Phát hiện hành tinh siêu Trái Đất gần nhất trong vùng sống được

Các nhà thiên văn học vừa ghi nhận sự tồn tại của một hành tinh mới gọi là GJ 251c, thuộc loại siêu Trái Đất, cách Trái Đất chỉ 18 năm ánh sáng. Đây là khoảng cách rất gần theo tiêu chuẩn thiên văn, khiến GJ 251c trở thành một trong những ứng viên hàng đầu để nghiên cứu về môi trường sống tiềm năng ngoài Hệ Mặt Trời.

Hành tinh này quay quanh sao lùn đỏ GJ 251, một ngôi sao nhỏ và lạnh hơn Mặt Trời, nằm trong khu vực gọi là "vùng sống được" - vùng không gian quanh sao nơi nhiệt độ có thể cho phép tồn tại nước ở dạng lỏng nếu có bầu khí quyển thích hợp. Đây là yếu tố quan trọng để xét khả năng phát triển sự sống.

Phương pháp phát hiện và đặc điểm hành tinh

Mặc dù chưa có hình ảnh trực tiếp, sự có mặt của GJ 251c được phát hiện qua tác động "lắc lư" trọng lực mà nó gây ra lên sao chủ. Hiện tượng này được ghi nhận trong hơn 20 năm qua nhờ hệ thống kính thiên văn và thiết bị chính xác đặt tại Mỹ, Hawaii, Arizona và Tây Ban Nha.

Dữ liệu cho thấy GJ 251c có khối lượng tối thiểu cao gấp khoảng 3,8 lần Trái Đất, và cần khoảng 53,6 ngày để hoàn thành một vòng quỹ đạo quanh sao lùn đỏ. Với kích thước và khối lượng như vậy, hành tinh này thuộc nhóm siêu Trái Đất - các hành tinh đá lớn hơn Trái Đất nhưng nhỏ hơn sao Hải Vương.

Tiềm năng về bầu khí quyển và điều kiện sống

Các mô hình khí hậu dự báo nhiều kịch bản khác nhau về bầu khí quyển của GJ 251c dựa trên thành phần khí xung quanh hành tinh. Nếu bầu khí quyển tương tự Trái Đất, nhiệt độ có thể rất thấp khiến nước bị đóng băng trên bề mặt.

Ngược lại, nếu bầu khí quyển đặc hơn và giàu carbon dioxide, hiệu ứng nhà kính có thể đủ để giữ nước ở dạng lỏng và duy trì nhiệt độ ổn định hơn, mở ra khả năng tồn tại đại dương và điều kiện môi trường thích hợp cho sự sống.

Một kịch bản khác cho thấy nếu bầu khí quyển chủ yếu chứa hydro thì hành tinh sẽ trở nên rất nóng với nhiệt độ vượt quá 500 kelvin, điều kiện không phù hợp cho các dạng sống như chúng ta biết.

Ý nghĩa trong việc tìm kiếm sự sống bên ngoài Trái Đất

Điểm nổi bật của GJ 251c là khoảng cách gần giúp các kính thiên văn trong tương lai có thể trực tiếp quan sát ánh sáng phản xạ từ hành tinh này, phân tích kỹ hơn bầu khí quyển. Qua đó, người ta hy vọng sẽ phát hiện các dấu hiệu sinh học như hơi nước, carbon dioxide, methane hay oxygen - những khí được xem là dấu hiệu có thể chỉ ra sự tồn tại của sự sống.

Phát hiện này đạt được nhờ các dụng cụ như phổ kế HPF tại Kính thiên văn Hobby-Eberly ở Texas và phổ kế NEID ở Arizona, đều thiết kế chuyên biệt để nhận diện những dấu hiệu nhỏ từ các hành tinh đá xoay quanh các sao gần.

Mặc dù còn quá sớm để xác nhận GJ 251c có thể sống được hay có sự sống, song hành tinh này hiện là ứng viên đầy hứa hẹn cho các quan sát sâu rộng tiếp theo, góp phần mở rộng hiểu biết của nhân loại về các thế giới đá giống Trái Đất ngoài hệ của chúng ta.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • GJ 251c là siêu Trái Đất cách Trái Đất 18 năm ánh sáng, gần hơn nhiều so với các hành tinh tương tự khác
  • Hành tinh thuộc vùng sống được xung quanh một sao lùn đỏ, có thể có nước lỏng nếu bầu khí quyển phù hợp
  • Khối lượng GJ 251c gấp 3,8 lần Trái Đất, quỹ đạo hoàn thành trong 53,6 ngày
  • Mô hình khí hậu cho thấy bầu khí quyển chứa nhiều CO2 có thể duy trì nước lỏng và nhiệt độ ổn định
  • Phát hiện mở ra cơ hội quan sát và nghiên cứu chi tiết hơn về khả năng tồn tại sự sống ngoài Hệ Mặt Trời

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.