Biến đổi khí hậu làm hạn hán ở châu Âu trở nên nghiêm trọng hơn

Khác với suy nghĩ phổ biến, nguyên nhân chính dẫn đến hạn hán không phải vì lượng mưa thấp mà là do nhiệt độ tăng cao khiến bề mặt đất, hồ và sông bị bay hơi nhanh hơn, dẫn đến mất độ ẩm nghiêm trọng, theo nghiên cứu của nhóm World Weather Attribution phối hợp các nhà khoa học từ châu Âu, Mỹ và Anh.

Nghiên cứu do Mariam Zachariah, thành viên nhóm từ Imperial College London đồng thực hiện, cho biết mặc dù mùa xuân tại nhiều vùng có lượng mưa thấp hơn trung bình, nhưng tác động của nhiệt độ cao là nguyên nhân làm cho hạn hán trở nên nghiêm trọng hơn. Bà khẳng định: "Nói chung, kết quả của chúng tôi cho thấy hạn hán này chủ yếu không phải do lượng mưa thấp mà do khí quyển ấm hơn đang gây ra tình trạng thiếu ẩm nghiêm trọng trên mặt đất".

Bà giải thích, mặc dù một số khu vực lượng mưa không giảm hoặc thậm chí tăng theo mùa, nhưng nguy cơ hạn hán vẫn đang gia tăng vì không khí ấm hơn có thể giữ lượng hơi nước nhiều hơn khoảng 7% cho mỗi độ C tăng nhiệt độ.

Các nhà khoa học cũng lưu ý rằng Trái Đất đã ấm lên khoảng 1,4°C kể từ thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900), chủ yếu do việc đốt than, dầu và khí đốt. Sự nóng lên này khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt và sóng nhiệt xảy ra với tần suất và cường độ lớn hơn. Châu Âu hiện được xác định là lục địa ấm lên nhanh nhất thế giới.

Theo dịch vụ khí hậu Copernicus, tháng 6 vừa qua tại Tây Âu là tháng 6 nóng nhất từng được ghi nhận, với đợt sóng nhiệt gay gắt gây ra hàng nghìn ca tử vong do nóng. Dù mùa đông tại một số vùng có lượng mưa tương đối cao, nhiệt độ tăng vẫn làm đất và các khu vực quanh đó trở nên khô cằn chỉ trong vài tháng, dẫn đến nguy cơ cháy rừng tăng cao.

Dominik Schumacher, đồng tác giả nghiên cứu từ ETH Zurich, chia sẻ rằng không khí ngày càng nóng làm đất bị hút ẩm nhanh hơn, và chu trình này tiếp tục diễn ra khiến tình trạng khô hạn trầm trọng thêm. Hiện tượng đất khô nhanh cũng làm tăng khả năng xảy ra các đám cháy rừng.

Trong nghiên cứu, nhóm khoa học đã so sánh dữ liệu khí hậu và mô hình máy tính giữa hạn hán trong thế giới hiện nay với thế giới mà khí hậu lạnh hơn 1,4°C, tương đương với thời kỳ tiền công nghiệp. Kết quả cho thấy đất cực kỳ khô cằn hiện nay có khả năng xảy ra cao gấp 5 lần ở Tây Âu và gấp 11 lần ở Đông Âu so với thế giới không có biến đổi khí hậu.

Từ tháng 4 đến tháng 6, mức độ hấp thụ độ ẩm từ đất và thực vật của khí quyển tại Tây Âu cao bất thường, khiến hiện tượng này có thể xảy ra hơn 80 lần so với trước đây. "Vì hiện nay không khí đã trở nên khát nước hơn, cùng một lượng thiếu mưa mà trước đây có thể không gây ra hạn hán giờ đây lại dẫn tới các sự kiện khô hạn nghiêm trọng hơn", Mariam Zachariah nhận định.

Các phát hiện này một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm phát thải khí nhà kính và thích nghi hiệu quả nhằm giảm thiểu các tác động nghiêm trọng về kinh tế, xã hội và môi trường do thời tiết cực đoan gây ra.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.