Thượng nghị sĩ Mỹ đề xuất hai dự luật nhằm hạn chế quyền công dân theo luật sinh tại chỗ

Tại Thượng viện Hoa Kỳ, cuộc tranh luận về quyền công dân theo luật sinh đang nóng trở lại sau khi Thượng nghị sĩ Pete Ricketts, thuộc đảng Cộng hòa, Nebraska, công khai ủng hộ hai dự luật nhằm sửa đổi quyền công dân này. Ông Ricketts nhận định, trong khi quyền công dân theo luật sinh từng có vai trò lịch sử quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi sau thời kỳ bãi bỏ chế độ nô lệ, thì hiện nay cần phải xem xét lại do bối cảnh và thực trạng mới.

Thượng nghị sĩ nhấn mạnh rằng luật hiện hành khuyến khích các hoạt động du lịch sinh con – tức các mẹ bầu nước ngoài đến Mỹ sinh con để con cái được hưởng quốc tịch Mỹ – và tạo điều kiện cho việc lợi dụng hệ thống quốc tịch, đặc biệt từ những người nhập cư bất hợp pháp.

Dự luật đầu tiên, được mang tên Luật Quyền công dân theo sinh tại chỗ năm 2025 (S.304), do Thượng nghị sĩ Lindsey Graham đề xuất. Văn kiện này nhằm sửa đổi Luật Di trú và Quốc tịch nhằm xác định rõ hơn đối tượng được coi là "phạm vi quyền tài phán" của Hoa Kỳ theo Tu chính án 14 của Hiến pháp. Theo dự luật, trẻ em chỉ được cấp quốc tịch tự động khi cha hoặc mẹ là công dân hợp pháp hoặc đang cư trú hợp pháp lâu dài tại Mỹ.

Mục tiêu quan trọng của S.304 là chấm dứt việc tự động công nhận quốc tịch Mỹ với con cái của người nhập cư bất hợp pháp hoặc những người chỉ có thị thực tạm thời.

Dự luật thứ hai, Luật SAFE KIDS (S.3101), do Thượng nghị sĩ Rick Scott đề xuất, tập trung vào các hợp đồng mang thai hộ có người liên quan là công dân hoặc cư dân thường trú của các quốc gia được Mỹ coi là đối thủ. Dự luật đề xuất coi các hợp đồng mang thai hộ giữa người mang thai tại Mỹ và cá nhân từ các quốc gia trên là không hợp lệ, trừ khi một trong hai cha mẹ có thuỗc diện công dân hoặc cư dân hợp pháp.

Ngoài ra, S.3101 còn quy định các hình phạt hình sự đối với cá nhân tham gia môi giới thương mại các hợp đồng này, gồm phạt tiền và phạt tù tối đa một năm.

Cả hai dự luật vẫn đang trong giai đoạn đầu của quá trình lập pháp. S.304 được trình vào ngày 29/1/2025 và đang được chuyển đến Ủy ban Tư pháp Thượng viện xử lý. S.3101 được trình ngày 4/11/2025 và cũng đang theo quy trình tương tự.

Sự ủng hộ của Thượng nghị sĩ Pete Ricketts được công bố ngày 21/7/2025, ngay sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào ngày 30/6/2025. Tòa án ra phán quyết với tỷ lệ 6-3 giữ nguyên quyền công dân tự động theo Tu chính án 14 đối với trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ, bất kể tình trạng nhập cư của cha mẹ.

Phán quyết này đã bác bỏ Lệnh hành pháp 14160 của cựu Tổng thống Donald Trump ra ngày 1/1/2025, vốn nhằm hạn chế quyền công dân theo luật sinh. Ông Trump sau đó thông báo sẽ yêu cầu tòa án xem xét lại phán quyết này trong một phiên tòa mới.

Thượng nghị sĩ Ricketts nhận định rằng, Hoa Kỳ là một trong số ít quốc gia không có các biện pháp bảo vệ hợp lý đối với quyền công dân theo luật sinh. Ông đặc biệt cảnh báo nguy cơ Trung Quốc cộng sản lợi dụng chính sách này để xâm nhập vào Mỹ.

Ông đề xuất quyền công dân nên gắn liền với một mối quan hệ pháp lý và thường trực với quốc gia, thay vì chỉ dựa vào vị trí sinh đẻ. Ông cho rằng đây là cách thể hiện cam kết với lời hứa của quốc gia, bảo vệ các giá trị tự do và dân chủ.

Với quan điểm đó, ông đã đồng ký tên vào hai dự luật với hy vọng các chính sách sẽ được cải tổ phù hợp với thực tế hiện tại.

Đây là một bước đi quan trọng trong cuộc tranh luận đang diễn ra về chính sách nhập cư và quyền công dân tại Hoa Kỳ, có thể ảnh hưởng đến hàng triệu người và chiến lược kiểm soát di cư trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.