Máy bay chiến đấu tàng hình Nhật Bản huấn luyện ở Australia đánh dấu bước ngoặt chiến lược chống Trung Quốc

Cuộc tập trận đa quốc gia Pitch Black lần thứ 18 diễn ra từ ngày 20/7 đến 7/8 tại Australia quy tụ khoảng 100 máy bay từ nhiều quốc gia, trong đó có sự tham gia lần đầu của các máy bay chiến đấu tàng hình F-35A của Nhật Bản. Sự kiện này nối tiếp gần ngay sau cuộc diễn tập phối hợp Southern Cross giữa lực lượng F-35 của Nhật, Mỹ và Australia, mở ra giai đoạn hợp tác chiến lược chặt chẽ hơn trong khu vực.

Southern Cross cũng đánh dấu lần đầu tiên áp dụng cơ chế hậu cần ba bên để chia sẻ nhiên liệu và trang thiết bị giữa lực lượng không quân ba nước. Đây là bước đi thiết thực giúp duy trì sức mạnh không quân liên minh ở những khu vực xa căn cứ, tăng thêm khả năng tác chiến bền bỉ và linh hoạt cho liên minh.

Bắc Úc đang dần trở thành khu vực hậu phương quan trọng, nơi không chỉ diễn ra các hoạt động huấn luyện chung mà còn là trung tâm đảm bảo hậu cần, tiếp tế và phát triển năng lực công nghiệp phục vụ cho các cuộc xung đột kéo dài. Trong bối cảnh Trung Quốc mở rộng phạm vi tên lửa vào các căn cứ quanh Chuỗi đảo thứ nhất, việc sử dụng các căn cứ tại Bắc Úc giúp lực lượng liên minh có thể tiếp nhiên liệu, vũ trang và tái xuất kích trong khi duy trì khoảng cách an toàn hơn khỏi vùng xung đột tiềm tàng.

Chuyên gia Timothy Heath từ Perceptum nhận định rằng khả năng tương tác này không chỉ gia tăng tính sống còn của lực lượng đồng minh mà còn giúp họ di chuyển và triển khai linh hoạt hơn từ nhiều căn cứ khác nhau.

Khu vực Northern Territory có không gian luyện tập rộng lớn, không khí trên bầu trời ít đông đúc và gần với Đông Nam Á khiến nó trở thành địa điểm lý tưởng cho các cuộc tập trận đa quốc gia quy mô lớn. Cùng với việc nâng cấp các kho nhiên liệu, căn cứ không quân và tăng cường hợp tác quốc phòng, khu vực này ngày càng trở thành trung tâm thiết yếu hỗ trợ hoạt động không quân liên minh.

Tuy nhiên, chuyên gia Heath cũng lưu ý rằng Bắc Úc không thể thay thế hoàn toàn các căn cứ ở phía trước gần các điểm xung đột tiềm năng như Nhật Bản hay Philippines do khoảng cách địa lý còn quá lớn so với bờ biển Trung Quốc, nơi các hoạt động tác chiến có thể diễn ra.

Theo Masashi Murano của Hudson Institute, việc Nhật Bản tham gia tập trận không phải để các phi công Nhật xuất kích chiến đấu từ Australia mà nhằm mở rộng khả năng huấn luyện trên quy mô lớn và thắt chặt hợp tác với Mỹ, Australia.

Nhật Bản ưu tiên tập trung củng cố mạng lưới phòng thủ từ quần đảo của mình đến các đảo Thái Bình Dương, Philippines và Mariana, nơi các đầu tư chiến lược được coi là mang lại hiệu quả cao nhất. Trong khi đó, Bắc Úc đóng vai trò bổ trợ bằng cách tạo thêm chiều sâu chiến lược và khả năng duy trì lâu dài chứ không thay thế hoàn toàn các căn cứ tiền phương.

Cuộc diễn tập Southern Cross cũng là lần huấn luyện thứ ba trong hai năm qua của lực lượng F-35 giữa Nhật Bản, Australia và Mỹ, sau các cuộc tập trận tại Guam và Nhật Bản. Tập trận Pitch Black tiếp tục mở rộng sự liên kết quân sự này với 18 nước đối tác khác.

Giá trị chiến lược của Bắc Úc không chỉ gói gọn trong các căn cứ không quân. Nhật Bản đã triển khai Lữ đoàn Triển khai Nhanh đổ bộ luân phiên đến khu vực cùng với Lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ đồn trú luân phiên tại Darwin, nơi khoảng 2.000 binh sĩ Mỹ luân chuyển thường niên.

Dù không có căn cứ nước ngoài cố định nhưng sự hiện diện này phản ánh mức độ tiếp cận và phụ thuộc liên minh ngày càng sâu sắc vào lãnh thổ Australia.

Chiến lược quốc phòng quốc gia 2026 của Australia, công bố tháng 4 vừa qua, đề ra kế hoạch đầu tư 13-16 tỷ AUD (tương đương 9-11 tỷ USD) để củng cố các căn cứ tại Darwin, Tindal và Learmonth, cùng với việc nâng cấp cảng biển, khu huấn luyện và cơ sở hạ tầng quốc phòng khác tại miền Bắc.

Tài liệu này nhấn mạnh mục tiêu xây dựng mạng lưới căn cứ bền vững, có khả năng kết nối cao để hỗ trợ việc triển khai lực lượng, biến miền Bắc không chỉ là nơi huấn luyện mà còn là nền tảng quân sự trọng yếu của Australia.

Theo Murano, Australia đang tận dụng vị trí địa lý để trở thành tài sản chiến lược của liên minh, đồng thời tăng cường hợp tác "bán đồng minh" với Nhật Bản dựa trên Thỏa thuận Tiếp cận Đáp trả ký kết năm 2023.

Thỏa thuận này giúp việc triển khai đều đặn lực lượng Không quân Nhật Bản đến Australia trở nên phổ biến hơn, nâng cao sự hội nhập quân sự song phương và làm phức tạp hóa kế hoạch của Bắc Kinh bằng cách mở rộng phạm vi hoạt động của các cuộc xung đột khu vực tương lai.

Việc liên kết quân sự còn được thúc đẩy bởi hợp tác ngày càng sát sao trong công nghiệp quốc phòng. Chuyên gia Heath nhận xét các đồng minh ngày càng nhận ra sự cần thiết phải hỗ trợ nhau trong cuộc chiến kéo dài, khi các cuộc xung đột gần đây cho thấy kho bắn và trang thiết bị có thể nhanh chóng cạn kiệt.

Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cũng nhấn mạnh trong cuộc phỏng vấn tháng 4 về các dự án phát triển và sản xuất chung tên lửa tầm xa, máy bay không người lái nhằm nâng cao hợp tác sản xuất và duy trì trang thiết bị chiến đấu xuyên quốc gia.

Hợp tác này đang giúp mối quan hệ quốc phòng giữa Australia và Nhật Bản tiến xa hơn mức tương tác chiến thuật, hướng tới tích hợp khả năng công nghiệp quốc phòng.