Mỹ đối mặt cùng lúc với lũ lụt, nắng nóng, khói cháy rừng trong bối cảnh cắt giảm trợ giúp thiên tai

Trong tuần qua, nước Mỹ trải qua nhiều thảm họa thiên nhiên diễn ra đồng thời tại các khu vực khác nhau. Khói từ các đám cháy rừng ở Canada đã khiến bầu trời khu vực Midwest và Đông Bắc bị bao phủ mờ đục. Cùng lúc đó, ven bờ Đông nước Mỹ lại chứng kiến những đợt nắng nóng bất thường, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ và người già. Ở Texas, các khu vực đang trải qua những trận lũ lụt nghiêm trọng, gây gián đoạn cuộc sống hàng ngày và làm tăng nguy cơ về an toàn tính mạng cho cộng đồng.

Sự đồng thời của nhiều thiên tai như nắng nóng, khói bụi và lũ lụt được gọi là các sự kiện thiên tai kép (compound events). Chuyên gia cảnh báo, biến đổi khí hậu khiến các hiện tượng này trở nên phổ biến hơn và phức tạp hơn trong công tác ứng phó. Đặc biệt, việc giảm ngân sách dành cho các cơ quan quản lý thiên tai tại liên bang trong thời gian gần đây đang làm diễn biến những thách thức này thêm nghiêm trọng.

Theo Jeffrey Schlegelmilch, Giám đốc Trung tâm quốc gia về Chuẩn bị ứng phó thiên tai tại Đại học Columbia, không gian nhân lực và nguồn lực hiện tại của Mỹ đã suy giảm đáng kể so với vài năm trước. Kết quả là khả năng chuẩn bị và xử lý các tình huống thiên tai hiện nay không còn hiệu quả như trước, khiến người dân đối mặt với nhiều rủi ro hơn.

Samantha Penta, phó giáo sư chuyên về chuẩn bị ứng phó khẩn cấp tại Đại học Albany nhấn mạnh rằng, những khoản kinh phí liên bang bị thu hẹp đang tạo ra áp lực rất lớn cho chính quyền các bang và địa phương, buộc họ phải tự mình xoay xở để giải quyết đồng thời nhiều cuộc khủng hoảng phức tạp, trong khi nguồn lực hạn chế. Điều này dẫn đến việc các địa phương có thể bị quá tải, nhất là khi đối mặt với các sự kiện thiên tai trùng lặp hoặc liên tiếp.

Chuyên gia khí hậu John Abatzoglou từ Đại học California tại Merced dự báo, hiện tượng thiên tai phức hợp đang có xu hướng tăng lên khi các đợt nắng nóng làm bùng phát cháy rừng nhiều hơn. Ngoài ra, hiệu ứng El Nino mạnh hơn do biến đổi khí hậu cũng có thể gây ra các trận mưa cực đoan, lũ lụt và lở đất ở nhiều bang thuộc nước Mỹ.

Ông phân tích thêm rằng, nếu một loại thiên tai gia tăng thì khả năng đồng thời xảy ra thiên tai khác cũng cao hơn, khiến tổng thiệt hại trở nên nặng nề hơn. Đây là thách thức lớn mà các hệ thống ứng phó thiên tai phải đối mặt trong thời gian tới.

Khi nhiều thảm họa xảy ra đồng thời tại cùng một địa phương, nguồn lực và nhân sự cứu trợ bị phân tán nhằm ứng phó cùng lúc. Jeffrey Schlegelmilch cho biết, trong trường hợp này, các phương án xử lý có thể mâu thuẫn, làm giảm hiệu quả cứu trợ hoặc gây khó khăn trong quản lý.

Chẳng hạn, ở New York và những nơi khác, người dân phải đối mặt với tình trạng khói độc từ cháy rừng và nắng nóng cùng lúc. Thông thường trong đợt nóng, các quan chức khuyến cáo trẻ em và gia đình sử dụng các khu vực phun nước giải nhiệt. Tuy nhiên, khi chất lượng không khí xấu do khói, việc ra ngoài như vậy có thể gây hại nhiều hơn lợi.

Michael Jerrett, giáo sư khoa học môi trường tại Đại học California, Los Angeles giải thích thêm, khói nguy hiểm trong mùa nắng nóng cũng làm chậm trễ công tác cứu hộ khẩn cấp do số lượng ca bệnh tăng lên và tình trạng bệnh phức tạp hơn, khiến các nhân viên y tế phải hoạt động lâu hơn tại hiện trường.

Khu vực trung tâm Texas đang chứng kiến những trận lũ lụt mới xảy ra trong khi vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau đợt lũ quét mạnh năm ngoái trên sông Guadalupe, khiến hơn 100 người thiệt mạng. Tình trạng này đặt ra áp lực lớn cho các nhóm cứu trợ và quản lý thiên tai trong khu vực.

Josh Morton, Chủ tịch Hiệp hội các nhà quản lý khẩn cấp quốc tế và đồng thời là giám đốc quản lý khẩn cấp tại hạt Saluda, Nam Carolina cho biết, mỗi thảm họa bắt đầu với các giải pháp từ chính quyền địa phương. Tuy nhiên, khi nguồn lực tại địa phương cạn kiệt, sự hỗ trợ từ cấp bang rồi quốc gia sẽ được huy động.

Ông nhấn mạnh rằng nếu nhiều địa phương cùng lúc cần sự trợ giúp của liên bang, các cơ quan quản lý quốc gia có thể rơi vào trạng thái quá tải, như đã từng xảy ra vào năm 2024 khi hai trận bão Helene và Milton ập đến bờ Đông chỉ trong vài tuần.

Các chuyên gia đồng thuận rằng một trong những giải pháp hiệu quả để đối phó với các sự kiện thiên tai phức hợp là đầu tư mạnh mẽ hơn vào công tác phòng ngừa và nâng cao khả năng chịu đựng rủi ro của cộng đồng. Tuy nhiên, đây lại là lĩnh vực nhận được nhiều khoản cắt giảm ngân sách nhất trong những năm gần đây dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Jeffrey Schlegelmilch cho rằng cần cấp thiết tăng cường kinh phí cho công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai nhằm giảm bớt sự phụ thuộc của các bang và địa phương vào nguồn lực liên bang, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý khi thiên tai xảy ra.

Việc xem xét lại mức đầu tư cho công tác phòng ngừa thiên tai sẽ giúp các cộng đồng giảm thiểu thiệt hại và nâng cao khả năng tự ứng phó trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.