Chiến tranh với Iran và giá xăng tăng gây thách thức lớn cho Donald Trump trước bầu cử giữa nhiệm kỳ

Tại Nhà Trắng vào ngày 21/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng cuộc xung đột với Iran sẽ không tác động tiêu cực đến khả năng tái đắc cử của ông trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Ông nhấn mạnh: "Điều đó sẽ không ảnh hưởng gì đến tôi. Tôi sẽ làm những điều cần thiết" và từ chối xem xét ảnh hưởng bầu cử đối với quyết định của mình. Đầu tháng 5, ông cũng từng khẳng định không quan tâm đến kết quả bầu cử.

Trái với quan điểm của Tổng thống, Sarah Chamberlain, người đứng đầu tổ chức Republican Main Street Partnership - tập hợp các nghị sĩ Cộng hòa thuộc khu vực bầu cử có tính cạnh tranh, cho biết bầu cử giữa nhiệm kỳ luôn là thử thách với đảng cầm quyền. Xung đột tại Trung Đông cùng sự tác động của nó đến chi phí sinh hoạt đang khiến chiến dịch tranh cử của Đảng Cộng hòa trở nên khó khăn hơn trong năm nay.

Clifford Young, Chủ tịch bộ phận Công chúng của Ipsos tại Mỹ, xác nhận cuộc chiến "không giúp ích gì cho Đảng Cộng hòa" nhất là khi Mỹ và Iran tiếp tục đụng độ. Theo khảo sát của Ipsos và Washington Post từ ngày 8 đến 13/7, 69% người Mỹ không đồng tình với cách chính quyền Trump xử lý cuộc chiến và 68% tin rằng chiến tranh này không đáng diễn ra.

Cuộc chiến hiện tại là một trong những xung đột gây tranh cãi nhất tại Mỹ trong vài thập kỷ qua, tương đương với giai đoạn chiến tranh Afghanistan. Tình trạng bất mãn đã hình thành từ khi các chiến dịch "Fureur épique" và "Lion rugissant" bắt đầu, gồm các cuộc tấn công vào Iran kết hợp cùng Israel từ cuối tháng 2. Khảo sát YouGov và The Economist hồi tháng 3 cho thấy 52% người dân không hài lòng với cách Tổng thống xử lý tình hình.

Ludivine Gilli, Giám đốc Đài quan sát Bắc Mỹ của Quỹ Jean Jaurès, nhận định đa số người Mỹ phản đối chiến tranh và cho rằng xung đột đang kéo dài một cách không có lối thoát. Những khảo sát mới nhất cho thấy gần một nửa người dân dự đoán cuộc chiến này sẽ kéo dài ít nhất một năm, tăng so với mức khoảng một phần ba hồi tháng 3.

Trong số các cử tri Cộng hòa, những người ủng hộ phong trào "Make America Great Again" (MAGA) vẫn giữ mức độ ủng hộ mạnh mẽ đối với chiến tranh và Tổng thống Trump. Theo Ludivine Gilli, ở tháng 4 có tới 79% cử tri MAGA đồng tình với việc Mỹ tham gia chiến tranh và con số này vẫn duy trì ở mức 77% trong tháng 7. Họ cũng rất tích cực trong việc đi bầu cử vào tháng 11.

Song trong phe Trump, một số cá nhân như Tucker Carlson hay Marjorie Taylor Greene lên tiếng phản đối chiến tranh, tuy là nhóm thiểu số nhưng có ảnh hưởng trong cộng đồng MAGA. Ngoài ra, sự ủng hộ chiến tranh đang giảm nhẹ đối với các nghị sĩ Cộng hòa không thuộc nhóm MAGA; khoảng 51% trong số này phản đối chiến tranh.

Chuyên gia Todd Belt từ Đại học George Washington cho hay áp lực kinh tế do giá nhiên liệu tăng cao có tác động lớn hơn nhiều so với xu hướng cô lập của một số cử tri Đảng Cộng hòa. Giá xăng bán lẻ tại Mỹ đã tăng từ khoảng 3 USD một gallon vào tháng 2 lên đỉnh điểm 4,5 USD vào tháng 5, theo AAA. Sau một thời gian giảm nhờ các vòng đàm phán ngoại giao, giá xăng lại tăng trở lại song song với việc Mỹ tái triển khai các cuộc không kích vào Iran.

Không chỉ giá xăng mà cả chi phí đi chợ cũng tăng lên. Kinh tế gia Mark Zandi ước tính mỗi hộ gia đình Mỹ đã phải chịu thêm khoảng 1.100 USD chi phí do cuộc chiến tranh này. Đây là gánh nặng đặt ra trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Todd Belt chỉ rõ: "Có sự tương quan mạnh mẽ giữa giá nhiên liệu và tỷ lệ ủng hộ Tổng thống. Giá xăng ảnh hưởng tới sức mua và từ đó ảnh hưởng đến quan điểm cũng như quyết định bỏ phiếu của cử tri."

Sarah Chamberlain cho biết áp lực về giá xăng là "một yếu tố quan trọng" đối với các ứng viên Cộng hòa do bà hỗ trợ. Những người này đang phải đối mặt với câu hỏi từ cử tri khi họ thắc mắc về mức giá nhiên liệu cao và khó hiểu tại sao tình trạng này kéo dài. Hầu hết người dân, bất kể đảng phái, đồng tình rằng chiến tranh làm tăng chi phí sinh hoạt.

Trong khi các ứng viên Cộng hòa nhấn mạnh nỗ lực của họ trong việc cải thiện cuộc sống người dân thông qua các biện pháp như nhà ở và giảm thuế giờ làm thêm, họ vẫn phải đối diện hàng loạt thách thức do cuộc chiến gây ra. Chamberlain nhấn mạnh: "Nếu giá xăng tiếp tục tăng, đây sẽ là vấn đề thực sự lớn."

James Lindsay từ Trung tâm Nghiên cứu Council on Foreign Relations chỉ ra rằng sự hỗ trợ đối với Trump đang giảm trong ba nhóm cử tri chính: người da trắng không có bằng đại học, thanh niên nam và cử tri gốc Tây Ban Nha, nhất là khi chi phí sinh hoạt gia tăng. Clifford Young cũng nhận thấy những người có thu nhập thấp hơn đang giảm sự ủng hộ đối với Tổng thống.

Ngược lại, đảng Dân chủ có thể tận dụng tình hình hiện nay để gia tăng cơ hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bởi họ đang là phe đối lập và không phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chính sách hiện tại. Tuy vậy, sự bất mãn chung với cả hai đảng vẫn ở mức cao, khiến những người từng ủng hộ Trump không dễ chuyển sang Dân chủ mà có thể từ chối đi bầu.

Ludivine Gilli cho rằng chiến thuật ưu tiên của phe cánh tả trong chiến dịch sắp tới là tập trung vào vấn đề quyền mua sắm của người dân.

Tổng thể, cuộc chiến với Iran cùng với tác động lên giá nhiên liệu và chi phí sinh hoạt đang tạo ra thách thức lớn cho chiến dịch tranh cử giữa nhiệm kỳ của Đảng Cộng hòa và Donald Trump, đồng thời có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả của cuộc bầu cử vào tháng 11 tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.