Cơ quan biến mất theo tuổi tác có thể chứa chìa khóa sống trường thọ?

Tuyến ức là một tuyến nằm dưới xương ức, phía trên ngực, ngay trước tim. Ở trẻ sơ sinh, tuyến này có kích thước lớn và đã phát triển hoàn chỉnh trước khi sinh, nhưng theo thời gian, đặc biệt là sau tuổi dậy thì, nó sẽ thu nhỏ dần và hoạt động cũng suy giảm. Tuyến ức là nơi trưởng thành của các tế bào lympho T (tế bào T), những tế bào miễn dịch quan trọng có khả năng nhận diện và tiêu diệt các tế bào bị nhiễm bệnh hoặc ung thư, đồng thời phối hợp phản ứng miễn dịch toàn thân.

Giáo sư Paola Bonfanti, chuyên viên sinh học tế bào biểu mô tại Đại học College London nhấn mạnh tuyến ức bắt đầu thu nhỏ rất sớm từ thời thơ ấu và tiến triển nhanh ở tuổi dậy thì, tiếp tục giảm trong suốt cuộc đời người. Sự giảm kích thước này kéo theo khả năng sản sinh tế bào T mới ngày càng yếu đi, ảnh hưởng tới khả năng bảo vệ cơ thể trước bệnh tật.

Từ những năm 1990, các nhà khoa học đã bắt đầu tìm hiểu liệu ngăn chặn sự thu nhỏ của tuyến ức có thể tăng cường hệ miễn dịch và cải thiện sức khỏe khi về già. Gần đây, một số nghiên cứu quan trọng đã củng cố giả thuyết này, cho thấy tuyến ức có thể đóng vai trò then chốt trong việc kéo dài tuổi thọ và nâng cao hiệu quả điều trị ung thư bằng miễn dịch.

Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature tháng 3, các nhà khoa học thuộc Trường Y Harvard (Mỹ) đã sử dụng trí tuệ nhân tạo phân tích hàng ngàn ảnh CT để chứng minh những người trưởng thành với tuyến ức khỏe mạnh có tuổi thọ cao hơn và ít mắc các bệnh tim mạch, ung thư hơn so với người có tuyến ức kém khỏe. Một nghiên cứu khác cũng đăng trên Nature cho thấy sức khỏe tuyến ức có thể ảnh hưởng đến đáp ứng với liệu pháp miễn dịch ở bệnh nhân ung thư.

Thêm vào đó, một nghiên cứu năm 2023 cho biết những người bị cắt bỏ tuyến ức có nguy cơ tử vong cao gấp ba lần và phát triển ung thư gấp đôi trong vòng năm năm so với người không cắt bỏ tuyến ức. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh dữ liệu này mang tính tương quan, chưa đủ để khẳng định mối quan hệ nhân quả.

Mặc dù trước đây người ta tin rằng tuyến ức ngừng hoạt động hoàn toàn sau tuổi dậy thì do sự thu nhỏ, thực tế tuyến này không biến mất hoàn toàn mà thay vào đó là quá trình thoái hóa, trong đó các mô tuyến được thay thế bởi mỡ và mô liên kết. Tùy từng người, một số tế bào tuyến ức vẫn tồn tại và tiếp tục sản sinh tế bào T suốt đời.

Giáo sư Bonfanti cho biết ngoài sự thu nhỏ tuyến ức, quá trình lão hóa hệ miễn dịch còn do sự suy giảm các bộ phận tạo tế bào gốc trong tủy xương, thay đổi ở các hạch và mô bạch huyết, cũng như sự hao mòn của chính tế bào miễn dịch.

Nghiên cứu hiện tại chỉ ra rằng việc giữ cho tuyến ức khỏe mạnh liên quan đến giảm tử vong và tỷ lệ mắc bệnh thấp hơn, nhưng còn nhiều điều chưa rõ về việc tái tạo tuyến ức liệu có thực sự giúp cải thiện chức năng miễn dịch và làm chậm quá trình lão hóa hay không. Một trong những chỉ số phản ánh chức năng tuyến ức là số lượng tế bào T mới được sản sinh, gắn liền với khả năng đa dạng và hiệu quả của hệ miễn dịch.

Nhà huyết học David Scadden tại Bệnh viện Massachusetts (Boston) lưu ý tuyến ức có thể tự tái tạo, ví dụ như suy giảm trong thai kỳ nhưng hồi phục sau sinh. Đây là tín hiệu tích cực cho hy vọng phát triển liệu pháp nhằm duy trì hoặc phục hồi tuyến ức.

Tuy nhiên, theo Giáo sư Bonfanti, giới khoa học vẫn chưa hiểu rõ các cơ chế chính xác khiến tuyến ức thoái hóa theo tuổi tác, các nhóm tế bào bị ảnh hưởng đầu tiên và tín hiệu phân tử nào cản trở sự phục hồi của mô tuyến.

Tạp chí Nature cho biết công ty công nghệ sinh học Tolerance Bio tại Philadelphia (Mỹ) đang phát triển kháng thể giúp làm chậm quá trình thu nhỏ của tuyến ức, dự kiến thử nghiệm lâm sàng trong năm tới. Nếu liệu pháp tái tạo tuyến ức được chứng minh an toàn và hiệu quả, đối tượng đầu tiên được áp dụng sẽ là bệnh nhân có nhu cầu y tế cấp thiết thay vì người khỏe mạnh muốn kéo dài tuổi thọ.

Giáo sư Bonfanti nhấn mạnh, mặc dù duy trì chức năng tuyến ức có thể góp phần nâng cao sức khỏe miễn dịch khi lão hóa, nhưng không đảm bảo hoàn toàn cho sức khỏe tổng thể hay tuổi thọ vượt trội.

Theo Al Jazeera.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.