Người đàn ông bị kết án tử hình 27 năm được minh oan nhờ video gây rúng động

Jimmie 'Chris' Duncan, 57 tuổi, người từng bị kết án tử hình vì tội giết cô bé Haley Oliveaux, bạn gái ông, đã được tòa án tối cao Louisiana hủy bỏ bản án sau gần 30 năm chờ đợi công lý. Câu chuyện của Duncan là một trong những ví dụ điển hình về việc nhầm lẫn trong hệ thống pháp lý, đặc biệt liên quan đến việc sử dụng bằng chứng vết cắn trong các vụ án hình sự.

Vụ án xảy ra năm 1993 khi Haley Oliveaux, 2 tuổi, tử vong do đuối nước trong bồn tắm khi được Duncan trông giữ. Ban đầu, Duncan chỉ bị buộc tội vô ý gây chết người, song khi các chuyên gia pháp y tiến hành khám nghiệm tử thi tại Mississippi, tội trạng của ông được nâng lên thành giết người cấp độ một với tình tiết nghiêm trọng là hiếp dâm, dựa trên bằng chứng vết cắn trên cơ thể nạn nhân.

Điểm gây tranh cãi chính là đoạn video quay lại cảnh bác sĩ nha khoa pháp y Michael West thao tác với mẫu răng của Duncan trên da bé Haley. Trong đoạn phim này, West đã dùng khuôn răng đè và cào bề mặt da của bé nhiều lần để tạo ra những vết giống vết cắn.

Chuyên gia pháp y này sau đó đưa ra kết luận những vết vả trên má, cánh tay và cổ tay của nạn nhân phù hợp với mẫu răng của Duncan. Thậm chí, bác sĩ pháp y phân tích rằng Haley bị tấn công tình dục, cắn và giết chết do bị ép ngạt bằng nước.

Đây không phải là trường hợp duy nhất liên quan đến những cáo buộc không chính xác dựa trên phương pháp phân tích dấu vết cắn do các chuyên gia Steven Hayne và Michael West thực hiện trên hàng nghìn vụ khám nghiệm tại Louisiana và Mississippi. Cả hai được biết đến với việc đưa ra các kết luận phù hợp với yêu cầu của cảnh sát và công tố viên, thay vì dựa trên thực tế khách quan.

Trong phiên xét xử năm 1998, biện lý đã mô tả Duncan với lời lẽ gay gắt, tuy nhiên, đoạn video với bằng chứng quan trọng lại không được trình chiếu ra tòa vì đã bị tòa bác bỏ do cho rằng không có bằng chứng ngoại phạm trong đó.

Đáng chú ý, West từng bị đình chỉ hoạt động một năm do khai man về trình độ chuyên môn và nhầm lẫn trong việc nhận dạng vết cắn. Một kết quả là, các chuyên gia pháp y khác đã không được xem đoạn video vì nó không được cung cấp cho bên bào chữa, khiến các bồi thẩm đoàn không có đầy đủ thông tin để đánh giá.

Năm 2022, nhóm Innocence Project hỗ trợ Duncan kháng cáo với trọng tâm là đoạn video mới được công bố. Họ cho rằng bằng chứng này chứng minh West đã thay đổi và làm giả bằng chứng vật lý phục vụ cho phiên tòa xét xử ban đầu.

Thẩm phán Alvin Sharp, người đảo ngược bản án năm 2024 và là người mở đường cho quyết định của tòa án tối cao, nhận định đoạn video khiến ông bàng hoàng vì cảnh West tạo ra những vết trên da bé Haley như chứng cứ giả mạo.

Tuy nhiên, các công tố viên bang vẫn cho rằng bằng chứng mới không đủ sức thay đổi kết quả xét xử và tố cáo đội ngũ bào chữa của Duncan cố tình tìm mọi cách để bỏ qua các chứng cứ cũ.

Cuối năm 2024 Duncan được tại ngoại và chờ phán quyết của tòa án tối cao. Tháng trước, tòa án này đã đồng thuận hủy bỏ bản án với lý do không có bằng chứng thuyết phục cho thấy có một bồi thẩm đoàn hợp lý nào có thể kết tội ông dựa trên chứng cứ hiện tại.

Chủ tịch tòa án John L Weimer chỉ trích mạnh mẽ việc sử dụng bằng chứng dấu vết cắn trong các phiên xét xử, so sánh với "thử nghiệm bằng nước" từ thời kỳ săn phù thủy, cho thấy đây là phương pháp thiếu cơ sở khoa học và phi thực tế.

Tuy nhiên, các công tố viên hiện tại và các bên liên quan lại khẳng định vẫn tin tưởng vào sự phạm tội của Duncan và dự định truy tố lại ông trong tương lai, trong khi một số người tham gia xét xử trước đây cũng thừa nhận đã sai lầm khi dựa vào bằng chứng dấu vết cắn để kết án.

Vụ việc Duncan phản ánh sự cần thiết phải xem xét lại phương pháp pháp y dựa trên dấu vết cắn, vốn bị các chuyên gia và khoa học trong lĩnh vực pháp y nghi ngờ từ lâu. Trước đó, các báo cáo từ Học viện Khoa học Quốc gia Mỹ đã chỉ ra sự thiếu tin cậy của phương pháp này trong việc xác định nghi phạm.

Đây cũng là một hồi chuông cảnh báo về những sai sót có thể xảy ra khi các cơ quan điều tra và toà án phụ thuộc quá nhiều vào bằng chứng không có cơ sở khoa học vững chắc, dẫn đến án oan có thể khiến người vô tội chịu án tử hình không thể cứu vãn.

Hiện nay, vụ án Duncan đang tiếp tục gây chú ý tại Mỹ, mở ra nhiều tranh luận về tính chính xác trong các phương pháp pháp y được sử dụng trong xét xử hình sự, đồng thời làm nổi bật vai trò quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi của người bị cáo thông qua việc xem xét lại bằng chứng một cách công bằng và khách quan.