Cáo Buộc Và Bối Cảnh Leo Thang
Theo Haaretz và IRIB, vụ tấn công được cho là xảy ra cách đảo Kharg khoảng 10 km, cách đất liền Iran khoảng 30 km về phía bắc Vịnh Ba Tư. Báo cáo không cung cấp bằng chứng cho tuyên bố và các quan chức Iran không bình luận ngay lập tức. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) không phản hồi yêu cầu bình luận, trong khi một số nguồn khác cho biết quân đội Mỹ tuyên bố đã tấn công ba tàu chở dầu thô của Iran sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo phóng tên lửa đạn đạo về phía hai tàu chiến của Hải quân Mỹ.
Bối cảnh là cuộc chiến tàu chở dầu đang leo thang. Vụ tấn công được cho là diễn ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ nối lại các cuộc tấn công vào các mục tiêu của Iran sau một tháng tạm dừng, khi giao tranh quanh eo biển Hormuz ngày càng gia tăng. Kharg Island là trung tâm chiến lược, chiếm phần lớn xuất khẩu dầu của Iran, vì vậy bất kỳ gián đoạn nào ở đây đều có tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu và thu nhập của Tehran.
Bộ Ngoại giao Iran đã lên án các cuộc tấn công của Mỹ vào đội tàu thương mại của mình, nói rằng chúng là sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế. Trong khi đó, các chuyên gia như Danny Citrinowicz tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel cảnh báo rằng việc nhắm vào tàu chở dầu có thể làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng, khi Iran tìm cách ngăn chặn tàu thuyền quá cảnh eo biển Hormuz mà không có sự đồng ý của họ.
Tác Động Đối Với Thị Trường Và An Ninh Hàng Hải
Đảo Kharg cách bờ biển Iran khoảng 30 km, là nơi tập trung các bồn chứa dầu khổng lồ và các cầu cảng bốc dỡ. Nếu tàu chở dầu bị tấn công, việc sơ tán thủy thủ đoàn và nguy cơ tràn dầu là mối lo ngại tức thời.
Về lâu dài, các công ty bảo hiểm hàng hải sẽ tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh, khiến chi phí vận chuyển dầu từ Vịnh Ba Tư tăng cao, và giá dầu toàn cầu có thể biến động mạnh.
Cuộc chiến tàu chở dầu cũng đặt ra câu hỏi về tự do hàng hải. Eo biển Hormuz là huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thế giới. Khi Iran và Mỹ đều nhắm vào tàu của nhau, các quốc gia trung lập, thủy thủ đoàn và ngư dân địa phương là những người chịu rủi ro lớn nhất. Hình ảnh vệ tinh về Kharg cho thấy mức độ tập trung cơ sở hạ tầng, khiến khu vực này vừa là tài sản chiến lược vừa là điểm dễ bị tổn thương.
Đối với người dân Iran, việc xuất khẩu dầu bị gián đoạn đồng nghĩa với áp lực kinh tế thêm, trong bối cảnh lệnh trừng phạt và lạm phát đã đè nặng. Đối với thế giới, mỗi vụ tấn công là lời nhắc nhở rằng an ninh năng lượng gắn chặt với hòa bình khu vực.
Con Đường Giảm Leo Thang
Để tránh một vòng xoáy trả đũa mới, cộng đồng quốc tế cần kêu gọi kiềm chế và minh bạch thông tin. Việc xác minh độc lập vụ tấn công, công bố bằng chứng và mở kênh liên lạc quân sự để tránh hiểu lầm là cần thiết. Luật pháp quốc tế về bảo vệ tàu thương mại và cấm tấn công vào cơ sở dân sự cần được tôn trọng, như Bộ Ngoại giao Iran đã viện dẫn.
Về lâu dài, giải pháp bền vững là đàm phán về an ninh hàng hải ở Vịnh Ba Tư, bao gồm cơ chế thông báo, vùng an toàn cho tàu chở dầu và cam kết không nhắm vào cơ sở xuất khẩu dầu chính. Nếu không, nguy cơ một sự cố nhỏ leo thang thành xung đột lớn hơn sẽ luôn hiện hữu.
Khi khói bốc lên từ biển, câu hỏi không chỉ là ai bắn trước, mà là làm thế nào để biển cả, nơi nuôi sống hàng triệu người, không trở thành chiến trường.
