Thuế quan mới của chính quyền Trump và cơ sở pháp lý

Ngày thứ Sáu tuần trước, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã chính thức áp đặt mức thuế quan rộng rãi đối với hàng hóa nhập khẩu từ hơn 80 quốc gia, chiếm đến 99,4% tổng thương mại của Mỹ. Lý do được đưa ra là các nước này chưa có biện pháp hiệu quả nhằm ngăn chặn việc sử dụng lao động cưỡng bức. Các mức thuế này được ban hành dưới Chương 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho phép chính phủ Mỹ áp thuế nhập khẩu để trả đũa những hành vi thương mại không công bằng.

Chương 301 từng được các chính quyền trước đó và chính quyền Trump lần đầu tiên áp dụng trong các cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, song theo giới chuyên gia như Peter Harrell – học giả tại Trung tâm Luật Kinh tế Quốc tế thuộc Đại học Luật Georgetown, việc Trump sử dụng Chương 301 lần này là cách thức hoàn toàn mới so với trước đây. Ông khẳng định Chương 301 vốn không được thiết kế để tổng thể thay đổi biểu thuế nhập khẩu hoặc thiết lập các mức thuế lâu dài như chính quyền hiện tại đang thực hiện, do đó khả năng cao sẽ bị tòa án bác bỏ.

Khởi kiện và tranh cãi pháp lý xoay quanh các mức thuế mới

Chưa đầy vài giờ sau khi các mức thuế này có hiệu lực, hai doanh nghiệp nhỏ đã đệ đơn kiện tại Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, cáo buộc chính phủ sử dụng Chương 301 như lý do để phục hồi lại chính sách thuế toàn cầu đã bị Tòa án tối cao bác bỏ cách đây 5 tháng. Đơn kiện chỉ ra rằng các mức thuế này có hiệu lực ngay khi một loạt mức thuế cũ do Trump áp dụng dưới Chương 122 hết hiệu lực – những mức thuế có thời hạn rõ ràng và đã bị tòa án đề ra nghi vấn trước đó.