Những điểm chính
- Chính quyền Trump đang tiến hành hai cuộc điều tra chính theo Điều 301 nhằm áp thuế mới đối với Trung Quốc và các đối tác thương mại lớn.
- Mức thuế thực tế hiện tại của Trung Quốc vào khoảng trên 20%, và Mỹ đề xuất mức thuế mới từ 20-25% để thay thế các thuế bị tòa án hủy bỏ.
- Thương mại song phương Mỹ-Trung năm 2025 giảm 28%, đạt khoảng 414 tỷ USD, trong khi xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc tăng 20%, đạt 1,2 nghìn tỷ USD.
- Trung Quốc và Mỹ dường như đã có thỏa thuận ngầm không để mức thuế mới cao hơn các mức thuế đã bị đình chỉ trước đó.
- Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ đề xuất tăng giới hạn hàng hóa được miễn thuế trong các cơ chế mới của Hội đồng Thương mại từ 30 tỷ USD lên 300 tỷ USD.
Cuộc điều tra thuế của Mỹ không làm gián đoạn quan hệ Trung-Mỹ
Cuộc điều tra thuế của Mỹ đối với Trung Quốc và các đối tác thương mại khác đang diễn ra được đánh giá khó có thể làm gián đoạn mối quan hệ thương mại song phương hay kế hoạch gặp mặt giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến vào tháng 9 năm nay.
Ông Wei Liang, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury ở Monterey, nhận định Trung Quốc chỉ là một trong nhiều quốc gia trong cuộc điều tra này, khiến việc Mỹ áp dụng thuế ít gây xúc phạm đặc biệt với Trung Quốc.
Bối cảnh các cuộc điều tra thuế và phạm vi tác động
Chính quyền Trump hiện tiến hành hai cuộc điều tra trọng điểm theo Điều 301 gồm một cuộc điều tra liên quan lao động cưỡng bức với sự tham gia của 60 quốc gia và một cuộc điều tra về tình trạng vượt công suất sản xuất ở 16 quốc gia. Trung Quốc cùng các đối tác thương mại lớn như Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ đều nằm trong danh sách điều tra.
Mục đích chung được cho là nhằm phục hồi các mức thuế nhập khẩu sau khi Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố vô hiệu chính sách thuế rộng rãi được ban hành theo Đạo luật Cấp phép Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) hồi tháng 2 vừa qua.
Trung Quốc đã bày tỏ sự không hài lòng mạnh mẽ với các cuộc điều tra này đồng thời cảnh báo sẽ có những biện pháp cần thiết để phản ứng. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nhấn mạnh Mỹ đã lạm dụng cơ chế Điều 301 và đặt luật pháp trong nước lên trên các quy định quốc tế, dẫn tới sai lầm nghiêm trọng.
Triển vọng cuộc gặp và sự thỏa thuận ngầm
Nguồn tin thân cận chia sẻ các cuộc điều tra và biện pháp trả đũa thương mại khó có thể khiến đàm phán thương mại bị hủy hoặc làm gián đoạn chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình tháng 9 tới đây.
Giáo sư Wei Liang cho rằng bất chấp ngôn từ mạnh mẽ, hai bên dường như đạt được sự thỏa thuận ngầm rằng các mức thuế mới sẽ không vượt quá mức đã bị đình chỉ trước đó. Theo đó, nếu các mức thuế được áp dụng không cao hơn ngưỡng thuế từng bị Tòa án Tối cao bác bỏ, Beijing sẽ chấp nhận tình hình.
Hiện mức thuế nhập khẩu hiệu quả của Trung Quốc vào khoảng trên 20%, phản ánh thỏa thuận đình chiến đạt được vào tháng 11/2025 và phán quyết của Tòa án. Để thay thế các mức thuế bị hủy bỏ, Washington đề xuất mức thuế kết hợp vào khoảng 20-25% theo các cuộc điều tra Điều 301 đang diễn ra.
