Bangchak tái cơ cấu năng lượng từ khủng hoảng đến tăng trưởng xuyên biên giới

Đầu những năm 2000, Bangchak Corporation Plc – nhà máy lọc dầu gắn liền với Bộ Tài chính Thái Lan – đứng trước nguy cơ phá sản do ảnh hưởng dai dẳng của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997. Với khoản nợ chồng chất và sự thất bại của nhiều ngân hàng toàn cầu trong việc cứu vớt, Bangchak gần như đóng cửa. Chaiwat Kovavisarach, một chuyên gia ngân hàng đầu tư với kinh nghiệm điều hành công ty tư vấn, được mời đến tái cấu trúc và củng cố niềm tin thị trường cho Bangchak.

Chaiwat đã áp dụng một phương pháp táo bạo khi không chỉ dựa vào bảo lãnh nợ mà còn giới thiệu cấu trúc chứng chỉ gửi ký quỹ đầu tiên tại Thái Lan. Cơ chế này cho phép chuyển đổi sự hỗ trợ từ chính phủ thành công cụ huy động vốn dựa trên thị trường chứng khoán, giúp Bangchak chuyển từ một công ty nặng nợ sang mô hình tài chính dựa trên kỷ luật vốn.

Nhờ tái cơ cấu, Bangchak thu hút được gần 500 triệu USD đầu tư xây dựng nhà máy hydrocracker, nâng cao năng lực từ khâu lọc dầu thô cơ bản sang các sản phẩm có giá trị cao hơn. Đến năm 2012, khi Chaiwat chính thức giữ chức Tổng Giám đốc và Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Bangchak vẫn phụ thuộc nhiều vào một nhà máy lọc dầu với tỷ lệ hoạt động khoảng 75% và thị trường bán lẻ hạn chế.

Chaiwat đặt mục tiêu vận hành nhà máy theo đúng công suất thiết kế 120.000 thùng dầu mỗi ngày, không chỉ một vài ngày mà ổn định liên tục quanh năm. Việc loại bỏ các nút thắt và tối ưu quy trình đã tạo nền tảng cho sự phát triển rộng hơn, thúc đẩy hiệu quả và độ tin cậy của nhà máy lọc dầu.

Nhận thấy xu hướng chuyển đổi năng lượng ngày càng nhanh, Bangchak nhanh chóng tách riêng bộ phận năng lượng tái tạo thành công ty con BCPG và niêm yết cổ phiếu để huy động vốn. Công suất điện mặt trời của BCPG tăng từ 50 MW ban đầu lên trên 1 GW, góp phần đáng kể vào doanh thu tập đoàn.

Tổng doanh thu năm qua của Bangchak được dự báo đạt 700 tỷ baht (khoảng 21 tỷ USD), tăng gần năm lần so với 12 năm trước. Sự tăng trưởng này phản ánh chuyển đổi cả về cấu trúc lẫn chiến lược của công ty.

Chaiwat thể hiện quan điểm cân bằng giữa an ninh năng lượng, chi phí và phát triển bền vững, không thể tập trung vào một yếu tố mà bỏ qua hai yếu tố còn lại. Theo đó, Bangchak áp dụng chiến lược đầu tư đa dạng với nhiều lĩnh vực.

Một bước đi táo bạo là đầu tư khai thác lithium tại Argentina, hợp tác với đối tác Trung Quốc nhằm chuẩn bị cho xu thế năng lượng pin thay thế dầu mỏ. Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, Bangchak đã chốt lời và rút khỏi dự án, thu lợi gấp năm lần vốn đầu tư ban đầu.

Tương tự, Bangchak đầu tư vào năng lượng địa nhiệt tại Indonesia, sau đó thoái vốn khi không còn phù hợp với chiến lược dài hạn. Trong nước, công ty tập trung phát triển nhiên liệu sinh học, là một trong những đơn vị đầu tiên áp dụng pha trộn ethanol và biodiesel, toàn bộ các trạm xăng không bán nhiên liệu hóa thạch nguyên chất, góp phần giảm phát thải.

Bangchak cũng đưa vào vận hành nhà máy nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) đầu tiên tại Thái Lan, với công suất lên đến 1 triệu lít mỗi ngày. Sản phẩm SAF hiện được xuất khẩu sang châu Âu, nơi nhu cầu nguyên liệu bay thấp carbon theo quy định đang gia tăng.

Bangchak chi 270 triệu USD mua lại mạng lưới trạm xăng Caltex và cơ sở hạ tầng của Chevron tại Hong Kong, tạo bước tiến quan trọng ở thị trường có nền kinh tế phát triển, hệ thống thể chế vững chắc và kết nối thương mại toàn cầu.

Đây được coi là bàn đạp cho các kế hoạch mở rộng nhiên liệu sinh học, trạm sạc xe điện và tiềm năng mở rộng đến nhiên liệu hàng hải và SAF tại Hong Kong.

Ngoài kinh doanh, Bangchak thúc đẩy sáng kiến thị trường carbon tại Thái Lan, thành lập Carbon Markets Club giúp các doanh nghiệp tiếp cận mục tiêu không phát thải ròng và giao dịch tín chỉ carbon tự nguyện, từ 20 thành viên sáng lập lên hơn 1.000 hiện nay.

Mục tiêu của Bangchak đặt ra dưới tên gọi “Bangchak 100x” là tồn tại 100 năm và nâng EBITDA thường niên lên 100 tỷ baht, so với mức dưới 10 tỷ khi Chaiwat nhận chức và xấp xỉ 50 tỷ hiện tại. Điều này thể hiện cam kết phát triển bền vững và liên tục đổi mới.

Chaiwat xuất thân kỹ sư và tài chính cho biết sự kết hợp này giúp ông ra quyết định dựa trên logic và kỷ luật vốn. Ông ưu tiên tăng trưởng không pha loãng cổ đông bằng phát hành cổ phiếu mới, dựa vào nợ, bán công ty con, hợp tác và thoái vốn đúng thời điểm.

Dù vậy, ông thừa nhận từng mắc sai lầm với các đầu tư thượng nguồn không hiệu quả, nhưng coi đó là bài học cần thiết vì không thể tránh khỏi mọi sai sót và trì hoãn quyết định mang rủi ro lớn hơn.

Khung phân bổ vốn của ông ưu tiên mạnh mẽ lĩnh vực chuyên môn sâu, đầu tư có chọn lọc vào ngành liên quan và dành 5-10% cho công nghệ mới, vừa học hỏi vừa sẵn sàng đón đầu tương lai.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò của người tiêu dùng trong việc giảm sử dụng năng lượng, lấy ví dụ bản thân giảm lái xe ngắn để tăng đi bộ, chấp nhận những khó chịu nhỏ như trách nhiệm với môi trường.

Dù không muốn xác định di sản cá nhân, Chaiwat kêu gọi mọi người hãy yêu thích công việc mỗi ngày để tìm hướng đi đưa tổ chức tiến lên.

Từ tình trạng gần phá sản đến mở rộng khu vực, Bangchak dưới sự dẫn dắt của Chaiwat Kovavisarach đã cho thấy sự tái tạo bền vững thông qua các quyết định xây dựng nền tảng chắc chắn và chiến lược đầu tư đa dạng phù hợp với tương lai năng lượng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.