Uganda khẩn trương phát thực phẩm cứu trợ sau 19 người chết đói vì hạn hán nghiêm trọng

Khu vực Karamoja ở phía đông Uganda đang trải qua đợt hạn hán nghiêm trọng nhất trong nhiều năm, bắt đầu từ mùa mưa dự kiến không đến, khiến nông dân mất trắng vụ mùa từ tháng 4, khởi đầu mùa gieo trồng. Với dân số khoảng 1,5 triệu người, Karamoja đối mặt với tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng và tỷ lệ suy dinh dưỡng gia tăng nhanh chóng. Tổ chức Cảnh báo Sớm Nạn đói (Fews Net) nhận định tình hình đã xấu đi thành khủng hoảng tại toàn bộ khu vực.

Ngay trong đợt triển khai cứu trợ quy mô lớn đầu tiên do chính phủ Uganda tổ chức sau khi nguồn viện trợ quốc tế bị cắt giảm, nhà chức trách đã lên kế hoạch phân phát 9.400 tấn thực phẩm cứu trợ trong hai tháng tới để ứng phó tình trạng khẩn cấp này.

Quyết định cấp 45 tỉ shilling Uganda (tương đương 9 triệu bảng Anh) cho gói cứu trợ đã được quốc hội chấp thuận nhằm hỗ trợ khẩn cấp người dân. Bộ trưởng Bộ Chuẩn bị Phòng chống Thảm họa và Tị nạn Sam Engola đã phát động chương trình phát thực phẩm tại một trường tiểu học ở hạt Kaabong hôm thứ Tư, khẳng định chính phủ không để ai bị bỏ đói.

Ông nói: “Tổng thống không muốn nghe ai ở Karamoja chết đói. Tôi sẽ giám sát việc phân phối đến cùng để đảm bảo mọi người đều nhận được lương thực, không ai bị bỏ lại.”

Nhiều người dân Karamoja đang phải đối mặt với tình trạng thiếu đói nghiêm trọng. Angelina Nakiru, một bà mẹ 21 tuổi sống gần thị trấn Moroto, chia sẻ việc chăm sóc cho hai con nhỏ trở nên khó khăn khi tất cả mùa màng thất bại.

Cô phải thức dậy từ sáng sớm để đánh đá nghiền nhỏ nhằm khai thác quặng vàng, một công việc trả công thấp và vất vả. Nakiru cho biết nếu không kiếm đủ tiền mua một chén ngô và đậu cho con, bọn trẻ sẽ phải đói bụng qua đêm.

Sự tuyệt vọng này được thể hiện rõ trong hàng trăm trẻ em được điều trị vì suy dinh dưỡng nặng tại các trung tâm y tế địa phương.

Báo cáo dinh dưỡng tháng 6 năm nay cho thấy gần một nửa cư dân của hai hạt Kaabong và Kotido đang rơi vào tình trạng khủng hoảng. Các chuyên gia chỉ ra nguyên nhân gồm biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường như phá rừng và chăn thả quá mức, cũng như nghèo đói và năng suất nông nghiệp thấp.

Năm 2022, một cuộc khủng hoảng đói nghiêm trọng đã cướp đi sinh mạng hơn 2.200 người theo số liệu từ Ủy ban Nhân quyền Uganda.

Chính phủ cam kết sẽ thực hiện kế hoạch phát triển khu vực Karamoja nhằm nâng cao khả năng chống chịu hạn hán của cộng đồng, bao gồm cung cấp hạt giống có khả năng kháng hạn, kháng bệnh và thu hoạch sớm cho vụ tới, theo Bộ trưởng Karamoja John Baptist Lokii.

Agnes Kirabo, Giám đốc điều hành của Liên minh Quyền Lợi Thực Phẩm Uganda, giải thích rằng chính phủ phải đứng ra điều phối cứu trợ do nguồn viện trợ quốc tế từ các tổ chức như Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) sụt giảm mạnh sau khi nhà tài trợ lớn USAID cắt giảm ngân sách đáng kể.

Tại Uganda, WFP đã chấm dứt hỗ trợ thực phẩm cho 63% dân số tị nạn, tương đương hơn 1 triệu người, và giảm khẩu phần cho 663.000 người còn lại.

Bà nhấn mạnh đây không chỉ là hệ quả của cắt giảm viện trợ mà còn là bước chuyển tích cực hướng tới phát triển bền vững do quốc gia tự chủ trong việc đảm bảo an ninh lương thực.

Kirabo cho biết cứu trợ khẩn cấp chỉ là giải pháp tạm thời nhằm cứu sống mạng người, không thể thay thế cho các cải cách căn bản cần thiết nhằm chấm dứt chu kỳ thiếu đói lặp đi lặp lại.

Bà kêu gọi chính phủ xem xét quyền được tiếp cận thực phẩm như một quyền con người cơ bản và tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng nước cũng như nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu ở Karamoja.

“Karamoja có lượng mưa và nguồn nước tiềm năng đủ để đạt tự túc lương thực, nhưng cần có chính trị quyết tâm đầu tư chiến lược vào hệ thống nước cho sản xuất,” bà nói thêm.

Toàn cảnh khủng hoảng đói tại Karamoja được nhận định không chỉ là vấn đề thiên tai mà còn là cuộc khủng hoảng quản trị cần sự lãnh đạo kiên định của chính phủ để thực thi các thay đổi hệ thống nhằm bảo vệ lâu dài người dân Uganda trước đói nghèo có thể dự đoán và phòng tránh.