Chiến tranh Iran và thuế quan của Trump đẩy giá xăng lên cao, làm dấy lên lo ngại về lạm phát

Giá xăng tại Mỹ đang tiếp tục tăng, đạt 4,10 USD một gallon vào cuối tuần trước và dự kiến sẽ tiếp tục nhích lên trong thời gian tới. Đà tăng này bắt nguồn từ việc giá dầu thô thế giới bật tăng mạnh. Giá dầu thô Brent có lúc vượt ngưỡng 100 USD mỗi thùng lần đầu tiên trong vòng hai tháng sau một vụ tấn công nhằm vào ít nhất hai tàu chở dầu đang đi qua Biển Đỏ. Cùng với đó, dầu thô Mỹ cũng tăng lên đến 92 USD mỗi thùng trong tuần qua.

Sự leo thang của giá nhiên liệu đã làm gia tăng áp lực lên thị trường tài chính, đặc biệt là khi lo ngại về lạm phát quay trở lại bất chấp chỉ số lạm phát tổng thể tại Mỹ trong tháng trước giảm còn 3,5%. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm, một chỉ số phản ánh kỳ vọng về lạm phát, đã tăng trở lại, chạm mức cao nhất kể từ tháng 1 năm 2025, dao động gần 4,7%. Điều này cũng ảnh hưởng đến mức lãi suất vay tiêu dùng, với lãi suất trung bình của các khoản vay thế chấp kéo dài 30 năm lên đến 6,85%, cao nhất kể từ tháng 6 năm 2025, trước khi hạ nhẹ xuống còn 6,81% vào ngày thứ Sáu.

Mark Zandi, kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, ước tính chiến tranh tại Iran đang khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm hơn 1.200 USD. Trong đó, chi phí xăng dầu tăng thêm khoảng 360 USD, chi phí mua thực phẩm tăng 240 USD và chi phí vận chuyển khác tăng 110 USD. Thêm vào đó, mức lãi suất cao hơn khiến chi phí tài chính của hộ gia đình tăng thêm khoảng 205 USD.

Zandi nhấn mạnh rằng tác động tài chính của cuộc chiến ở Iran đang ngày càng rõ rệt và sẽ còn lớn hơn khi giá xăng dầu leo thang cùng với chi phí quân sự gia tăng. Trước khi có chiến tranh, giá xăng trung bình quốc gia nằm dưới 3 USD một gallon, theo ông Zandi chia sẻ trên LinkedIn. Ông cũng lưu ý rằng xăng là mặt hàng duy nhất mà giá cả chưa biến động nhiều kể từ đại dịch COVID-19.

Patrick DeHaan, nhà phân tích tại GasBuddy, cảnh báo về khả năng giá xăng sẽ còn tăng trong thời gian tới do ảnh hưởng từ mùa bão đang đến gần cùng những bất ổn trên thị trường dầu. Những yếu tố này có thể khiến giá xăng tăng lên mức 4,20-4,30 USD mỗi gallon, theo nhận định của ông trên mạng xã hội X.

Hoạt động lưu thông tàu thương mại qua eo biển Hormuz, một tuyến đường quan trọng cho hơn 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu, đang trong tình trạng rất thấp do các mối đe dọa và các cuộc tấn công từ chính quyền Iran. Chỉ có sáu tàu di chuyển qua khu vực này trong ngày thứ Năm vừa qua, theo dữ liệu của MarineTraffic. Điều này khiến chi phí bảo hiểm cho các tàu dầu tăng cao bởi nguy cơ eo biển bị đóng cửa bất cứ lúc nào theo ý muốn của Iran.

Để đối phó với tình trạng tăng giá dầu, nhiều quốc gia đã đồng loạt quyết định giải phóng 400 triệu thùng dầu dự trữ vào thị trường toàn cầu vào tháng Ba vừa qua. Tuy nhiên, nguồn dự trữ dầu chiến lược của Mỹ hiện còn khoảng 300 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ thập niên 1980. Các chuyên gia cảnh báo rằng nguồn dự trữ này sẽ không thể tiếp tục được sử dụng làm đòn bẩy để giảm giá dầu trong dài hạn. Kho dự trữ dầu tại cơ sở quan trọng ở Cushing, Oklahoma, cũng giảm mạnh xuống khoảng 20 triệu thùng vào tháng Sáu, đạt mức "áp lực vận hành" theo đánh giá chuyên gia.

Tổng thống Donald Trump nhiều lần thẳng thừng đánh giá thấp ảnh hưởng của chiến tranh Iran đến đời sống tài chính của người dân Mỹ. Khi được hỏi liệu tình hình kinh tế của người dân có ảnh hưởng đến quyết định đàm phán với Iran hay không, Trump trả lời rằng ông không nghĩ về vấn đề tài chính của người dân mà chỉ tập trung vào mục tiêu không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, các cuộc khảo sát cho thấy người dân Mỹ đang có cái nhìn bi quan về nền kinh tế, với 59% người tham gia khảo sát của Fox News vào tháng Sáu bày tỏ sự lo ngại. Đồng thời, 44% cho rằng họ đang tụt lại về mặt tài chính cá nhân. Sự bất mãn này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Cùng với đó, chính quyền Trump cũng đang làm mới chương trình thuế quan sau thất bại tại Tòa án Tối cao hồi tháng Hai. Một mức thuế tạm thời 10% đã hết hạn vào cuối tuần qua, được thay thế bằng việc áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với 60 quốc gia, bao gồm các đối tác thương mại quan trọng như Trung Quốc, Canada, Liên minh châu Âu và Mexico. Ngoài ra, chính quyền cũng tuyên bố không tiếp tục thực hiện Hiệp định Thương mại Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA), làm gia tăng thêm sự bất ổn trên thị trường toàn cầu và khả năng giá hàng hóa nhập khẩu tăng do thuế quan mới.

Mặc dù lãi suất cơ bản tại Mỹ được giữ nguyên kể từ khi cuộc chiến Iran bùng phát, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ nhóm họp tuần tới để đánh giá tình hình với dự đoán sẽ duy trì chính sách tiền tệ hiện tại. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã hai lần tăng lãi suất kể từ tháng Hai và cảnh báo rằng cú sốc năng lượng hiện nay có thể khiến lạm phát tăng cao hơn dự báo nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, ảnh hưởng đến mức giá và tiền lương trong nền kinh tế.

Chủ tịch ECB, bà Christine Lagarde, nhấn mạnh rằng tác động của giá năng lượng không chỉ là vấn đề nhất thời mà còn có thể kích hoạt các tác động lan tỏa sâu hơn, làm tăng mức độ lạm phát tổng thể trên quy mô rộng hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.