Dòng ký ức về hành trình cứu hộ phi hành gia Alexey Leonov giữa rừng Taiga - tư liệu mật được tiết lộ

Oksana Leonova, con gái phi hành gia huyền thoại Liên Xô Alexey Leonov, gần đây đã tới vùng Perm, Nga, trong khuôn khổ dự án làm phim tài liệu về chinh phục không gian. Trong cuộc phỏng vấn với báo Kommersant, cô bày tỏ mong muốn lâu nay được đến thăm nơi diễn ra sự kiện hạ cánh khẩn cấp của cha mình sau chuyến bay lịch sử.

"Từ thuở nhỏ, tôi luôn khao khát được nhìn thấy nơi cha tôi hạ cánh khẩn cấp. Bây giờ tôi có thể tự hào nói rằng giấc mơ đó đã thành hiện thực", Oksana chia sẻ.

Tại kho lưu trữ quốc gia vùng Perm, các nhân viên đã tổ chức cho Oksana Leonova một tour tham quan chuyên đề, giới thiệu các tài liệu vừa mới được giải mật về vụ cứu hộ phi hành đoàn Vostok-2. Các tài liệu chứa các báo cáo chi tiết về chiến dịch cứu hộ, bao gồm cả báo cáo quân sự, thư cảm ơn chính thức và hồ sơ công tác, trước đây bị xếp vào diện tuyệt mật và thậm chí còn hạn chế tiếp cận với chuyên gia.

Trong số các tài liệu nổi bật là hồ sơ số 5 ghi rõ tên các thành viên tham gia chiến dịch cứu hộ và nhiệm vụ cụ thể của từng người. Tuy hồ sơ này dày 107 trang, chỉ một phần nhỏ đề cập trực tiếp đến cứu hộ phi hành gia, phần còn lại chủ yếu là các văn bản hành chính được lưu giữ trong hệ thống quản lý.

Ngày 18 tháng 3 năm 1965, từ bãi phóng Baikonur, tàu vũ trụ "Vostok-2" của Liên Xô cất cánh với phi hành đoàn gồm chỉ huy Pavel Belyayev và phi công phụ Alexey Leonov. Đây là chuyến bay đánh dấu lần đầu tiên con người bước ra ngoài không gian mở.

Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động ngoài không gian, bộ đồ vũ trụ của Leonov gặp sự cố do áp suất bên trong và bên ngoài chênh lệch, khiến bộ đồ phồng lên và cản trở các chi của ông. Quy trình trở lại buồng lái bị gián đoạn buộc Leonov phải tự tay giảm áp suất bộ đồ. Dù vậy, ông vẫn không thể bước chân vào cửa buồng lái bình thường nên buộc phải quay đầu vào trước và xoay người trong không gian chật hẹp để đóng cửa. Khoảnh khắc này gây áp lực lớn khi nhịp tim ông tăng lên đến 190 nhịp/phút trong điều kiện tầm nhìn kém do mồ hôi.

Khi tàu vũ trụ phân tách để hạ cánh, hệ thống tự động của buồng khí bị hỏng buộc phi hành đoàn phải tự điều khiển tiếp đất. Thay vì hạ cánh ở Kazakhstan như dự kiến, chiếc tàu đã tiếp đất trong rừng Taiga phủ tuyết dày dưới trời giá lạnh gần thị trấn Usolye.

Mức độ va chạm mạnh khiến vật thể và cả người trong khoang bị ấn sâu vào ghế. Khi mở cửa tàu, hai phi hành gia đối mặt với tia tuyết dày tới thắt lưng và nhiệt độ âm 25 độ C, điều kiện khiến bộ đồ vũ trụ vốn ướt đẫm mồ hôi cứng như bê tông.

Để giữ nhiệt, hai ông phải cởi bỏ toàn bộ quần áo ướt, vắt khô đồ lót và mặc lại, đồng thời tháo lớp cách nhiệt của khoang và quấn lấy mình cùng các dây dù dùng cho dù.

Phi hành đoàn đã truyền được tọa độ vị trí hạ cánh cho trung tâm. Chỉ vài giờ sau, các máy bay tìm kiếm và trực thăng đã bay tới hiện trường nhưng chưa thể hạ cánh. Lực lượng cứu hộ thả hàng tiếp tế gồm trang phục giữ ấm và thực phẩm xuống cho Leonov và Belyayev.

Khi được giải cứu, hai phi hành gia được chào đón nồng nhiệt ở Baikonur bởi Yuri Gagarin và Sergei Korolev. Oksana Leonova nhớ lại khoảnh khắc đó đầy bất ngờ khi cha cô và đồng đội bước ra khỏi máy bay trong trang phục mùa đông gồm ủng lông và áo khoác lông thú.

Tại cuộc gặp ở Perm, Oksana cũng tiết lộ vài điều thú vị ít được biết về quá trình cứu hộ. Trong đó, khi quân đội thả quần áo ấm cho phi hành đoàn, có những chiếc áo khoác bay mắc trên cành cao trong rừng, chỉ có những đôi ủng lông là rơi xuống được và thực tế đó đã cứu mạng họ. Một chai rượu cognac cũng bị rơi vỡ trong quá trình này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.