Xuất khẩu tàu ngầm của Hàn Quốc gặp khó do áp lực chính trị và cạnh tranh quốc tế

Thất bại trong dự án tàu ngầm Canada và tác động tới ngành quốc phòng Hàn Quốc

Hàn Quốc đã không thành công trong dự án Cơ sở tàu ngầm tuần tra Canada (CPSP), khi đối thủ Đức từ ThyssenKrupp Marine Systems được lựa chọn. Dưới góc nhìn của các chuyên gia, quyết định này cho thấy sự ưu tiên về quan hệ đồng minh NATO và khuynh hướng bảo hộ công nghiệp quốc phòng trong các nước thành viên đã trở thành nhân tố quan trọng hơn cả yếu tố giá và công nghệ trong các thương vụ lớn. Shin Jong-woo, Tổng thư ký Diễn đàn An ninh và Quốc phòng Hàn Quốc, nhận định sự thất bại này đã làm giảm đáng kể uy tín của ngành quốc phòng Hàn Quốc vốn đang phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, đặt ngành công nghiệp tàu ngầm trước những khó khăn kéo dài.

Tình trạng này cũng khiến các chuyên gia lo ngại nguy cơ thiếu đơn hàng mới cho ngành tàu ngầm, buộc các doanh nghiệp trong nước phải chuyển hướng sang hợp tác sản xuất và liên doanh với các đối tác quốc tế nhằm vượt qua rào cản bảo hộ trong lĩnh vực quốc phòng.

Những thất bại nối tiếp và tác động lên Hanwha Ocean

Vai trò ngày càng lớn của các chính sách bảo hộ quốc phòng và sáng kiến châu Âu

Liên minh châu Âu đang triển khai công cụ tài chính trị giá 150 tỷ euro mang tên SAFE (Security Action for Europe) để hỗ trợ các quốc gia thành viên mua sắm chung các trang thiết bị quốc phòng như đạn dược, hệ thống phòng không và máy bay không người lái, thông qua các khoản vay ưu đãi. Đây là một trong những rào cản lớn khiến các nhà cung cấp bên ngoài châu Âu như Hàn Quốc gặp khó khăn, khi mà Canada cũng đã gia nhập khung hợp tác này, tạo động lực tài chính và chiến lược mạnh mẽ cho Ottawa ưu tiên công nghệ châu Âu.

Tình hình thị trường xuất khẩu tàu ngầm và triển vọng tại châu Á

Indonesia từng là thị trường xuất khẩu tàu ngầm thành công nhất của Hàn Quốc với ba tàu ngầm lớp Nagapasa dựa trên thiết kế KSS-I được chế tạo bởi Daewoo Shipbuilding and Marine Engineering, tiền thân của Hanwha Ocean, qua các hợp đồng trị giá hơn 1 tỷ USD bao gồm cả chuyển giao công nghệ và đóng tàu tại địa phương. Tuy nhiên, hợp đồng lô thứ hai với ba tàu ngầm đã bị hủy bỏ khi Indonesia chuyển sang hợp tác với nhóm Naval Group của Pháp cung cấp hai tàu ngầm lớp Scorpene.

Mặt khác, các nhà đóng tàu Hàn Quốc đã trình các đề xuất cung cấp phiên bản xuất khẩu của tàu ngầm tấn công diesel-điện KSS-III cho hải quân Philippines và tích cực tiếp cận các quốc gia có nhu cầu hiện đại hóa hạm đội như Peru, Ai Cập, Saudi Arabia và Hy Lạp. Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo ngành tàu ngầm Hàn Quốc có thể sẽ cạn đơn hàng backlog sau khi hoàn thành ba chiếc KSS-III nâng cấp dự kiến vào năm 2029, khi mà chưa có chương trình tàu ngầm tiếp theo cho loại tàu thông thường nào được công bố.

Ảnh hưởng của các yếu tố quốc tế và chiến lược liên minh

Chuyên gia Jang Won-joon thuộc Đại học Quốc gia Jeonbuk nhận xét rằng Hàn Quốc đã tận dụng được nhu cầu khẩn cấp về thiết bị quân sự của châu Âu sau sự kiện Nga xâm lược Ukraine, nhưng sau bốn năm, các nước châu Âu đã quay về các phương thức mua sắm truyền thống, tập trung củng cố ngành quốc phòng theo các liên minh chiến lược khu vực. Với việc các quốc gia NATO chiếm khoảng 55% thị trường quốc phòng toàn cầu và ưu tiên nhà cung cấp có thể hỗ trợ quân sự trong xung đột, Hàn Quốc ngày càng bị loại khỏi vòng cắt giảm ưu tiên.

Ông Jang đề xuất xây dựng các mối quan hệ “bán đồng minh” thông qua hợp tác sản xuất, đối tác công nghệ và phát triển chung hơn là chỉ cạnh tranh đơn thuần dựa trên năng lực thị trường. Seoul và NATO đã đồng ý bắt đầu đàm phán khung hợp tác mua sắm quốc phòng chung, mở ra tiềm năng cho các doanh nghiệp Hàn Quốc tham gia các chương trình này. Theo ông, tăng cường quan hệ với NATO không nhất thiết gây căng thẳng với Trung Quốc hay Nga mà có thể giúp Hàn Quốc trở thành đối tác bình đẳng hơn với các nước này.

Tương lai ngành công nghiệp tàu ngầm và lựa chọn công nghệ mới

Ngành công nghiệp tàu ngầm Hàn Quốc hiện có từ 100 đến 150 nhà cung cấp lõi cùng với hơn 300 công ty phụ trợ trong chuỗi cung ứng. Một chuyên gia trong ngành cảnh báo nguy cơ sụp đổ toàn bộ hệ sinh thái này nếu không có các đơn đặt hàng mới. Trong khi các doanh nghiệp lớn có thể chịu được tình trạng suy giảm nhờ đa dạng hóa sản xuất, các công ty nhỏ, chuyên biệt có thể phải đối diện nhiều thách thức hơn.

Hàn Quốc cũng có kế hoạch phát triển tàu ngầm năng lượng hạt nhân nhưng cần đàm phán lại thỏa thuận hợp tác hạt nhân với Washington, theo dự kiến sẽ mất nhiều năm mới có hợp đồng. Cơ sở công nghiệp cho loại tàu này cũng khác biệt lớn so với tàu ngầm diesel-điện thông thường. Một số quan điểm cho rằng chính sách ngoại giao chưa rõ ràng của Seoul cũng là yếu tố cản trở sự mở rộng xuất khẩu quốc phòng.

Người phân tích Lee Il-woo tại Mạng quốc phòng Hàn Quốc nhận định chính phủ có thể đặt thêm đơn hàng nhằm duy trì sản xuất tàu ngầm thông thường nhưng cho đến nay chưa thể hiện sự quan tâm lớn. Shin Jong-woo khuyến nghị ngành đóng tàu có thể chuyển hướng mạnh sang phát triển tàu ngầm không người lái dựa trên nền tảng trí tuệ nhân tạo, nơi Hàn Quốc có lợi thế để trở thành người tiên phong trong lĩnh vực này, dự đoán phát triển các loại tàu ngầm tự động sẽ trở thành phần quan trọng của an ninh hàng hải trong tương lai gần.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.