Phát triển hợp tác song phương trong bối cảnh thuế quan
Song song với điều chỉnh thuế quan, hai bên cũng đang bàn thảo các chi tiết liên quan đến Hội đồng Thương mại và Đầu tư mới thành lập, kết quả nổi bật trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Trump hồi tháng 5. Những cơ chế này dự kiến sẽ giúp thúc đẩy thương mại không thuế quan trong một số lĩnh vực không nhạy cảm.
Tháng trước, Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Tạ Phong đề xuất tăng giới hạn giá trị hàng hóa được miễn thuế thông qua Hội đồng Thương mại từ 30 tỷ USD hiện tại lên 300 tỷ USD, tương đương mức tăng gấp 10 lần trong phạm vi hàng hóa không nhạy cảm được ưu tiên.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Tại một sự kiện của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung ở Washington, ông Tạ Phong cho biết ông cá nhân ủng hộ việc tăng số lượng hàng hóa được miễn thuế lên ít nhất gấp đôi, hoặc thậm chí đạt 300 tỷ USD.
Xu hướng thương mại Trung Quốc và phản ứng của các thị trường
Số liệu từ Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho thấy giá trị thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Trung Quốc năm 2025 ước đạt 414 tỷ USD, giảm khoảng 28% so với năm 2024.
Chuyên gia nhận định chính sách thuế của Mỹ đã thúc đẩy Trung Quốc gia tăng hội nhập về kinh tế với nhiều thị trường thay thế, thay vì bị cô lập. Mary Lovely, thành viên cao cấp Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế, cho biết các mức thuế đã tạo cơ hội để Trung Quốc phát triển sâu rộng hơn quan hệ với các đối tác khác trên thế giới.
Dù thương mại song phương với Mỹ giảm mạnh, xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc năm 2025 đạt kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD, tăng 20% so với năm trước, nhờ các mối quan hệ kinh tế vững mạnh ở các thị trường mới nổi.
Bà Lovely dẫn chứng việc Canada vừa gỡ bỏ mức thuế 100% đối với 49.000 ô tô điện nhập khẩu từ Trung Quốc/năm để đổi lấy các khoản đầu tư vào ngành ô tô trong nước, cho thấy sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc tại nhiều thị trường ngoài Mỹ.
Trong khi đó, Wendy Cutler, Phó Chủ tịch Viện Chính sách xã hội châu Á, nhận định cách tiếp cận tương đối nhẹ nhàng của chính quyền Trump với Trung Quốc khiến các đồng minh và đối tác thương mại của Mỹ cảm thấy không hài lòng, đặc biệt khi mức thuế Mỹ áp dụng cho Trung Quốc không quá khác biệt so với các quốc gia khác.
Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định những chính sách thuế và điều tra hiện tại không đủ để phá vỡ tiến trình của cuộc gặp cấp cao giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, mở ra cơ hội hợp tác và đối thoại trong bối cảnh thương mại toàn cầu phức tạp.
Có thể nói, mặc dù tồn tại căng thẳng về thuế quan, nhưng sự phối hợp và thỏa thuận ngầm giữa Mỹ và Trung Quốc đang góp phần duy trì ổn định quan hệ song phương trong thời điểm quan trọng này.
Câu hỏi thường gặp
Cuộc điều tra thuế của Mỹ có làm gián đoạn cuộc gặp giữa Chủ tịch Trung Quốc và Tổng thống Mỹ không?
Các cuộc điều tra thuế không được dự báo sẽ làm gián đoạn cuộc gặp giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump dự kiến diễn ra vào tháng 9.
Mức thuế đề xuất mới của Mỹ đối với Trung Quốc là bao nhiêu?
Mỹ đang đề xuất mức thuế kết hợp khoảng 20-25% trong các cuộc điều tra theo Điều 301 để thay thế thuế đã bị tòa án vô hiệu.
Tình hình thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc năm 2025 ra sao?
Trong năm 2025, thương mại hàng hóa giữa Mỹ và Trung Quốc đạt khoảng 414 tỷ USD, giảm 28% so với năm 2024.
Trung Quốc có đang mở rộng quan hệ thương mại với thị trường nào khác không?
Xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc tăng mạnh 20% lên 1,2 nghìn tỷ USD năm 2025, với nhiều mối quan hệ kinh tế bền vững tại các thị trường mới nổi như Canada.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
