Đầu tư năng lượng sạch tại Australia trước thách thức, liệu quỹ hưu trí có thể giải quyết?

Winnie Fu, một người dân Australia, thường suy nghĩ về tương lai của con trai cô trong bối cảnh thế giới đang chịu nhiều biến động khí hậu và xã hội. Cô bày tỏ quan ngại khi phát hiện quỹ hưu trí AustralianSuper lại là cổ đông lớn nhất của Whitehaven Coal, một công ty khai thác than. Chính vì vậy, cô đang cân nhắc chuyển sang quỹ hưu trí khác dù có thể mất đi lợi nhuận lâu dài. Quan điểm của cô nhấn mạnh rằng tiền bạc không thể mang lại cuộc sống tốt đẹp nếu xã hội không ổn định và khí hậu không thể sinh sống được.

Câu chuyện của cô đại diện cho nhiều người Australia mong muốn thấy số vốn từ quỹ hưu trí, trị giá khoảng 4,5 nghìn tỷ đô la, được đầu tư để thúc đẩy năng lượng tái tạo hơn là ngành khai thác tài nguyên nhiên liệu hóa thạch truyền thống.

Theo phân tích của tổ chức vận động môi trường Marketforces về các khoản đầu tư trực tiếp của 30 quỹ hưu trí lớn nhất Australia từ đầu năm 2020 đến nay, tổng vốn đầu tư vào 514 dự án năng lượng tái tạo đạt 99 tỷ đô la, trong đó các quỹ lớn nhất đóng góp khoảng 771 triệu đô la, chiếm 0,8% tổng đầu tư.

Ngược lại, các quỹ hưu trí Canada đã đầu tư 1,2 tỷ đô la vào các dự án năng lượng tái tạo tại Australia, cao hơn so với các quỹ nội địa. Ngoài ra, các quỹ lớn Australia còn đầu tư gấp hơn ba lần vào các công ty có kế hoạch mở rộng ngành nhiên liệu hóa thạch toàn cầu so với các công ty năng lượng sạch.

Mary Delahunty, CEO Hiệp hội Quỹ Hưu Trí Australia, cho biết 29 trong số 30 quỹ lớn nhất có liên quan đến tài sản năng lượng tái tạo, dù phần lớn đầu tư gián tiếp, và quỹ luôn tìm kiếm cơ hội đem lại lợi nhuận phù hợp đi kèm rủi ro hợp lý. Ví dụ điển hình là Rest Super với dự án điện gió Collgar lớn nhất Tây Australia.

Một trong các rào cản là bài kiểm tra hiệu suất quỹ hưu trí do chính phủ liên bang đặt ra nhằm bảo vệ tiết kiệm hưu trí của người dân và đảm bảo các quỹ hoạt động hiệu quả. Thử thách của bài kiểm tra này là nó đánh giá lợi nhuận trong ngắn đến trung hạn, dựa trên các tiêu chuẩn quá khứ, khiến các quỹ e ngại đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo có đặc thù dài hạn và rủi ro khác biệt.

Simon O'Connor, Giám đốc Trung tâm Tài chính Bền vững Đại học Melbourne, cho biết sự chênh lệch về chính sách giữa các bang và liên bang cũng khiến các quỹ do dự trong việc giải ngân vào lĩnh vực năng lượng sạch. Ông nhấn mạnh tính cần thiết của một môi trường chính sách ổn định hơn để hỗ trợ đầu tư vốn từ các quỹ hưu trí vào ngành này một cách an toàn và hiệu quả.

Jim Chalmers, Bộ trưởng Tài chính Australia, cam kết giữ nguyên bài kiểm tra hiệu suất nhưng sẽ cân nhắc điều chỉnh để tạo cơ hội đầu tư nhiều hơn, trong khi vẫn đảm bảo lợi ích tài chính cho người tham gia quỹ. Simon O'Connor cũng nói rằng đây không phải là giải pháp hoá đơn vàng nhưng là bước đi cần thiết để loại bỏ lý do tránh né đầu tư vào tương lai kinh tế bền vững của Australia.

Richie Merzian, CEO Nhóm Nhà đầu tư Năng lượng Sạch, cho biết đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Australia đang gặp nhiều khó khăn do chi phí xây dựng cao, quy trình phê duyệt kéo dài, các vấn đề truyền tải điện và thuế trên lợi tức đầu tư của nhà đầu tư quốc tế - nhóm chiếm ưu thế hiện nay.

Ông nhấn mạnh việc thu hút nguồn vốn từ quỹ hưu trí, vốn tích luỹ hàng nghìn tỷ đô la, có thể tạo sự khác biệt lớn, đồng thời giúp người dân có quyền sở hữu trực tiếp trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định nguồn đầu tư nước ngoài sẽ vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm rủi ro và hiện thực hóa các dự án năng lượng mới.