Các doanh nghiệp Nga chú trọng việc chia tay nhân viên một cách văn minh và hiệu quả

Các công ty ở Nga đang hướng tới việc tạo ra những quy trình nghỉ việc "thoải mái" cho nhân viên, nhằm tránh những hệ quả tâm lý tiêu cực có thể phát sinh sau khi họ rời công ty. Theo các chuyên gia, việc nhân viên rời đi trong trạng thái hài lòng sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro xung đột pháp lý và tổn thất về uy tín cho doanh nghiệp. Thay vì là hành động cảm tính, "nghỉ việc thoải mái" được nhận định là giải pháp quản trị nguồn nhân lực chín chắn và hợp lý về mặt kinh tế.

Anastasia Gorelkina, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Siberian Business Union, cho rằng khi Bộ chuyên môn của Duma Quốc gia Nga công khai ủng hộ xu hướng này thì đó là tín hiệu tích cực cho thị trường lao động. Việc ly hôn lao động văn minh dần trở thành chuẩn mực ứng xử trong nghiệp vụ quản lý nhân sự chứ không còn là lựa chọn chỉ dành cho các doanh nghiệp tiên tiến.

Thay vì khiến quá trình chấm dứt hợp đồng lao động trở thành xung đột, mô hình này đề cao các yếu tố như giao tiếp tôn trọng, lý do minh bạch, chế độ trợ cấp hợp lý và hỗ trợ tìm kiếm việc mới, ví dụ như viết thư giới thiệu. Nhân viên khi được đối xử như vậy thường không cảm thấy bị oan ức hay stress, đồng thời giữ được thanh danh nghề nghiệp của mình.

Đối với doanh nghiệp, việc này giảm thiểu khả năng nhân viên khiếu nại tới cơ quan tiến hành thanh tra lao động, tòa án và giảm thiểu thiệt hại về mặt hình ảnh – điều hết sức quan trọng trong thời đại mạng xã hội và các trang đánh giá trực tuyến. Bởi chỉ một nhân viên bất mãn cũng có thể gây tổn hại đáng kể đến danh tiếng công ty.

Về mặt kinh tế, tránh các tranh chấp kéo dài giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí bồi thường, phạt tiền và giảm thiểu thời gian cũng như công sức phải dành cho các thủ tục pháp lý phức tạp. Một tiếng xấu kéo dài có thể làm mất đi cơ hội tuyển dụng nhân sự chất lượng cao trong tương lai, gây ảnh hưởng lâu dài đến hiệu quả hoạt động.

Phương pháp nghỉ việc chuyên nghiệp cũng mang lại nhiều lợi ích cho người lao động. Khi quá trình kết thúc hợp đồng diễn ra trôi chảy, họ có thể nhận được thư giới thiệu tốt, duy trì mối quan hệ công việc và tránh được cảm xúc tiêu cực kéo dài ảnh hưởng đến sự nghiệp tương lai.

Phương thức này còn góp phần xây dựng văn hóa tôn trọng nhân sự xuyên suốt trong toàn bộ vòng đời làm việc, không chỉ khi tuyển dụng hoặc trong quá trình công tác mà còn khi nhân viên rời đi khỏi doanh nghiệp.

Dù Bộ luật Lao động của Nga có quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ lao động, việc tuân thủ các quy định này chỉ là điều kiện cần, chưa đủ để đảm bảo một quy trình nghỉ việc hiệu quả. Vladimir Pryakhin, Giám đốc điều hành Công ty Bơm KROHN, nhấn mạnh việc giao tiếp trung thực, minh bạch nguyên nhân sa thải và hỗ trợ hướng nghiệp cho nhân viên cũng rất quan trọng.

Excelent Management và một số chuyên gia ngành nhân sự cho rằng việc chia tay nhân viên có thể diễn ra dưới nhiều hình thái như sa thải do mâu thuẫn cá nhân, vi phạm luật lao động, hoặc do thay đổi cơ cấu công ty khiến vị trí không còn cần thiết. Trong trường hợp cuối, việc cung cấp thời gian hợp lý và hỗ trợ tìm việc mới được xem là cách ứng xử trách nhiệm.

