Cựu CEO Intel kêu gọi khơi dậy Định luật Moore nhờ công nghệ ánh sáng mới

Pat Gelsinger, cựu CEO Intel, sau khi rời vị trí vào cuối năm 2024, đã tiến hành 100 cuộc họp trong vòng 100 ngày để tìm hướng đi tiếp theo trong sự nghiệp. Tháng 3 năm sau, ông công bố vai trò đối tác quản lý tại Playground Capital, quỹ đầu tư mạo hiểm chuyên về công nghệ sâu (deep tech) với mục tiêu hỗ trợ các công ty khởi nghiệp đột phá dựa trên nền tảng khoa học mới.

Gelsinger giải thích quá trình lựa chọn của mình: ông không muốn tiếp tục làm việc trong môi trường báo cáo công khai hay chính trị mà muốn tập trung vào công nghệ đột phá, vui vẻ làm việc cùng những người có cùng chí hướng và tạo ra tác động đáng kể.

Định luật Moore từng dự báo số lượng bóng bán dẫn trên chip sẽ tăng gấp đôi mỗi hai năm, đem lại bước nhảy vọt về hiệu suất, nhưng giờ đây việc thu nhỏ bóng bán dẫn đang ngày càng gặp khó khăn do giới hạn vật lý. Theo Gelsinger, chìa khóa để vượt qua thách thức này nằm ở công nghệ khắc họa (lithography) - sử dụng các chùm ánh sáng có bước sóng nanomet để tạo hình chip.

Hiện nay, công nghệ lithography hàng đầu do tập đoàn Hà Lan ASML phát triển cho phép in bằng ánh sáng bước sóng 13,5 nanomet. Gelsinger đặt niềm tin vào việc sử dụng các bước sóng ngắn hơn nữa, như loại laser tự do (free-electron laser), có thể đưa bước sóng xuống còn từ 5 đến 2 nanomet, giúp tạo ra các chi tiết nhỏ hơn và tăng mật độ bóng bán dẫn trên chip.

Để hiện thực hóa điều này, ông đã tham gia ban giám đốc của xLight, một công ty trong danh mục đầu tư của Playground, chuyên phát triển kỹ thuật khắc họa tiên tiến và mới đây cũng nhận được sự đầu tư từ chính phủ Mỹ. xLight hợp tác cùng ASML để cải tiến công nghệ chứ không phải đối đầu, thể hiện chiến lược cùng phát triển và nâng cao năng lực sản xuất bán dẫn. Gelsinger khẳng định cải tiến công nghệ ánh sáng là bước quan trọng hơn cả so với thiết kế bộ xử lý để phục hồi sức sống cho Định luật Moore.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở rộng cơ hội đầu tư trong lĩnh vực công nghệ sâu, tạo động lực tăng trưởng vượt bậc cho ngành bán dẫn. Gelsinger cho biết dự báo doanh thu ngành bán dẫn sẽ cán mốc ngàn tỷ USD vào năm 2030 đã bị đẩy lên sớm hơn một năm nhờ động lực từ AI. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo nhiều công ty đầu tư mạo hiểm hiện nay tuy chuyển hướng vào deep tech nhưng thiếu kinh nghiệm đánh giá công nghệ đỉnh cao và chọn lựa đúng đắn.

Để đánh giá chất lượng các sáng lập viên deep tech, nhóm đầu tư của Playground gồm các chuyên gia kỹ thuật sâu sắc, từ kỹ sư, tiến sĩ cho đến giáo sư. Họ thực hiện quy trình rà soát nghiêm ngặt bao gồm phỏng vấn, kiểm tra lý lịch, phân tích bài toán kỹ thuật và lựa chọn nhóm sáng lập mạnh nhất cho từng lĩnh vực.

Gelsinger nhấn mạnh phần cứng phục vụ AI không thể chỉ dựa vào GPU truyền thống. Các startup trong ngành đang tập trung vào cải tiến kiến trúc bộ nhớ với các công nghệ như stacked memory, mở rộng hiệu quả sử dụng chip lên nhiều lần so với hiện tại. Ông lấy ví dụ về các công ty như d-Matrix, Fractile và Cerebras đang phá vỡ giới hạn trong thiết kế bộ nhớ để tăng hiệu năng hệ thống AI.

Vấn đề năng lượng cũng được Gelsinger xem là nút thắt quan trọng. Ông nhận xét trong thập kỷ qua, Mỹ chỉ tăng công suất năng lượng ở mức đơn số thấp, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển của các hệ thống AI lớn. Đầu tư vào năng lượng, từ nâng cấp nhà máy điện hạt nhân tới phát triển turbine khí và năng lượng mặt trời, là cần thiết để đáp ứng nhu cầu AI trong tương lai.

Đặc biệt, Gelsinger giới thiệu công ty Alva Energy trong danh mục Playground, chuyên nâng cấp công nghệ hạt nhân cũ, đồng thời thúc đẩy xây dựng nhà máy mới để tăng nguồn cung năng lượng cho kỷ nguyên số.

Gelsinger cho rằng cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc là cuộc đua về mô hình nền tảng AI có giá trị cao và dành quyền kiểm soát tương lai nhân loại. Ông tin tưởng Mỹ nên giữ vai trò dẫn đầu để các mô hình AI phát triển dựa trên các giá trị nhân văn và khoa học hiện đại của phương Tây.

Về vấn đề quản lý AI, ông thừa nhận sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ gây khó khăn cho việc thiết lập các quy định kịp thời và hiệu quả. Theo ông, việc xây dựng các tiêu chuẩn kiểm tra nghiêm ngặt đối với mô hình AI, từ quá trình đào tạo đến độ an toàn và phù hợp giá trị, là điều cần thiết. Điều này có thể thực hiện qua sự tự kiểm định của ngành hoặc sự can thiệp của chính phủ để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm.

Pat Gelsinger khép lại cuộc trò chuyện bằng câu ngắn gọn nhưng súc tích: “Chúng ta đang sống trong giai đoạn công nghệ bùng nổ nhất lịch sử, đó là thời điểm khiến những người làm công nghệ như tôi cảm thấy vô cùng hứng khởi.”

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.