Khủng hoảng nặng nề trong ngành ô tô Đức gây tác động sâu rộng

Tập đoàn Volkswagen hiện trải qua khủng hoảng sâu nhất trong lịch sử hoạt động, với doanh số và lợi nhuận sụt giảm đáng kể. Những khó khăn không chỉ riêng VW mà còn tồn tại ở các đối thủ lớn khác như Porsche, BMW và Mercedes Benz. Các chuyên gia nhận định tình hình không đơn thuần là hậu quả của sai sót quản lý mà còn do các thách thức lớn của ngành ô tô nói chung.

Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nhà sản xuất Trung Quốc đưa ra các dòng xe có giá cả cạnh tranh là một trong những yếu tố chính làm giảm sức hấp dẫn của các mẫu xe châu Âu. Bên cạnh đó, chính sách thuế quan mà chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump áp đặt khiến cho ô tô xuất khẩu từ Đức và châu Âu sang Mỹ trở nên đắt đỏ hơn với người tiêu dùng tại thị trường này, từ đó suy giảm đáng kể sức mua và doanh số xuất khẩu.

Đồng thời, sự chuyển đổi công nghệ hướng tới các hệ truyền động mới đang tạo ra nhiều áp lực cho các nhà sản xuất. Beatrix Keim, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ôtô (CAR), nhận xét những thay đổi đồng thời ở các thị trường Mỹ, châu Âu, Trung Quốc và các khu vực khác khiến việc điều chỉnh chiến lược theo từng nhu cầu trở nên vô cùng phức tạp.

Trong bối cảnh đó, nhiều hãng xe Đức buộc phải thực hiện các biện pháp tiết kiệm chi phí. Volkswagen đã công bố cắt giảm 50.000 vị trí tại Đức và đang cân nhắc loại bỏ thêm khoảng 50.000 chỗ làm nữa trên toàn cầu. Các nhà máy tại Đức, trong đó có bốn nhà máy đang được xem xét đóng cửa hoặc chuyển một phần sản xuất ra nước ngoài nhằm giảm thiểu chi phí vận hành.

Sự ảnh hưởng lan rộng đến các vùng công nghiệp liên quan. Ví dụ tiêu biểu là nhà máy Volkswagen tại Wolfsburg, phủ diện tích khoảng 6,5 km2, một trong những nhà máy sản xuất ô tô lớn nhất thế giới với hơn 60.000 nhân viên. Việc thu hẹp quy mô hoạt động ở đây đồng nghĩa với những tác động lớn không chỉ với người lao động trực tiếp mà còn với cả các doanh nghiệp nhỏ và các dịch vụ xung quanh.

Các nhà cung cấp linh kiện và dịch vụ có quan hệ mật thiết với các nhà sản xuất ô tô cũng chịu thiệt hại nặng nề. Giám đốc CAR cho biết khi sản lượng xe giảm thì các đơn đặt hàng linh kiện cũng giảm theo, khiến nhiều công ty trung nhỏ buộc phải cắt giảm nhân sự hoặc hạn chế đầu tư. Hệ quả này ảnh hưởng dây chuyền và tác động tiêu cực đến kinh tế xã hội của từng khu vực, bao gồm các cơ sở mua sắm, nhà hàng và các câu lạc bộ cộng đồng khi lượng khách hàng giảm đáng kể.

Các nhà kinh tế học, trong đó có ông Clemens Fuest - Chủ tịch Viện ifo Munich, cảnh báo rằng sự thu hẹp sản xuất công nghiệp mà không có các lĩnh vực sản xuất mũi nhọn thay thế sẽ đe dọa trực tiếp đến mức sống chung. Việc mất đi nhiều công việc làm sẽ làm giảm đáng kể sức mua của nền kinh tế địa phương, tạo vòng xoáy suy thoái lan rộng hơn.

Song song đó, cuộc khủng hoảng ngành còn đe dọa mối quan hệ đối tác xã hội lâu đời giữa nhà máy và công đoàn. Thorsten Schulten, Giám đốc Lưu trữ Thỏa ước Lao động thuộc Viện Kinh tế và Xã hội Hans-Böckler, nhận xét rằng nhiều doanh nghiệp đang trình lên những yêu cầu cứng rắn, hạn chế tính hợp tác và tôn trọng nhu cầu của người lao động. Áp lực sa thải hàng loạt khiến công đoàn IG Metall có nguy cơ mất thành viên, làm suy yếu tổ chức đại diện lao động tại Đức.

Trước tình hình khó khăn, chuyên gia ngành ô tô Constantin Gall từ công ty tư vấn EY kiến nghị cần có một chương trình kích cầu kinh tế mang tầm cỡ như "Kế hoạch Marshall" nhằm củng cố và thúc đẩy quá trình chuyển đổi trong ngành. Ông nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc phát đi tín hiệu rõ ràng rằng sự thay đổi công nghệ là được hoan nghênh và sẽ nhận được sự hỗ trợ thích đáng.

Gall cũng kêu gọi toàn ngành cần linh hoạt hơn trong các mô hình làm việc, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người lao động. Đồng thời, cần sự cam kết đầu tư trở lại vào cơ sở sản xuất tại Đức để giữ vững vị thế kinh tế công nghiệp.

Ông tin tưởng ngành công nghiệp ô tô Đức vẫn có tương lai, nhưng sẽ phải thay đổi sâu sắc về cách vận hành và chiến lược để thích ứng với các xu hướng mới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.