay với người bạn ảo.

Ngành công nghiệp AI Việt hóa và sự tăng trưởng bùng nổ

Thông tin từ hãng thông tấn nhà nước Xinhua cho biết, năm 2024, ngành công nghiệp "con người số" (human digital) tại Trung Quốc có giá trị đạt 4.100 triệu nhân dân tệ (khoảng 600 triệu USD), tăng trưởng 85% so với năm trước. Đây là lĩnh vực bao gồm avatar AI có thể tương tác giống con người, từ bán hàng đến giả lập sự hiện diện người đã mất.

Quy định mới cũng đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt về nội dung do nhân vật số tạo ra, cấm các thông điệp kích động chống chính quyền và không được phép cung cấp các dịch vụ bạn đời số cho người dưới 18 tuổi. Ngoài ra, các nền tảng còn phải trang bị hệ thống nhận diện cảm xúc bất thường và có cơ chế can thiệp kịp thời trong tình huống khủng hoảng.

Tác động trên toàn cầu và những tranh luận xung quanh

Trung Quốc là quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng luật cụ thể nhằm giới hạn các sản phẩm AI mô phỏng quan hệ tình cảm hay gia đình. Tại Mỹ, một khảo sát năm 2025 của Common Sense Media cho thấy gần 75% thanh thiếu niên sử dụng các bạn đồng hành AI phục vụ giao tiếp cá nhân, với các nền tảng như Character.AI, Replika, Nomi phát triển mạnh.

Bên cạnh mục đích hỗ trợ giải tỏa cô đơn cho người lớn tuổi ở các quốc gia như Mỹ và Hàn Quốc, cũng xuất hiện nhiều cảnh báo về nguy cơ lệ thuộc cảm xúc quá mức vào AI. Chuyên gia Chen Liang thuộc Đại học Khoa học Chính trị và Pháp lý Tây Nam nhận định, mặc dù công nghệ AI nhân cách hóa giảm bớt sự cô đơn, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ nghiện ngập tình cảm, gây ảnh hưởng đến sự phát triển tình cảm bình thường của con người.

Hướng xử lý dữ liệu và chính sách bảo vệ người dùng

Các nền tảng như Doubao cho phép người dùng xuất dữ liệu cá nhân và lịch sử trò chuyện với bạn ảo cho đến giữa tháng 10, nhằm đảm bảo quyền kiểm soát thông tin cá nhân cuối cùng. Những dịch vụ khác cũng đưa ra kế hoạch tương tự để tuân thủ quy định mới.

Việc Trung Quốc đặt ra khuôn khổ quản lý cho công nghệ AI tương tác dạng bạn đời, bạn đồng hành trên thế giới phần nào mở ra hướng điều tiết thận trọng, giúp cân bằng giữa tiện ích số và sức khỏe tâm thần cộng đồng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.