Dự luật SAVE của Trump nhằm thu thập dữ liệu cử tri riêng tư gây tranh cãi tại Mỹ

Dự luật Safeguard American Voter Eligibility (SAVE), hay còn gọi là SAVE America Act, do đảng Cộng hòa và cựu Tổng thống Donald Trump ủng hộ, được xem là nỗ lực gần đây nhất của chính quyền nhằm thu thập dữ liệu cá nhân của cử tri trên toàn quốc một cách có căn cứ pháp lý mạnh hơn so với những đề xuất trước đây. Đây là dự luật chủ chốt trong kế hoạch cải tổ bầu cử của đảng Cộng hòa, bao gồm các yêu cầu về giấy tờ tùy thân khi đi bầu và chứng minh quốc tịch để đăng ký cử tri.

Dự luật quy định các bang phải trích xuất thông tin từ Cơ quan An sinh Xã hội (SSA), các thẻ căn cước của bang và "các nguồn khác" xác minh tình trạng công dân nhằm loại bỏ khả năng người không mang quốc tịch Mỹ tham gia bỏ phiếu. Sau khi dự luật này được Hạ viện Mỹ thông qua, Tổng thống Trump đã gây áp lực đòi Thượng viện phê duyệt và từng từ chối ký thông qua dự luật nhà ở lưỡng đảng cho đến khi SAVE Act được nhất trí.

Việc tập trung quyền kiểm soát dữ liệu cử tri vào chính quyền liên bang đã gặp nhiều phản đối từ các nhóm bảo vệ quyền bầu cử và một số cựu quan chức chính phủ, với lập luận rằng Hiến pháp Mỹ giao trách nhiệm tổ chức bầu cử cho các bang, không phải cho nhánh hành pháp. Tổng thống Trump trên nền tảng mạng xã hội cá nhân của mình nhấn mạnh: "Chỉ có một lý do để phản đối dự luật này — đó là gian lận!"

Quá trình thu thập dữ liệu nhạy cảm từ danh sách đăng ký cử tri của gần mọi bang, bao gồm ngày sinh, địa chỉ nhà và bốn số cuối của số An sinh Xã hội, đã dẫn đến các vụ kiện tụng từ 30 bang và Washington D.C. về vấn đề bảo mật và quyền riêng tư. Đã có nhiều lần tòa án chặn hoặc hạn chế các sắc lệnh hành pháp liên quan đến cải cách bầu cử của Trump, đồng thời bác bỏ nhiều yêu cầu thu thập dữ liệu của Bộ Tư pháp.

Việc xây dựng một cơ sở dữ liệu quốc gia về công dân hay danh sách cử tri quốc gia không phải là ý tưởng mới. Canada đã duy trì cơ sở dữ liệu cử tri quốc gia từ năm 1997. Tuy nhiên, Mỹ hiện không có hệ thống như vậy mà giao quyền quản lý danh sách cử tri cho từng bang, và việc thiết lập dữ liệu quốc gia phải thông qua luật do Quốc hội ban hành.

Chính quyền Trump đã cố gắng tổng hợp dữ liệu từ cơ sở dữ liệu SAVE của Bộ An ninh Nội địa chuyên cho việc thực thi di trú, cùng với dữ liệu từ Cục Thuế nội địa (IRS) và Cơ quan An sinh Xã hội. Bộ Tư pháp cũng đã yêu cầu gần như toàn bộ danh sách đăng ký cử tri của mọi bang, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư.

Kathleen Romig - cựu cố vấn cấp cao tại SSA, cảnh báo rằng dữ liệu từ SSA không phải là một cơ sở dữ liệu công dân quốc gia đầy đủ và có độ chính xác cao. Bà chỉ ra rằng các báo cáo từ hệ thống SAVE cũng gặp nhiều lỗi, những bộ dữ liệu khác biệt không đồng nhất có thể dẫn đến sai sót, và thông tin công dân thường không được cập nhật kịp thời.

Romig lấy ví dụ nếu một người trở thành công dân Mỹ năm 2025, SSA có thể chưa biết trừ khi người đó tự cập nhật thông tin tại văn phòng SSA. Bà cũng bày tỏ mối lo về sự an toàn của dữ liệu cá nhân, cho rằng số An sinh Xã hội cùng các thông tin liên quan như ngày tháng năm sinh, nơi sinh là "chìa khóa để đánh cắp danh tính".

Việc thực thi các thay đổi trong quy trình bầu cử bằng các chỉ thị hành pháp từng gặp khó khăn vì bị tòa án đánh bại, trong khi các thay đổi do Quốc hội ban hành thường có hiệu lực hơn. Johnathan Diaz - Giám đốc vận động bầu cử của Campaign Legal Center nhận định dự luật SAVE America có thể mở ra "sự thay đổi căn bản" trong hệ thống bầu cử Mỹ nếu được thông qua, vì nó trao quyền cho chính quyền liên bang kiểm soát danh sách cử tri qua việc xác minh công dân.

Song Diaz cũng cảnh báo rằng các nỗ lực tương tự trước đây ở một số bang từng sử dụng dữ liệu từ cơ quan cấp giấy phép lái xe hay các cơ quan phúc lợi để xác minh công dân đã dẫn tới việc hàng chục nghìn người nhập tịch bị xóa tên nhầm khỏi danh sách cử tri hoặc chịu áp lực pháp lý, gây kiện tụng từ các tổ chức bảo vệ quyền bầu cử.

Dự luật SAVE cũng bị chỉ trích vì không có những cơ chế bảo vệ người dân khỏi sai sót trong các dữ liệu chưa đầy đủ hoặc thiếu chính xác, đồng thời đặt yêu cầu chứng minh giấy tờ phức tạp cho người đăng ký bầu cử, điều mà Diaz đánh giá là không phù hợp và có thể làm giảm quyền bầu cử của nhiều người.

Trước các lo ngại về an ninh dữ liệu và quyền hạn của nhánh hành pháp trong quản lý bầu cử, phát ngôn viên Nhà Trắng khẳng định Tổng thống Trump cam kết đảm bảo người dân Mỹ có niềm tin vững chắc vào hệ thống bầu cử thông qua việc duy trì danh sách cử tri chính xác, cập nhật và tránh sai sót hoặc các trường hợp người không đủ tư cách đăng ký.

Những thách thức pháp lý và dư luận xung quanh dự luật SAVE America đang khiến tương lai của đề xuất này tại Thượng viện trở nên khó đoán, trong khi các nhóm quyền bầu cử vẫn tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến để bảo vệ quyền lợi người dân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.