Luật thuế tặng cho tài sản ở Ba Lan gây khó khăn cho người nhận quà tặng gần gũi

Theo thông báo của Văn phòng Nhân quyền Ba Lan, người dân trình bày các khó khăn với quy định cho phép cơ quan thuế cưỡng chế thuế quà tặng và thừa kế dù nguồn tiền là từ những người thân trong gia đình gần gũi. Đặc biệt, vấn đề xuất hiện khi khoản tiền không được chuyển trực tiếp vào tài khoản người được tặng. Đây là điểm cần cẩn trọng khi mua bất động sản.

Theo luật thuế của Ba Lan, nhóm thuế không phải chịu thuế gồm các thành viên trong gia đình gần gồm vợ chồng, cha mẹ, con cái... được miễn hoàn toàn thuế quà tặng và thừa kế. Tuy nhiên, một trong những điều kiện quan trọng để được miễn là phải có bằng chứng chứng minh khoản tiền tặng đã được nhận trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của người nhận.

Thực trạng phát sinh khi cha mẹ muốn giúp con mua nhà nhưng thay vì chuyển tiền vào tài khoản con, tiền được chuyển thẳng tới nhà phát triển nhà đầu tư bất động sản làm thanh toán tiền đặt cọc hoặc tạm ứng mua căn hộ. Cơ quan thuế cho rằng điều kiện chứng minh chưa được đáp ứng, từ đó không áp dụng miễn thuế và yêu cầu người nhận nộp thuế kèm theo tiền phạt dù ý định tặng tiền hoàn toàn rõ ràng.

Điều này gây ra bức xúc trong dư luận cũng như những phiền hà pháp lý không cần thiết cho người dân, khi việc luật áp dụng còn thiếu sự linh hoạt trong hoàn cảnh thực tế.

Văn phòng Nhân quyền Ba Lan cho biết các tòa án hành chính đã đưa ra phán quyết có lợi cho người đóng thuế, công nhận quyền được miễn thuế cho những trường hợp tiền tặng được chuyển trực tiếp tới tài khoản của bên thứ ba – thường là chủ đầu tư dự án bất động sản – thay vì vào tài khoản người nhận cuối cùng.

Theo các tòa án, quy định chứng minh nguồn tiền chỉ mang tính chất thủ tục kỹ thuật. Khi khoản tiền được thanh toán theo hợp đồng mua bán nhà ở, điều kiện chứng minh nguồn tiền được coi là đã đủ. Tuy vậy, cơ quan thuế vẫn viện dẫn một nghị quyết của Tòa án Hành chính Tối cao ngày 20/3/2023 về các khoản tiền mặt tặng quà, vốn chỉ áp dụng cho trường hợp người nhận trực tiếp gửi tiền mặt mình nhận được, và sai sót khi áp dụng nghị quyết này cho tất cả các trường hợp khiến nhiều người bị tác động tiêu cực.

Văn phòng Nhân quyền Ba Lan phản đối cách hiểu hạn chế từ phía cơ quan thuế, cho rằng nó làm giảm quyền lợi của người dân không được miễn thuế theo đúng ý định của luật. Theo Văn phòng, việc một bộ phận người dân được áp dụng miễn thuế trong khi những người khác không trong tình huống tương tự gây ra sự không đồng đều và làm giảm tính minh bạch trong hệ thống thuế.

Người đứng đầu Văn phòng Nhân quyền, ông Marcin Wiącek đã gửi kiến nghị lên Bộ trưởng Tài chính Ba Lan Andrzej Domański, kêu gọi xây dựng các quy định rõ ràng hơn, có lợi cho người dân và đảm bảo công bằng trong áp dụng luật.

Trong tháng 3/2026, Bộ Tài chính Ba Lan đã thừa nhận vấn đề và lên kế hoạch xem xét sửa đổi luật nhằm đơn giản hóa thủ tục. Tuy nhiên, sau nhiều tháng, Văn phòng Nhân quyền tiếp tục yêu cầu Bộ báo cáo kết quả phân tích vì sự chậm trễ chưa có thông tin cụ thể nào được công bố.

Những diễn biến này cho thấy việc hoàn thiện pháp luật thuế quà tặng tài sản cần được quan tâm hơn để vừa bảo vệ quyền lợi người dân vừa đảm bảo công bằng và minh bạch trong quản lý thuế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.