Khám phá loài khủng long mới ở vùng rượu vang nổi tiếng La Rioja, Tây Ban Nha

La Rioja, một vùng nhỏ ở phía bắc Tây Ban Nha nổi tiếng thế giới về rượu vang, chứa đựng di sản cổ sinh vật học quý giá có niên đại từ 120 đến 130 triệu năm trước, thuộc Kỷ Phấn Trắng sớm. Giai đoạn này được ghi lại qua hơn 170 điểm khảo cổ và hơn 11.000 dấu chân khủng long, tái hiện một hệ sinh thái chiếm ưu thế bởi một hồ nước rộng lớn trên vùng đồng bằng phù sa khoảng 400 km², nơi các con sông chảy vào.

Thời điểm đó, bán đảo Iberia là một hòn đảo lớn gần quần đảo Canary với khí hậu từ cận nhiệt đới ẩm đến nhiệt đới, tạo điều kiện cho thực vật phong phú như cây lá kim và dương xỉ thân gỗ phát triển, đồng thời nuôi dưỡng các loài khủng long lớn. Theo nhà cổ sinh vật học Francisco Sáez-Benito, giám đốc danh dự Trung tâm Cổ sinh vật học La Rioja, các khủng long spinosaurid chiếm vị trí thượng đỉnh trong hệ sinh thái này, nổi bật với kỹ năng săn cá điêu luyện nhưng cũng săn mồi các loài khủng long nhỏ hơn. Bên cạnh đó, nhiều loài động vật ăn cỏ như ornithopod và sauropod cũng sinh sống nhờ nguồn thức ăn dồi dào, cùng các loài cá lớn, cá sấu, thằn lằn và rùa.

Các chiến dịch khai quật gần đây tại điểm Las Cerradas, làng Igea, đã mang lại những hóa thạch mới thuộc về một loài khủng long ăn cỏ kích thước lớn chưa từng biết đến. Những di cốt này bao gồm các phần của khung chậu, xương bả vai và một số xương bàn tay như xương métacarpal và phalanges. Kết hợp với các hiện vật thu được năm 2025 gồm xương chân sau và đốt sống đuôi, nhóm nghiên cứu hiện có thể tái tạo hơn một nửa phần đuôi của con vật, đặc biệt ấn tượng.

Ông Sáez-Benito, đồng giám đốc nhóm khai quật Garras và là người phụ trách các hoạt động khai quật cùng các nhà nghiên cứu từ các trường đại học La Rioja, Basque và A Coruña, cho biết: "Với những phần xương này, chúng tôi có thể đặt tên cho loài khủng long này." Ông bày tỏ tin tưởng rằng sau quá trình nghiên cứu và phục hồi cẩn thận, có thể xác định được cả chi và loài của sinh vật cổ đại này.

Để hoàn thiện việc xác định, kế hoạch tiếp tục khai quật tại Las Cerradas vào năm 2027 nhằm thu thập thêm hóa thạch để hoàn chỉnh bộ xương vẫn đang được tiến hành. Mỗi mảnh xương sẽ trải qua quá trình phục hồi tỉ mỉ tại Trung tâm Cổ sinh vật học Igea trước khi được nghiên cứu giải phẫu và hệ thống học. Tiến trình này có thể kéo dài nhiều năm, góp phần làm nổi bật giá trị di sản cổ sinh vật học to lớn của La Rioja.

Trước đó, năm 2024, một loài khủng long ăn thịt tên Riojavenatrix lacustris dài 7-8 mét và nặng khoảng 1,5 tấn đã được mô tả. Ngoài ra, một bộ xương spinosaurid hoàn chỉnh nhất từng phát hiện, đặt tên là Villar, cũng được khai quật tại vùng này. La Rioja còn từng phát hiện một loài ornithopod nhỏ năm 1985 và một loài rùa nước ngọt mới vào năm 2012.

Không chỉ dừng lại ở khủng long, các cuộc khai quật còn tìm thấy hóa thạch các loài cá sấu, cá lepisosteiform, các phân tử phân hóa thạch (coprolites) thuộc nhóm cá mập nguyên thủy hybodontids, cũng như các dấu tích thực vật. Sáez-Benito cho biết đã xác định được sáu loài cá mập khác nhau và ba đến bốn loài cá sấu trong khu vực này.

Từ những phát hiện đa dạng này, các nhà nghiên cứu có thể tái hiện chính xác hơn môi trường sống đa dạng bao gồm những loài khủng long ăn cỏ, bò sát nước, cá, rùa và thực vật phát triển quanh hồ lớn cũng như các con sông xung quanh thời kỳ cổ đại đã trôi qua hàng triệu năm.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.