Từ thị trấn nhỏ đến chính trường quốc gia: ảnh hưởng ngày càng lớn của các thị trưởng trên thế giới

Zohran Mamdani, thị trưởng New York 34 tuổi, đã ghi nhận bước tiến đáng kể trong các cuộc khảo sát dư luận gần đây. Từ mức 40% ủng hộ vào tháng 4, hiện nay ông đã đạt 45%, trong khi một số khu vực như Queens lên đến 58%. Là một chính trị gia theo chủ nghĩa xã hội, mang đậm nét tôn giáo Hồi giáo và có quan điểm gần như phản hệ thống, Mamdani thành công trong việc chạm đến nỗi lo lớn nhất của cư dân thành phố: chi phí sinh hoạt tăng cao. Ông đã cam kết và thực hiện các biện pháp cụ thể, điển hình như việc thông qua nghị quyết đóng băng giá thuê nhà tại thành phố 8,5 triệu dân này.

Kỳ thú là, khi được hỏi về lý do ủng hộ Mamdani, người dân New York không nhấn mạnh vào việc ông thực hiện cam kết mà đề cao sự gần gũi của ông khi xuất hiện trực tiếp trên đường phố, tại các trường học hay các tụ điểm giải trí. Các khoảnh khắc tự nhiên, không gượng ép, cùng những video lan truyền rộng rãi đã góp phần không nhỏ vào thành công của ông trên cương vị thị trưởng.

Câu chuyện Mamdani phản ánh một xu hướng ngày càng nổi bật trên thế giới: mối liên kết mạnh mẽ giữa cử tri với các lãnh đạo địa phương, bất kể đảng phái hay hệ tư tưởng. Từ cánh tả đến cánh hữu, các thị trưởng đang ngày càng lan tỏa sức ảnh hưởng, trở thành bước đệm cho sự thăng tiến vào các vị trí quyền lực quốc gia. Minh chứng rõ ràng nhất chính là trường hợp Andy Burnham tại Anh, người vừa trở thành Thủ tướng chỉ sau 9 năm làm thị trưởng Manchester và chưa lâu đảm nhận vị trí hạ nghị sĩ.

Tuy nhiên, chuyển đổi từ quản lý một đô thị 2,8 triệu dân sang điều hành một quốc gia hơn 70 triệu dân đặt ra không ít thách thức. Các trách nhiệm lớn hơn, những quyết định có tầm quốc gia và những áp lực mới tạo nên thử thách không nhỏ cho lãnh đạo như Burnham.

Thực tế, không ít nhân vật chính trị hàng đầu trên thế giới đã bắt đầu sự nghiệp từ vị trí thị trưởng. Ở Anh, Boris Johnson từng là Thị trưởng London trước khi lên làm Thủ tướng. Tại Pháp, các cựu Tổng thống như Jacques Chirac, François Hollande và Nicolas Sarkozy đều từng đảm nhận vai trò thị trưởng. Ở Italy và Đức, các nhân vật như Matteo Renzi và Olaf Scholz cũng có xuất phát điểm tương tự tại các thành phố lớn như Florence và Hamburg. Tương tự, tại Mexico, Claudia Sheinbaum chuyển từ Thị trưởng Mexico City lên làm Chủ tịch nước, và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan khởi đầu ở vị trí thị trưởng Istanbul.

Con đường từ chính quyền địa phương lên chính trường quốc gia giúp các nhà lãnh đạo xây dựng thương hiệu riêng, gia tăng uy tín và kết nối sâu sắc hơn với cử tri ở mọi cấp độ. Họ nắm rõ những khó khăn, nhu cầu thực tế của người dân, từ giao thông đến nhà ở, từ đó phát triển những dự án khả thi mang tính toàn quốc.

Sự trỗi dậy của các thị trưởng được xem là một phản ứng mới trước chủ nghĩa dân túy đang lan rộng khắp nơi. Những nhà lãnh đạo địa phương này tập trung làm việc trực tiếp để cải thiện đời sống thường nhật của người dân, điều mà các chính trị gia dân túy thường cam kết nhưng không thực hiện được. Tuy nhiên, sự nghiêm khắc từ cử tri cũng tăng lên, khiến họ phải chịu sức ép lớn hơn trong việc đáp ứng kỳ vọng, nếu không sẽ nhanh chóng bị chỉ trích, như trường hợp Thủ tướng Andy Burnham bị nhắc lại lời cam kết trong quá khứ về cách ông từng phản đối các biện pháp phong tỏa thời Covid.

Điều này cho thấy, dù có lợi thế bước vào chính trường quốc gia từ vị trí thị trưởng, các nhà lãnh đạo vẫn phải đối mặt với thách thức không nhỏ trong việc chuyển hóa kinh nghiệm và sự ủng hộ địa phương thành những chiến lược và quyết định phù hợp quy mô quốc gia.

Với sự phát triển này, vai trò của các thị trưởng không chỉ giới hạn trong phạm vi thành phố mà còn trở thành nhân tố quan trọng góp phần thay đổi bộ mặt chính trị quốc gia và toàn cầu.