Fifa lên kế hoạch kêu gọi đầu tư tư nhân vào World Cup và tác động tiềm tàng

Đã hơn một tuần kể từ khi trận chung kết World Cup khép lại, Fifa vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc xử lý các hành vi bạo lực trên sân của đội tuyển Argentina. Sự chậm trễ này phần nào gây chú ý trong bối cảnh Liên đoàn bóng đá thế giới lại đồng thời công bố một kế hoạch kinh doanh mới đầy tham vọng ảnh hưởng lâu dài tới cách vận hành bóng đá quốc tế.

Trong một thông báo chi tiết phát hành ngay sau khi các tờ The Times và Financial Times tiết lộ thông tin, Fifa công bố ý tưởng thành lập một thực thể thương mại mới mang tên Fifa Forward Enterprise (FFE). Đơn vị này sẽ tập trung toàn bộ quyền thương mại của Fifa, bao gồm bản quyền truyền hình, tài trợ, bán vé và cấp phép sử dụng thương hiệu.

FFE sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp về "vận hành tổ chức" các giải đấu của Fifa với mục tiêu tập trung nguồn lực và tối ưu hóa lợi ích thương mại. Dù vậy, Fifa khẳng định sẽ giữ quyền kiểm soát tuyệt đối đối với FFE, trong khi đồng thời mời gọi các nhà đầu tư bên ngoài tham gia với vai trò là "cổ đông thiểu số và không điều hành". Việc lựa chọn các nhà đầu tư này dựa trên các tiêu chí rõ ràng liên quan đến chiến lược, quản trị dài hạn và uy tín.

Theo xác nhận với The Times, Joshua Kushner, em trai của Jared Kushner – con rể cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, được xác định là nhà đầu tư chính sẽ tham gia vào FFE. Việc một cá nhân với mối liên hệ chính trị như vậy tham gia vào kinh doanh bóng đá quốc tế đang tạo ra nhiều tranh luận.

Chủ tịch Fifa, Gianni Infantino, đã trả lời bằng bài đăng dài 15 trang trên Instagram, khẳng định tổ chức này đã và đang làm việc chăm chỉ để "tổ chức và vận hành chương trình thể thao hấp dẫn nhất thế giới" và cho rằng dư luận nên dành sự tôn trọng và ủng hộ cho Fifa trong bước đi này.

Các nguồn tin thân cận với dự án FFE cho Guardian biết rằng nhà đầu tư sẽ không nhận cổ tức từ khoản đầu tư, nhưng có thể bán lại cổ phần của mình trong tương lai. Trong khi đó, Fifa cam kết sẽ dành thêm 20 triệu USD hàng năm như một khoản tài trợ lựa chọn cho mỗi quốc gia thành viên muốn nhận, đồng thời hứa hẹn tổng cộng 10 tỷ USD sẽ được phân bổ thêm cho các liên đoàn thành viên theo thời gian.

Fifa yêu cầu đa số thành viên trong số 211 liên đoàn bóng đá phải thể hiện nguyện vọng tham gia nhận khoản tài trợ thêm mới cho phép thực hiện hợp tác đầu tư bên ngoài. Chủ tịch Infantino từng khẳng định rằng nếu không có Fifa, bóng đá sẽ không tồn tại tại ít nhất 150 quốc gia, điều này giúp ông có hy vọng sẽ nhận được sự đồng thuận cần thiết.

Trước đây, Infantino cũng từng công bố thỏa thuận với hãng đầu tư Softbank của Nhật Bản nhằm phát triển Club World Cup năm 2018 nhưng phải hủy bỏ do phản ứng từ cộng đồng. Theo báo The Times, sau khi kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch, Infantino có thể trở thành giám đốc điều hành FFE. Ông đang hướng đến nhiệm kỳ thứ tư đầy kỷ lục, có thể kéo dài đến năm 2031.

Fifa cũng nhấn mạnh những mô hình hợp tác tương tự đã phổ biến trong các tổ chức thể thao lớn, ví dụ như liên minh giữa Uefa và Liên đoàn các Câu lạc bộ Bóng đá châu Âu trong việc khai thác bản quyền thương mại. Mục tiêu chung là phát triển bền vững và tái đầu tư cho bóng đá.

Guardian đưa tin việc ra mắt FFE, vốn được chuẩn bị từ trước World Cup, đã khiến nhiều đơn vị trong giới bóng đá bất ngờ, đặc biệt là các thành viên trong Hội đồng Fifa không được biết trước hoặc tham gia xây dựng kế hoạch này.

Uefa đã hai lần phát đi cảnh báo trong tháng về việc Fifa có thể đang vượt qua “ranh giới đỏ” với các kế hoạch mới. Dự kiến sẽ còn nhiều ý kiến phản hồi và chất vấn về quy trình ra quyết định của Fifa trong thời gian tới, tuy nhiên chưa rõ các bên liên quan có hành động thực chất để ngăn cản kế hoạch hay không.

Fifa đang đứng trước thời điểm chuyển giao định hướng quan trọng khi bóng đá quốc tế bước vào kỷ nguyên mới với sự kết hợp chặt chẽ giữa thể thao và kinh doanh, mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức về minh bạch và quản trị.