Ba thập kỷ mang một thân phận giả
Theo thông báo của ICE, ông Valdés Pérez bị bắt giữ vào ngày 10 tháng 7 tại sân bay quốc tế Miami, trong một chiến dịch phối hợp giữa ICE, Cục Điều tra Liên bang (FBI) chi nhánh Miami và Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP). Các nhà điều tra xác định rằng từ giữa thập niên 1990, ông đã đóng vai một điệp viên được chính quyền Cuba giao nhiệm vụ thâm nhập và báo cáo về hoạt động của các cộng đồng lưu vong và đối lập Cuba, cả tại Mỹ lẫn nhiều nước Mỹ Latinh khác.
Trong suốt thời gian dài sống tại khu Kendall, quận Miami-Dade, ông đã xây dựng vỏ bọc của một người chống cộng nhiệt thành, đủ để giành được sự tin tưởng của ông Luis Posada Carriles, cựu điệp viên CIA và là một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào chống Fidel Castro, người từng bị cáo buộc đứng sau vụ đánh bom loạt khách sạn ở La Habana năm 1997 và vụ đánh bom máy bay hãng hàng không Cubana năm 1976 khiến 73 người thiệt mạng. Ông Posada Carriles qua đời năm 2018 ở tuổi 90 vì ung thư vòm họng.
Lòng tin bị đánh cắp
Mối quan hệ giữa hai người thân thiết đến mức tờ Miami Herald từng trích lời ông Valdés khi đưa tin về sự ra đi của ông Posada Carriles. Ông cũng chính là người đứng ra tổ chức bữa tiệc sinh nhật cuối cùng của nhà bất đồng chính kiến này.
Hablé con él ayer y lo sentí fuerte.
Nhà chức trách Mỹ cho biết ông Valdés đã cố tình che giấu mối liên hệ với chính quyền Cuba khi nộp hồ sơ xin và được cấp quyền thường trú nhân hợp pháp tại Mỹ, qua đó lừa dối các viên chức di trú một cách có chủ đích.
"Những ai che giấu mối liên hệ với các cơ quan tình báo nước ngoài để trục lợi từ hệ thống di trú của chúng ta đang gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sự toàn vẹn của hệ thống ấy cũng như an ninh quốc gia," ông Matthew Elliston, Giám đốc Văn phòng Thực thi và Trục xuất (ERO) của ICE tại Miami, tuyên bố.
Một góc nhìn từ những người từng nghi ngờ
Không phải ai trong cộng đồng lưu vong cũng bị qua mặt hoàn toàn. Nhà hoạt động Cuba Orlando González kể với Martí Noticias rằng ông từng gặp Valdés vào khoảng năm 2000 tại Panama, khi ông Posada Carriles cùng một số người Cuba khác đang bị giam giữ tại đó. Ngay từ lúc ấy, ông González đã cảm thấy khó hiểu trước sự dễ dàng bất thường mà Valdés có được khi tiếp cận các quan chức an ninh cấp cao của Panama.
Nhà nghiên cứu Luis Dominguez, thành viên Quỹ Nhân quyền Cuba, xác nhận rằng nhiều người trong cộng đồng lưu vong từ lâu đã không tin tưởng Valdés, thậm chí có người chọn rời khỏi cuộc họp ngay khi thấy ông xuất hiện. Dù vậy, những lời cảnh báo ấy trong suốt hơn hai thập kỷ đã không đủ sức ngăn ông tiếp tục len lỏi giữa cộng đồng, cho đến khi bị bắt giữ vào mùa hè năm nay. Sau khi hoàn tất thủ tục tố tụng trục xuất, ông Valdés bị đưa trở lại Cuba vào ngày 7 tháng 8, dù giới chức Mỹ cho biết ông không bị truy tố tội gián điệp mà chỉ bị trục xuất vì gian lận trong hồ sơ di trú.
