Ba chuyên gia kinh tế hàng đầu Australia chỉ ra giải pháp cải thiện mức sống giữa khủng hoảng

Australia hiện đang chứng kiến mức tăng trưởng mức sống thấp nhất trong hơn một thế kỷ qua. Con số này là một cảnh báo nghiêm trọng cho quốc gia khi tăng trưởng GDP bình quân đầu người chỉ đạt 4% trong thập kỷ này. Cựu Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Australia, Tiến sĩ Philip Lowe, nhấn mạnh rằng thu nhập bình quân đầu người đã không tăng trong vòng tám năm qua. Đồng thời, tiền lương thực tế hiện thấp hơn khoảng 5% so với mức cách đây năm năm, cho thấy sức mua của người lao động đang giảm sút do lương không bắt kịp với tốc độ lạm phát.

Điều này tạo ra thực tế đáng lo ngại cho các hộ gia đình khi chi phí cho nhà ở, năng lượng, bảo hiểm, thực phẩm và chăm sóc trẻ em đều tăng lên, trong khi tiền lương không theo kịp. Tình trạng này làm xói mòn cam kết xã hội về việc mỗi thế hệ sẽ có mức sống tốt hơn thế hệ trước đó.

Trong bối cảnh này, đảng One Nation của Pauline Hanson đã tăng trưởng mạnh, đạt 30% trong các cuộc thăm dò ý kiến Newspoll, ngang bằng với Đảng Lao động và vượt trên Liên minh Cộng hòa. Sự ủng hộ dành cho Hanson không chỉ dựa trên nhân vật cá nhân mà còn là biểu hiện của sự phản đối hệ thống chính trị hiện tại. Khi hệ thống kinh tế không đáp ứng được kỳ vọng người dân, họ trở nên dễ dàng tha thứ hoặc chấp nhận những hành vi chính trị mà bình thường sẽ bị phản đối.

Mặc dù đại dịch, các cuộc xung đột ở Ukraine và Iran cùng lạm phát toàn cầu gây ra những tác động thực sự, những vấn đề này không thể che lấp tình trạng trì trệ đã tồn tại từ lâu trong nền kinh tế Australia. Các đảng lớn dường như chỉ tập trung vào các con số GDP toàn quốc, mà quên đi nhiệm vụ khó khăn là nâng cao GDP bình quân đầu người. Việc dựa vào tăng trưởng dân số để mở rộng nền kinh tế đã khiến Australia không cải thiện được năng suất lao động một cách căn bản.

Tiến sĩ Bill Kelty, cựu Thư ký ACTU, chỉ trích cách quản lý kinh tế hiện tại của Australia và khẳng định vấn đề không phải là tiền lương cao mà là mức sống giảm sút dù Australia đang có thời kỳ bùng nổ hàng hóa. Ông nhấn mạnh cần có một cuộc cải cách mới để tránh hậu quả nghiêm trọng cho các thế hệ tương lai.

Nâng cao năng suất lao động là yếu tố then chốt để cải thiện tình hình. Năng suất chỉ có thể được nâng lên bằng cách tăng số giờ làm việc hoặc tăng giá trị sản xuất trong mỗi giờ làm việc. Tuy nhiên, người Australia hiện ưa chuộng cân bằng giữa cuộc sống và công việc, không mong muốn tăng giờ làm.

Do đó, giải pháp nằm ở việc gia tăng giá trị của mỗi giờ lao động thông qua ứng dụng công nghệ, cải tiến kỹ thuật và giảm thủ tục hành chính. Việc trang bị cho người lao động những công cụ và kỹ năng hiện đại giúp sản xuất nhiều hơn mà không cần tăng giờ làm.

Australia đã tăng mạnh dân số nhờ nhập cư, nhưng lượng vốn đầu tư vào trang thiết bị sản xuất, nhà ở, giao thông và năng lượng lại chưa theo kịp. Điều này tương tự như việc thuê thêm công nhân xây dựng mà không trang bị thêm máy móc cần thiết, khiến năng suất lao động bình quân không tăng.

Chuyên gia Christopher Joye cho rằng Australia đã chuyển từ "đất nước may mắn" thành "vùng đất lười biếng" khi các chính trị gia coi doanh nghiệp tư nhân như nguồn thu thuế thay vì động lực chính cho tăng trưởng kinh tế và tài trợ dịch vụ công. Ông đề xuất giảm chi tiêu công, cải tổ các chương trình xã hội, bán NBN và hạ thuế thu nhập, cùng với thuế hàng hóa và dịch vụ cao hơn để khôi phục nền kinh tế.

Chi tiêu công liên bang hiện chiếm khoảng 27% GDP, nhưng không phải chi tiêu nào cũng đem lại hiệu quả. Mở rộng biên chế công quyền và các chương trình kém hiệu quả có thể cản trở đầu tư tư nhân cần thiết cho tăng trưởng. Nợ công gia tăng nay sẽ được chuyển sang cho các thế hệ tương lai.

Quảng cáo của Chính phủ Lao động về cải cách quy định nhằm nâng cao năng suất cần được ghi nhận, nhưng những biện pháp thuế như ảnh hưởng đến lợi tức vốn, cho thuê âm và quỹ tín thác có thể tạo ra rào cản đầu tư, khiến vốn đầu tư chảy ra nước ngoài. Tương tự, Chính phủ Liên minh cũng không tốt hơn khi bỏ qua cải cách thuế doanh nghiệp cần thiết và để đầu tư tư nhân suy yếu trong nhiều năm.

Sự thất bại của các đảng lớn trong việc tạo ra chính sách kinh tế bền vững đã khiến người dân dần mất niềm tin. Pauline Hanson và sự tăng trưởng của đảng One Nation là biểu hiện cho sự bất mãn sâu sắc với tình trạng đó. Người dân không còn tin tưởng vào hệ thống chính trị truyền thống và sẵn sàng tìm kiếm các lựa chọn chính trị mới để bày tỏ quan điểm.

Chính sách dân số cần phải đi đôi với các biện pháp về nhà ở, hạ tầng và đầu tư vốn để đảm bảo người nhập cư và lực lượng lao động tăng thêm có thể đóng góp hiệu quả cho nền kinh tế. Việc tăng dân số mà không cải thiện năng suất sẽ chỉ làm trầm trọng thêm vấn đề kinh tế hiện tại.

Tóm lại, Australia đang đứng trước thách thức lớn về tăng trưởng mức sống và cần có những cải cách sâu rộng về chính sách kinh tế, thuế, đầu tư và năng suất lao động để khôi phục sức mua và niềm tin của người dân, tránh nguy cơ tụt hậu về kinh tế và xã hội trong các thập kỷ tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.