Nỗ lực bảo tồn bộ sưu tập phim quý giá của Papua New Guinea trong cuộc đua với thời gian

Viện Phim Quốc gia Papua New Guinea (NFI) đóng tại Goroka, khu vực Eastern Highlands, bảo quản hơn 1.300 cuộn phim và băng ghi âm quý giá, kể lại một phần lịch sử và di sản văn hóa đa dạng của quốc đảo. Tuy nhiên, NFI đang phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về điều kiện lưu trữ khi nguồn điện không ổn định và nền nhiệt độ ngày càng tăng do biến đổi khí hậu.

Chính điều kiện ẩm thấp kéo dài và nguy cơ ngập lụt trong quá khứ đã khiến phim bị hư hại nhanh chóng. Nhân viên lưu trữ Zoe Baru cho biết khi bắt đầu công việc tại viện, nhiều cuộn phim đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp và bị bệnh mùi giấm (vinegar syndrome) - một hiện tượng phân hủy lớp acetate của phim ảnh truyền thống.

Trước nguy cơ mất mát này, Viện Lưu trữ Phim và Âm thanh Quốc gia Australia (NFSA) đã cùng NFI triển khai một dự án cứu trợ kịp thời bằng ngân quỹ 200.000 đô la Úc từ chương trình ngoại giao văn hóa. Dự án tập trung vào việc chọn lọc, đóng gói và vận chuyển các phim có giá trị văn hóa đặc biệt sang Australia để đánh giá, phục hồi và số hóa.

Trong quá trình này, đội ngũ NFSA đã tiến hành làm sạch và xử lý phim, đồng thời đào tạo kỹ thuật số hóa chuyên sâu cho nhân viên NFI tại Canberra. Một hệ thống mang tên Remote Onsite Digital Access (RODA) được thiết kế riêng biệt và gửi trở lại Goroka, giúp cán bộ NFI truy cập trực tiếp vào các dữ liệu phim đã số hóa ngay tại chỗ.

Là nhân viên lưu trữ duy nhất của NFI, cô Zoe Baru đánh giá cao sự hỗ trợ từ đối tác Australia và mô tả quá trình số hóa bộ phim là công việc tỉ mỉ, cần sự kiên nhẫn dài hạn. Cô nhấn mạnh rằng việc giữ gìn bộ phim không chỉ đơn thuần là lưu trữ mà còn là duy trì ký ức và truyền tải giá trị văn hóa cho thế hệ tương lai.

Bộ sưu tập này cũng chứng minh vai trò giáo dục khi các thế hệ trẻ tại Papua New Guinea có thể tiếp cận và học hỏi về lịch sử thông qua phim ảnh. Một trong những phim đáng chú ý được bảo tồn là bộ phim năm 1982 Tukana-Husat I Asua, kể câu chuyện về một thanh niên bỏ học đại học bị giằng xé giữa cuộc sống hiện đại và các giá trị truyền thống của làng quê.

Bà Jacqui Uhlmann, Phó giám đốc NFSA, cho rằng sự hợp tác này mang tính cấp thiết và tạo ra sức ảnh hưởng sâu sắc về mặt văn hóa bên cạnh các mối quan hệ kinh tế truyền thống. NFSA mong muốn dự án có thể mở rộng sang các quốc đảo Thái Bình Dương khác, nhằm giúp cộng đồng bản địa bảo tồn những tài sản văn hóa quý báu trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.

Sự hỗ trợ và những hoạt động trao đổi kỹ thuật giữa Australia và Papua New Guinea cho thấy vai trò quan trọng của ngoại giao văn hóa trong việc tăng cường liên kết giữa các quốc gia, góp phần bảo tồn di sản chung của nhân loại.