Mỹ siết chặt xuất khẩu khoáng sản tái chế thiết yếu nhằm đảm bảo an ninh quốc phòng

Ngày 30/7/2026, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã ký một sắc lệnh quan trọng nhằm hạn chế xuất khẩu Các Khoáng Sản Thiết Yếu Tái Chế (Critical Minerals and Materials - CMM). Sắc lệnh này được thực hiện dưới khuôn khổ Đạo luật Sản xuất Quốc phòng năm 1950, ban đầu nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp Mỹ sản xuất các mặt hàng thiết yếu phục vụ quốc phòng trong bối cảnh Chiến tranh Triều Tiên, nhưng nay được áp dụng rộng hơn cho cả mục đích chuẩn bị ứng phó khẩn cấp và phát triển công nghiệp. Mục tiêu chính của sắc lệnh là bảo đảm nguồn khoáng sản thiết yếu được thu hồi sử dụng vào các hoạt động quốc phòng và sản xuất nội địa, nâng cao tính tự chủ của Mỹ trước các gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sắc lệnh cho phép Bộ trưởng Thương mại Mỹ, Howard Lutnick, có quyền áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với CMM nhằm bảo vệ nguồn cung trong nước. Nhà Trắng phát hành bản Thông cáo nhấn mạnh rủi ro do Mỹ quá phụ thuộc vào nguồn khoáng sản thiết yếu từ nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, có thể dẫn đến các gián đoạn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng. Khoáng sản thiết yếu tái chế bao gồm nhiều dạng vật liệu như khối lượng đen, nam châm đất hiếm đã qua sử dụng, phế liệu và chất thải công nghiệp chứa các khoáng sản quan trọng.

Theo Thông cáo của Nhà Trắng, các khoáng sản thiết yếu là thành phần không thể thiếu trong các hệ thống quốc phòng hiện đại. Chúng được dùng rộng rãi trong sản xuất quân sự, ứng dụng công nghiệp cũng như các lĩnh vực an ninh quốc gia khác. Mỹ sở hữu nguồn tài nguyên tái chế đáng kể trong các vật liệu như nam châm vĩnh cửu và pin lithium-ion, được thu hồi từ các sản phẩm hết vòng đời như thiết bị điện tử và công nghiệp.

Các vật liệu này sau khi được khai thác từ phế thải công nghiệp hoặc hàng hóa đã qua sử dụng có thể tái chế, giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Việc ưu tiên sử dụng CMM nội địa nhằm tăng cường sự ổn định và linh hoạt trong chuỗi cung ứng quốc phòng cũng như hỗ trợ sự phát triển của các công nghệ quân sự tiên tiến, giúp duy trì ưu thế công nghệ và sẵn sàng vận hành các trang thiết bị quân sự hiệu suất cao.

Ngay sau khi sắc lệnh được ban hành, Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cũng đã công bố một báo cáo dài 39 trang mang tiêu đề “Khoáng sản thiết yếu: Giảm phụ thuộc nhập khẩu bằng công nghệ thay thế và tái chế.” Báo cáo đánh giá toàn diện thực trạng và tiềm năng của các công nghệ để thay thế và tái chế nhằm tăng cường sản xuất khoáng sản thiết yếu trong nước.

GAO xác định có 60 loại khoáng sản hiện đang dễ bị tổn thương và rất quan trọng đối với an ninh quốc gia và kinh tế. Báo cáo chỉ ra rằng các công nghệ này vẫn còn trong giai đoạn phát triển và cần từ 2 đến 10 năm để ngành công nghiệp Mỹ có thể áp dụng rộng rãi, đặc biệt trong các lĩnh vực như pin và bán dẫn.

Phân tích cũng đề xuất bốn hướng chính sách nhằm giảm sự lệ thuộc vào khoáng sản nhập khẩu và khắc phục các rào cản trong phát triển công nghệ tái chế và thay thế. Sự tập trung liên tục của chính phủ liên bang vào phát triển nguồn khoáng sản tái chế nội địa được kỳ vọng sẽ thúc đẩy những tiến bộ công nghệ, nâng cao khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng chiến lược Mỹ.