"Quần đảo Falkland là của Argentina, về mặt lịch sử và pháp lý, không có tranh luận - Tổng thống Javier Milei"
Trump nói đang xem xét lại và nghi ngờ khả năng của Anh
Ngày 31 tháng 8 tại Phòng Bầu dục, khi được hỏi về chủ quyền Falkland, Tổng thống Donald Trump nói, tôi luôn xem xét mọi lập trường, đó chỉ là một trong nhiều vấn đề, theo Reuters và Straits Times. Đến ngày 4 tháng 9 trong cuộc phỏng vấn với GB News của Anh, ông đi xa hơn khi tránh trả lời liệu Mỹ có hỗ trợ Anh trong xung đột khác về Falkland hay không. Trump nói, tôi đã ở đó khi các ông có cuộc chiến đầu tiên, đó là thời gian dài trước đây, các ông đã thể hiện rất tốt, nhưng đó là một hành trình rất xa. Ông nói thêm, tôi chỉ không biết liệu các ông có khả năng làm điều đó nữa không, Falkland rất thú vị vì đất nước các ông không còn giống 20, 25 năm trước. Ông cũng phàn nàn Anh không hỗ trợ chiến dịch ném bom Iran do Mỹ dẫn đầu, nhắc lại cựu Thủ tướng Keir Starmer nói không có tàu. Theo CNN, Washington chính thức công nhận quản lý thực tế của Anh nhưng không đứng về phía nào trong tranh chấp chủ quyền từ năm 1982, và chưa từng tham chiến cùng Anh năm đó.
Milei tuyên bố trừng phạt và dự luật bảo vệ chủ quyền quốc gia
Đêm 4 tháng 9, Tổng thống theo đường lối tự do cánh hữu Javier Milei, đồng minh thân cận của Trump, xuất hiện trên truyền hình quốc gia tuyên bố quần đảo Falkland là của Argentina, không có tranh luận, và gió đổi chiều đang có lợi cho yêu sách của Argentina. Theo CNN và Reuters, ông gọi dự án Sea Lion cách quần đảo 140 dặm về phía bắc là mối đe dọa khẩn cấp, nếu không hành động, trong vài tháng họ sẽ có khả năng vật chất để lấy trữ lượng dầu nằm dưới vùng biển của chúng ta. Sea Lion do Navitas Petroleum của Israel và Rockhopper Exploration của Anh điều hành, trong đó Rockhopper nắm 35 phần trăm cổ phần, với tài nguyên ước tính 1,7 tỷ thùng dầu, đủ đáp ứng nhu cầu dầu toàn cầu trong 17 ngày. Milei nói sẽ gửi Quốc hội dự luật bảo vệ chủ quyền quốc gia khẩn cấp để tăng hình phạt cho hoạt động không phép quanh đảo, mở rộng trừng phạt sang cổ đông, giám đốc và nhà cung cấp, đồng thời đầu tư thêm cho căn cứ hải quân ở Tierra del Fuego.
London khẳng định cam kết không lay chuyển và quyền tự quyết
Phản ứng của London đến nhanh và cứng rắn. Ngoại trưởng Ed Miliband viết trên X rằng cam kết của Anh với Falkland là không lay chuyển và quyền tự quyết được đặt nền tảng trong luật quốc tế, quần đảo là của Anh và sẽ vẫn như vậy vì đó là vị trí áp đảo của người dân đảo. Bộ trưởng Quốc phòng Wes Streeting nói tuyên bố của Milei nói nhiều hơn về chính trị nội bộ Argentina hơn là về Falkland. Theo Reuters, Anh kiểm soát quần đảo từ năm 1833, quần đảo tự thu thuế nhưng dựa vào Anh về quốc phòng và đối ngoại.
Năm 2013, cư dân đã bỏ phiếu ở lại dưới sự cai trị của Anh với hơn 99 phần trăm tán thành. Tuy nhiên Milei nói dân số không có quyền tự quyết hợp pháp và lập luận dựa trên trưng cầu dân ý là vô hiệu. Hai công ty dầu khí ra tuyên bố chung rằng họ có giấy phép hợp lệ do chính quyền đảo cấp với sự ủng hộ đầy đủ và liên tục của Anh, và các diễn biến gần đây không ảnh hưởng hoạt động. Cổ phiếu Rockhopper giảm 8 phần trăm sáng thứ Sáu.
Dầu khí, lịch sử chiến tranh 1982 và bóng đá
Tranh chấp không chỉ là pháp lý mà còn là ký ức. Năm 1982, chính quyền quân sự Argentina đổ bộ lên đảo và Anh dưới thời Thủ tướng Margaret Thatcher đã gửi lực lượng đặc nhiệm hải quân giành lại sau 74 ngày giao tranh, khiến 645 người Argentina và 255 người Anh thiệt mạng. Cuộc chiến ngắn ngủi vẫn khiến nhiều người Argentina day dứt và các nhà lãnh đạo thường chịu áp lực phải nêu lại yêu sách. Tháng 7 vừa qua, các cầu thủ Argentina giương biểu ngữ Malvinas là của Argentina sau khi đánh bại Anh ở bán kết World Cup, theo CNN. Dự án dầu khí càng làm tăng tính nhạy cảm khi nó hứa hẹn nguồn thu lớn cho chính quyền đảo nhỏ bé. Theo Daily Telegraph, khả năng Mỹ thay đổi lập trường là một trong các phương án Lầu Năm Góc cân nhắc để gây áp lực buộc đồng minh NATO tăng chi tiêu sau khi nhiều nước không ủng hộ chiến dịch Iran, điều mà Anh cho phép máy bay Mỹ dùng căn cứ nhưng không trực tiếp tham chiến.
Người dân đảo và gió đổi chiều địa chính trị
Giữa những tuyên bố lớn, người dân sống ở Stanley, thủ phủ với khoảng 3000 cư dân, vẫn tiếp tục cuộc sống thường ngày, đánh cá, chăn cừu và lo lắng về tương lai. Đối với họ, tranh chấp không phải là khẩu hiệu mà là nhà. Milei ca ngợi Trump khi nói Mỹ đang xem xét thay đổi lập trường vì biết rằng ở Argentina họ có đối tác đáng tin cậy, phù hợp với giá trị phương Tây. Nhưng nhiều nhà phân tích cho rằng động thái của Milei cũng nhằm củng cố vị thế trong nước khi nền kinh tế Argentina còn nhiều khó khăn. Việc Trump đặt câu hỏi liệu Anh có còn khả năng chiến đấu cho Falkland hay không đã chạm vào nỗi lo sâu sắc hơn về liên minh xuyên Đại Tây Dương trong thời kỳ mới, nơi các cam kết cũ bị đem ra mặc cả để đổi lấy chi tiêu quốc phòng và ảnh hưởng địa chính trị ở Nam Đại Tây Dương.
