Từ thời kỳ ‘trà vàng’ đến sự sụp đổ của đế chế trà Đài Loan

Chiang A-hsin sinh năm 1901, trong một gia đình Hakka giàu có tại Hsinchu, Đài Loan, có lịch sử định cư từ thế kỷ 18, xuất phát từ tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Dòng họ Chiang nổi lên từ thế hệ thứ tám với ông tổ Chiang Chao-feng, người khai phá vùng đất Beipu từ đầu những năm 1800, mở rộng đất canh tác mà trước đây là đất của cộng đồng người Saisiyat bản địa. Đến khi Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan vào năm 1895, gia đình này đã là một trong những gia đình giàu có nhất khu vực Hsinchu.

Cha của Chiang A-hsin không khuyến khích ông đi làm mà muốn ông hưởng thụ cuộc sống như bản thân, khiến Chiang rất trăn trở. Mặc dù từng học luật tại Nhật vào năm 1919 nhưng ông trở về Đài Loan sau một năm vì nhớ nhà. Ban đầu, ông thử nhiều sở thích khác nhau như võ thuật, chơi đàn erhu, tennis và bida, nhưng không đạt thành công. Mong muốn lớn nhất của ông là xây dựng kinh doanh riêng.

Bỏ qua sự phản đối từ cha, Chiang bắt đầu với dự án trồng rừng thương mại trên đất gia đình. Tuy nhiên, thành công thực sự đến từ ngành trà đen. Ông đã thiết lập nhà máy chế biến hiện đại tại Beipu vào năm 1934 với sự khuyến khích của chính quyền địa phương và sự hỗ trợ chuyên môn từ Chen A-chiu.

Tập đoàn Mitsui của Nhật Bản, có vai trò lớn trong ngành trà Đài Loan, đã trở thành đối tác quan trọng của Chiang. Mitsui hỗ trợ ông vay vốn với lãi suất thấp, trả trước tiền hàng hàng năm để mở rộng sản xuất, mua thêm nhà máy và phát triển thêm dự án rừng. Sự kiện Hiệp ước Trà Quốc tế năm 1933 hạn chế xuất khẩu trà từ các thuộc địa Anh và Hà Lan đã giúp thị trường Đài Loan bùng nổ, đặc biệt là tại Beipu với loại trà đặc biệt Oriental Beauty từ năm 1929.

Với sự hỗ trợ từ Mitsui, công ty trà Yung Kuang của Chiang mở rộng thị trường và có đến năm nhà máy chế biến chính cùng một nhà máy mía đường vào năm 1949. Trong thời kỳ chiến tranh, sản lượng giảm do chính quyền ra lệnh trồng lương thực. Sau chiến tranh, nhu cầu trà đen tăng mạnh do các vùng sản xuất ở Nam và Đông Nam Á bị ảnh hưởng, giúp kinh doanh của Chiang phát triển mạnh.

Tuy nhiên, bước sang đầu thập niên 1950, sản xuất trà đen tại các vùng khác hồi phục, cạnh tranh tăng cao. Chiang tiếp tục đầu tư lớn vào trà đen, không kịp thích nghi với sự thay đổi thị trường. Giao dịch với Jardine Matheson - một tập đoàn mua trà lớn - gặp trục trặc từ năm 1953 khi công ty đòi hỏi chính xác sản lượng, cho thấy quyền chi phối đã thuộc về người mua. Nợ nần gia tăng trong khi kinh doanh giảm sút khiến Yung Kuang phá sản năm 1965.

Dinh thự phương Tây xây dựng năm 1949 ở Beipu là biểu tượng cho đỉnh cao sự nghiệp của Chiang nhưng được ngân hàng Taiwan Cooperative tịch thu năm 1965 sau khi ông phá sản. Mãi đến năm 2012, hậu duệ nhà Chiang mới mua lại dinh thự này với giá 80 triệu Đài tệ, phục hồi và mở cửa đón khách từ năm 2018. Tòa nhà từng được nhóm Shin Kong thuê để duy trì từ khoảng năm 1995.

Gần đây, dinh thự nhận giải thưởng Đóng góp Xuất sắc trong Lễ trao giải Bảo tồn Di sản Văn hóa Quốc gia lần thứ bảy vào tháng 7 năm 2024. Gia đình chủ nhân còn tiên phong trong việc chuyển nhượng quyền phát triển bất động sản nhằm bảo tồn di sản mà không phải gánh chịu toàn bộ chi phí kinh tế. Đây là một bước đi quan trọng trong bảo tồn di sản văn hóa tư nhân ở Đài Loan.