Mỹ tấn công Iran bằng tên lửa giữa bối cảnh căng thẳng gia tăng và đàm phán bất định

Ngày 24/7, lực lượng Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào nhiều mục tiêu ở Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp dụng "hình phạt quân sự nghiêm trọng" với Tehran cùng lực lượng Houthi ở Yemen. Tuy vậy, ông vẫn để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận ngoại giao với Iran trong tương lai.

Hai tuần sau khi một lệnh ngừng bắn tạm thời chấm dứt, quân đội Iran đã đáp trả bằng việc tấn công các căn cứ Mỹ tại các quốc gia Arab láng giềng, đồng thời cảnh báo sẽ nhắm đến các công trình phi quân sự mà binh sĩ Mỹ đang sử dụng. Trump cũng từng đe dọa mở rộng phạm vi các mục tiêu tấn công sang các nhà máy năng lượng, cầu cảng, thậm chí là hòn đảo Kharg làm trung tâm xuất khẩu dầu của Iran và khu vực bí mật liên quan đến hạt nhân gọi là Pickaxe Mountain.

Tổng thống Trump cho biết ông vẫn chưa quyết định có tiến hành thêm các cuộc tấn công lớn nào hay không: "Chúng tôi đang nói chuyện với họ và cảm nhận họ rất nghiêm túc, có thể là nghiêm túc hơn bất kỳ lúc nào, nhưng điều đó không đồng nghĩa chúng tôi sẽ đạt thỏa thuận". Xung quanh chiến lược cho cuộc chiến với Iran, ông đề cập đến hai hướng đi: hoặc tiếp tục quân sự với cường độ cao hơn, "đánh bật hết tất cả", hoặc tìm cách "một chiến lược thông minh hơn" là đàm phán. Dù vậy, ông khẳng định quân đội Mỹ đã sẵn sàng, "chúng tôi đã sẵn sàng hành động".

Chiến tranh kéo dài gần năm tháng ở vùng Vịnh đã làm hàng nghìn người thiệt mạng, thúc đẩy lạm phát toàn cầu và tạo ra lo ngại về suy thoái kinh tế. Lực lượng Houthi kiểm soát miền bắc và tây Yemen đã áp đặt phong tỏa hải quân đối với Saudi Arabia. Điều này buộc Saudi chuyển hướng vận chuyển hàng triệu thùng dầu mỗi ngày qua đường ống dẫn đến Biển Đỏ nhằm tránh eo biển Hormuz, nơi Iran gần như phong tỏa hoàn toàn.

Sau sự kiện Houthi công bố đã tấn công hai tàu chở dầu Saudi vào ngày 23/7, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ buộc Iran chịu trách nhiệm nếu có thêm các cuộc tấn công tương tự từ lực lượng này. Ngày hôm sau, nhiều cuộc tấn công xảy ra tại cảng Hodeidah ở Yemen, với lực lượng liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu thông báo đã thực hiện một phản ứng quân sự "tương xứng", nhằm vào các điểm quân sự của Houthi ở tỉnh Hodeidah.

Lực lượng Mỹ tiến hành không kích Iran trong đêm hôm trước và sáng hôm sau, đánh dấu đêm thứ 13 liên tiếp diễn ra các cuộc tấn công. Đáp lại, Iran đã bắn tên lửa vào các quốc gia Arab lân cận có căn cứ quân sự Mỹ đóng quân. Các tên lửa của Mỹ đã tấn công trụ sở Hải quân Vệ binh Cách mạng ở tỉnh Gilan bên bờ Biển Caspi, cũng như thành phố cảng Bandar Anzali, khiến 4 người thiệt mạng và 5 người bị thương tại thành phố Ahvaz.

Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo dân cư ở các quốc gia vùng Vịnh về rủi ro các cuộc tấn công vào các toà nhà phi quân sự được binh sĩ Mỹ sử dụng làm nơi chỉ huy hoạt động. Bộ Y tế Iran cho biết từ khi các trận đụng độ với Mỹ tái khởi động vào cuối tháng 6, đã có 59 người thiệt mạng và 666 người bị thương.

Đồng thời truyền thông Iran trích lời chỉ huy quân sự cao cấp cảnh báo Iran sẽ giết một binh sĩ Mỹ mỗi khi một quân nhân Iran bị hại. Lực lượng Mỹ đã ghi nhận 18 quân nhân thiệt mạng và hơn 500 người bị thương từ đầu xung đột. Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo 100 binh sĩ bị thương kể từ ngày 7/7, phần lớn đã trở lại phục vụ.

Cuộc tấn công của Houthi vào hai tàu chở dầu Saudi tại eo biển Bab el-Mandeb hôm 23/7 đã đẩy giá dầu tăng vọt 7%, lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD/thùng kể từ tháng 5. Tuy nhiên sau đó, giá dầu Brent đã điều chỉnh giảm hơn 4 USD xuống gần 96 USD vào chiều ngày 24/7 theo giờ GMT.

Các nguồn tin cho biết Pakistan đang cố gắng xúc tiến nối lại đàm phán Mỹ - Iran nhằm xoa dịu chiến sự, theo sáng kiến được Trung Quốc khởi xướng. Bộ trưởng Nội vụ Iran Eskandar Momeni đã tới Islamabad hai lần trong vòng 10 ngày qua để thảo luận các khả năng này.

Hoạt động tấn công của Houthi buộc nhiều tàu chở dầu phải đổi hướng đi qua kênh đào Suez, mất thêm thời gian do phải vòng qua châu Phi để đến châu Á. Chi phí bảo hiểm vận chuyển qua Biển Đỏ tăng gấp đôi đối với một số hãng tàu. Dù vậy, trong số 18 tàu rời eo biển Bab el-Mandeb hôm 23/7, có tới 9 chiếc chở dầu thô, trong đó có hai tàu siêu lớn Trung Quốc. Số lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm xuống chỉ còn một, thấp nhất kể từ 7/5.

Quân đội Iran tuyên bố tấn công các kho quân sự Mỹ tại Camp Buehring (Kuwait), cùng các vị trí binh sĩ Mỹ tại Camp Arifjan và Camp Doha gần Kuwait City. Không quân Kuwait thông báo đã đánh chặn các mục tiêu của Iran nhằm vào không phận mình.

Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố phá hủy một trạm giám sát của Hạm đội 5 Mỹ tại Bahrain, cũng như tấn công doanh trại và các máy bay chiến đấu Mỹ tại Jordan, các cơ sở ở Erbil, vùng Kurdistan Iraq, trong đó có một khí cầu do thám và hệ thống phòng không Patriot. Quân đội Jordan cho biết đã bắn rơi 7 tên lửa và 6 máy bay không người lái của Iran mà không có thiệt hại nào.

Đại sứ quán Mỹ ở Baghdad khuyến cáo công dân ở Trung Đông cảnh giác và luôn trong trạng thái cảnh báo cao.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.