Cộng đồng ven biển thắng kiện công ty Alcoa, bảo vệ sông Anglesea tại Victoria

Cộng đồng ven biển Anglesea, bang Victoria, Australia đã bất ngờ nhận được tin vui khi cơ quan quản lý Southern Rural Water từ chối đơn xin phép bơm nước ngầm của tập đoàn nhôm lớn Alcoa. Đây là kết quả của cuộc đối đầu được ví như David và Goliath giữa cư dân địa phương với một tập đoàn công nghiệp cỡ lớn. Trong nhiều năm, cư dân đã liên tục cảnh báo về tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng của sông Anglesea, dòng sông chảy qua một trong những điểm du lịch hàng đầu của Victoria.

Con sông này từng bị ảnh hưởng nặng nề bởi các hiện tượng cá chết hàng loạt, mức độ axit cao và lưu lượng nước thấp, chủ yếu liên quan đến hoạt động bơm nước ngầm trong khu vực để vận hành nhà máy điện của Alcoa. Nhà máy than và điện này hoạt động gần 50 năm trước khi đóng cửa vào năm 2015, để lại một hố mỏ than lớn và nhiều hệ quả về môi trường.

Nhóm Friends of Anglesea River, đồng sáng lập bởi Keith Shipton, đã chỉ ra việc Alcoa bơm nước ngầm sâu để vận hành nhà máy điện cũ chính là nguyên nhân gây ra các vấn đề môi trường nghiêm trọng. Việc khai thác nước này đã làm mức nước ngầm giảm, làm tăng độ axit trong sông và các con suối xung quanh, khiến các vùng đất ngập nước xung quanh bị khô hạn.

Giáo sư Ralf Haese, chuyên gia địa hóa môi trường tại Đại học Melbourne, khẳng định hoạt động khai thác nước ngầm của Alcoa là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng suy giảm sức khỏe của sông Anglesea và các dòng suối kèm theo. Ông đánh giá việc từ chối cấp phép cho Alcoa là quyết định đúng đắn nhằm bảo vệ môi trường lâu dài.

Tuy nhiên, kể từ khi nhà máy điện đóng cửa, có những dấu hiệu phục hồi trong hệ sinh thái sông Anglesea, đặc biệt sau các đợt mưa lớn vào tháng 10/2022 đã xả sạch các chất ô nhiễm và cho phép nước biển tràn ngược vào các vùng ven sông. Cỏ biển bắt đầu phát triển trở lại và các loài cá cũng phục hồi sinh trưởng. Song nhìn chung, tình trạng sức khỏe của sông vẫn ở mức thấp trong khoảng một thập kỷ qua.

Nhóm Friends of Anglesea River đã vận động gây chú ý công chúng, gửi các đơn yêu cầu quyền thông tin và các kiến nghị nhằm chống lại đơn xin phép bơm nước của Alcoa. Dù nhóm từng lo ngại quyết định có thể bị trì hoãn đến sau cuộc bầu cử bang tháng 11, họ đã bất ngờ đón nhận kết quả tích cực sớm hơn dự kiến.

Alcoa đã từng bơm khoảng 4 megalít nước mỗi ngày vào sông để điều chỉnh chế độ nước, tuy nhiên hành động này vô tình che giấu mức độ suy giảm lưu lượng nước tự nhiên và độ axit gia tăng. Sự kiện cá chết hàng loạt năm ngoái là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng về tác động lâu dài mà công ty gây ra đối với sông Anglesea. Dù vậy, Alcoa phủ nhận những ảnh hưởng nghiêm trọng lên môi trường như các nhóm bảo vệ môi trường chỉ ra.

Công ty từng đề nghị được khai thác 1500 megalít nước ngầm trong 10 năm để đổ nước vào hố mỏ cũ và phục hồi khu vực, nhưng Southern Rural Water đánh giá kế hoạch này có thể gây giảm lưu lượng các nguồn nước ngầm và dòng chảy của sông, dù mức độ tác động là nhỏ nhưng vẫn có thể đáng kể.

Giám đốc Southern Rural Water, ông Scott Cornish, cho biết hố mỏ dự kiến sẽ tự lấp đầy trong vòng khoảng 26 năm mà không cần can thiệp. Trong khi đó, Alcoa lập luận rằng thời gian tự nhiên này quá lâu và không đáp ứng được mong muốn về sự ổn định và an toàn nhanh chóng cho khu vực.

Alcoa đang xem xét các bước tiếp theo, bao gồm khả năng kháng cáo quyết định trong vòng 28 ngày tại Tòa án Hành chính Victoria.