Chánh án Ấn Độ Surya Kant cảnh báo trọng tài quốc tế đang mất đi sự nhanh chóng vốn có

Ngày 8/4, Chánh án Ấn Độ Surya Kant đã bày tỏ lo ngại về thực trạng trọng tài quốc tế hiện nay khi nó ngày càng mang hình thái của các thủ tục tố tụng tòa án truyền thống mà trọng tài vốn phải thay thế. Ông lưu ý các cuộc điều trần trọng tài hiện nay kéo dài nhiều ngày, yêu cầu sản xuất lượng lớn tài liệu giống như cơ chế discovery trong pháp luật common law, và sự xuất hiện của các chuyên gia đối lập trong từng vấn đề tranh chấp. Điều này khiến thời gian ra phán quyết kéo dài nhiều năm thay vì vài tháng như kỳ vọng ban đầu.

Chánh án Surya Kant dẫn dữ liệu mới nhất của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) cho thấy các vụ tranh chấp trọng tài thường mất trung bình 26 tháng để có phán quyết cuối cùng. Bên cạnh đó, số liệu của Tòa Trọng tài Quốc tế London (LCIA) cũng cho thấy thời gian trung vị đạt 20 tháng. Theo ông, so với các phiên tòa thông thường tại các tòa án truyền thống, mức thời gian này không phải là điều gây sốc, nhưng lại cách xa rất nhiều so với lời hứa về tốc độ giải quyết mà trọng tài từng cam kết mang lại.

Dù nhìn nhận nền tảng của trọng tài quốc tế vẫn vững chắc, Chánh án Surya Kant cho rằng các tầng lớp thủ tục bổ sung theo thời gian đã làm lu mờ tính hiệu quả và sự linh hoạt vốn có của trọng tài. Ông đề xuất các hội đồng trọng tài cần quản lý kỷ luật các quy trình, đặt ra lịch trình thực tế ngay từ đầu và đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt để rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp.

Tại Hội nghị thường niên Ấn Độ của Trung tâm Trọng tài Singapore (SIAC) tổ chức tại New Delhi, ông Surya Kant đã chỉ ra bốn vấn đề trọng tâm cần tập trung cải thiện trong trọng tài quốc tế, gồm quản lý vụ việc chặt chẽ, minh bạch cân bằng, ứng dụng công nghệ hợp lý và hạn chế can thiệp từ các tòa án trong việc thi hành phán quyết trọng tài.

Chánh án Surya Kant nhấn mạnh việc các tòa án không nên can thiệp quá sâu, đặc biệt trong việc đánh giá lại quyết định của trọng tài vì điều này có thể gây ra sự thiếu nhất quán và làm mất tính dự đoán giữa các bên tranh chấp trong trọng tài. Theo ông, khi trọng tài ngày càng đối mặt với các tranh chấp liên quan tài sản kỹ thuật số và công nghệ trí tuệ nhân tạo, vai trò bảo vệ cơ chế trọng tài bởi con người sẽ càng trở nên thiết yếu và quan trọng hơn bao giờ hết.

Qua đó, ông kêu gọi duy trì bản chất đặc thù của trọng tài, tránh để quá trình trọng tài bị kéo dài như tố tụng tại tòa án, nhằm đảm bảo tính hiệu quả và kịp thời trong giải quyết tranh chấp quốc tế.