Trump chịu nhiều áp lực về chính sách thuế và quan hệ đối ngoại trong nhiệm kỳ mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có bài phát biểu đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai tại buổi gala truyền thống dành cho giới báo chí thủ đô Washington. Trong lời phát biểu, Trump thể hiện quan điểm vừa ca ngợi vừa phê phán truyền thông, cố gắng tạo nên sự cân bằng giữa ủng hộ và chỉ trích đối với các cơ quan báo chí.

Hai doanh nghiệp nhỏ của Mỹ vừa đệ đơn kiện về các loại thuế quan mới mà ông Trump áp dụng đối với hàng hóa từ 60 quốc gia đối tác. Theo đơn kiện nộp tại tòa thương mại Mỹ ở New York, các mức thuế này vượt quá quyền hạn của Tổng thống trong việc áp thuế nhập khẩu, bởi chưa có đủ bằng chứng cụ thể về tình trạng "lao động cưỡng bức" ở từng quốc gia. Các nguyên đơn nhận được sự giúp đỡ của một tổ chức pháp lý phi lợi nhuận đã từng thắng kiện trong các vụ thuế quan trước đó.

Ông Trump chuẩn bị đón tiếp Tổng thống Ukraine Wolodymyr Selenskyj và Thủ tướng Israel Benjamin Netanjahu tại Washington vào ngày 20/8, cùng ngày diễn ra lễ tang của Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một đồng minh thân cận của cả Mỹ và Israel. Graham qua đời đột ngột sau chuyến công du Ukraine cách đây hai tuần.

Về phản ứng quốc tế, chính phủ Anh cho biết không dự kiến những tác động tiêu cực do thuế quan mới vì Mỹ đã công nhận các bước kiểm soát lao động cưỡng bức của Anh. Họ khẳng định thỏa thuận hiện có vẫn hiệu lực và thuế quan đã được loại bỏ với các sản phẩm như whisky và thiết bị y tế.

Ngược lại, Liên đoàn Kinh tế Thụy Sĩ Economiesuisse lên tiếng không đồng thuận khi Mỹ áp thuế 12,5% lên nhiều mặt hàng xuất khẩu của Thụy Sĩ, gây bất lợi so với các quốc gia như EU và Anh. Economiesuisse bác bỏ cáo buộc Thụy Sĩ chưa đủ nỗ lực ngăn chặn nhập khẩu sản phẩm lao động cưỡng bức, cũng như Bộ Kinh tế Thụy Sĩ đánh giá nước này bị đối xử bất công hơn EU trong vấn đề này. Hiện mốc 15% đã được thỏa thuận là trần thuế bổ sung với Mỹ, nhưng khuôn khổ hợp đồng chưa được ký kết chính thức.

Australia và New Zealand chỉ trích quyết định này mạnh mẽ. Bộ trưởng Thương mại Australia Don Farrell gọi thuế quan là không công bằng và yêu cầu hủy bỏ. Thủ tướng New Zealand Christopher Luxon đánh giá đây là bước đi gây thiệt hại về chi phí và bất ổn cho doanh nghiệp, đồng thời nghi ngờ thiếu bằng chứng cho cáo buộc lao động cưỡng bức. Nhật Bản cũng bày tỏ sự tiếc nuối, nhấn mạnh không có luật cấm nhập khẩu sản phẩm từ lao động cưỡng bức và việc Mỹ áp thuế chủ yếu dựa trên biện pháp này.

Trong khi đó, Canada đe dọa áp dụng biện pháp đối phó sau khi Mỹ công bố giảm thuế mới áp lên nhiều mặt hàng Canada sẽ bắt đầu từ 19/8. Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố sẽ bảo vệ lợi ích quốc gia bằng mọi cách và không loại trừ hậu quả trả đũa nếu không đạt thỏa thuận thương mại toàn diện với Mỹ. Căng thẳng liên quan đến quyết định của Trump từ tháng 7 về việc không nối dài thỏa thuận thương mại USMCA thêm 16 năm, chỉ duy trì hiệu lực với kiểm tra hàng năm.

Ông Trump cũng thông báo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thăm Mỹ vào ngày 24/9 để bàn về cả hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Mặc dù quan hệ có nhiều bất đồng và cường độ căng thẳng cao, hai bên đang cố gắng duy trì đối thoại để tránh xung đột. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị đã trao đổi về cách tạo điều kiện thuận lợi cho chuyến thăm này trong cuộc gặp tại Manila.

Chính quyền Trump đang đối mặt áp lực ngày càng tăng từ Quốc hội, khi Hạ viện Mỹ vừa thông qua một nghị quyết yêu cầu chấm dứt các hoạt động quân sự đối với Iran. Mặc dù nghị quyết chưa có hiệu lực pháp lý ràng buộc, nhưng thể hiện sự phản đối ngày càng lớn trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Với kết quả 214 phiếu thuận và 208 phiếu chống, nghị quyết lần này tiếp tục xác nhận quan điểm Hạ viện đòi hỏi các chiến dịch quân sự cần có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội, điều mà Trump chưa thực hiện.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.