Khi nhân viên không hoàn thành nhiệm vụ, các doanh nghiệp tốt thường tổ chức các khóa đào tạo, rà soát lại công việc và tìm cách hỗ trợ thay vì ngay lập tức sa thải. Nếu sau một thời gian vẫn không cải thiện, doanh nghiệp sẽ trao đổi thẳng thắn với nhân viên về điểm yếu cần cải thiện hoặc chuyển sang vị trí phù hợp hơn.

Joseph Rusyaev, một luật sư và sáng lập viên cộng đồng doanh nghiệp Rusyaev Club, giải thích về hiện tượng "outplacement" – giúp đỡ nhân viên nghỉ việc bằng cách hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, luyện phỏng vấn hoặc giới thiệu đến các đối tác ngành nghề khác. Mặc dù nghe có vẻ hào phóng, nhưng thực chất đây là một chiến lược kinh doanh thông minh giúp giảm các khiếu kiện và duy trì sự trung thành với thương hiệu sau khi nghỉ việc.

Điểm đáng chú ý là cách doanh nghiệp đối xử với người nghỉ việc còn ảnh hưởng đến tâm lý nhân viên đang làm việc. Một quy trình nghỉ việc thiếu tôn trọng gây ra lo ngại về tương lai nghề nghiệp và làm giảm sự tin tưởng vào ban lãnh đạo. Ngược lại, một quy trình được tổ chức nhân văn giúp nhân viên yên tâm công tác và tránh lan truyền những tin đồn không hay.

Theo Alexander Safonov, Giáo sư Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Nga, các khoản hỗ trợ tài chính cho nhân viên nghỉ việc chỉ được luật quy định rõ ràng trong trường hợp giải thể doanh nghiệp hoặc cắt giảm nhân sự chính thức. Đối với các trường hợp khác như thỏa thuận hai bên, việc trả trợ cấp là hoàn toàn tùy thuộc vào thiện chí của doanh nghiệp.

Hiện các tập đoàn lớn, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin, cũng như các công ty có thương hiệu nhân sự mạnh, dễ dàng áp dụng mô hình nghỉ việc thân thiện nhằm bảo vệ uy tín và giảm thiểu rủi ro kiện tụng. Tuy nhiên, đối với đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ, vấn đề kinh tế và ngân sách hạn hẹp vẫn là rào cản lớn nhất, khiến họ khó có thể chi trả khoản bồi thường "dễ dàng" cho nhân viên.

Vladimir Pryakhin cũng cảnh báo về thực trạng nhiều doanh nghiệp sử dụng chiêu thức ép buộc nhân viên nghỉ việc "theo ý muốn" thông qua việc gây áp lực hoặc đe dọa sa thải để tiết kiệm chi phí, dù việc chứng minh các hành vi này tại toà án hoặc các cơ quan chức năng là rất khó.

Liên hiệp công đoàn độc lập "Công việc Mới" đã khảo sát và cho biết chi phí thay thế một nhân viên nghỉ việc bao gồm tuyển dụng, đào tạo và giảm hiệu quả công việc có thể lên tới 6-9 tháng lương người đó. Trước tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng với khoảng 4-5 triệu vị trí tuyển dụng còn trống trong khi tỷ lệ thất nghiệp rất thấp 2,2%, việc mỗi nhân viên nghỉ việc với trải nghiệm tiêu cực sẽ nhanh chóng trở thành đối thủ cạnh tranh và lan truyền thông tin xấu giữa các cộng đồng nghề nghiệp.

Một giải pháp được đề xuất là nên ghi nhận hoạt động nghỉ việc thân thiện trong các thỏa thuận ngành hoặc hợp đồng tập thể, qua đó giảm thiểu tranh chấp lao động, giảm áp lực lên tòa án và nâng cao niềm tin xã hội với doanh nghiệp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.