Chiến tranh thương mại của Donald Trump khiến kinh tế toàn cầu thiệt hại nặng nề

Donald Trump đã áp thuế nhập khẩu 12,5% trên hàng hóa từ 60 quốc gia, chiếm khoảng 99% tổng lượng hàng nhập khẩu vào Mỹ. Động thái này cùng lúc ông tiến hành các hoạt động quân sự tại Trung Đông, khiến giá dầu thô vọt lên trên 100 USD một thùng, tạo áp lực tăng chi phí không chỉ cho người Mỹ mà còn cho các doanh nghiệp và người dân toàn cầu như nhà sản xuất tại Australia và nông dân trồng lúa Ấn Độ.

Việc áp thuế này đi kèm với nỗ lực mới nhằm biện minh cho chính sách bằng lý do cạnh tranh bất công từ lao động cưỡng bức ở nước ngoài, nhưng quy trình điều tra bị cho là hình thức và thiếu thuyết phục. Theo tuyên bố chính thức, các biện pháp thuế được thực thi theo chỉ thị trực tiếp của Tổng thống Trump, cho thấy động cơ chính trị và kinh tế bên dưới thay vì vì mục tiêu nhân đạo.

Ngày áp thuế cũng chứng kiến sự sụt giảm gần 5% giá trị chỉ số "Magnificent 7" của Bloomberg, theo dõi giá trị vốn hóa thị trường của các ông lớn công nghệ như Apple, Microsoft và Amazon, tương đương với việc mất trắng 797 tỷ USD, tương đương hơn 1,1 nghìn tỷ USD. Điều này diễn ra ngay trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ đổ mạnh vốn đầu tư vào cuộc cách mạng AI - một trong những trụ cột giữ cho nền kinh tế Mỹ và Australia ổn định.

Chính sách thuế của Trump còn bị đánh giá là thiếu nhất quán khi loại trừ các mặt hàng như thịt bò (bao gồm thịt bò Australia), cà phê, nhiên liệu máy bay và dầu trộn trong dầu thô nội địa Mỹ khỏi các khoản thuế, làm dấy lên nghi vấn về tính công bằng và hiệu quả thực sự của các biện pháp này.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong báo cáo triển vọng kinh tế thế giới mới nhất đã hạ dự báo tăng trưởng do những rủi ro lớn gồm tái leo thang xung đột ở Trung Đông, sự bùng nổ quá mức thị trường AI, tăng thuế quan toàn cầu và thất bại trong kiểm soát chi tiêu công ở nhiều quốc gia.

Các yếu tố này được phản ánh rõ qua giá dầu ổn định trên 100 USD một thùng, sụt giảm giá cổ phiếu của công ty công nghệ lớn, và một loạt biện pháp thuế mới của Mỹ, mở rộng từ Canada sang nhiều nước khác. Bên cạnh đó, thâm hụt ngân sách Mỹ trong 9 tháng đầu năm tài chính nay lên tới 1,4 nghìn tỷ USD, cao hơn cùng kỳ năm trước, đồng thời mức lãi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ đạt mức cao nhất trong một năm, gây áp lực lên chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Tỷ lệ chi trả lãi nợ công hiện chiếm tới 15% chi tiêu liên bang Mỹ, chỉ đứng sau chi phí y tế Medicare, với dự báo nợ công có thể chạm 40 nghìn tỷ USD, tương đương 125% GDP, trong vài tháng tới. Điều này tạo áp lực lớn và kéo dài đối với ngân sách cũng như tăng trưởng kinh tế của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Thập kỷ này đánh dấu một giai đoạn đầy biến động với các cú sốc liên tiếp từ đại dịch Covid, chiến tranh tại Ukraine, giảm sút năng suất toàn cầu và tác động ban đầu của AI tới thị trường lao động. Theo các chuyên gia kinh tế hàng đầu như Sarah Hunter - kinh tế trưởng Ngân hàng Dự trữ Australia - sự chồng chất các cú sốc này khiến giới chuyên môn và nhà đầu tư luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ và luôn theo dõi sát mọi biến động bất thường mỗi ngày.

"Trước đây tôi không cần kiểm tra tin tức ngay khi thức dậy vì thế giới không thay đổi nhanh đến vậy, nhưng bây giờ tôi không nhớ được lần gần đây nhất tôi không kiểm tra điện thoại ngay khi mở mắt," bà Hunter chia sẻ tại một hội nghị kinh tế gần đây, mô tả áp lực tinh thần mà cơn bão kinh tế toàn cầu mang lại.

Trong bối cảnh đó, các chính sách thương mại và an ninh do Trump khởi xướng đang góp phần làm tăng bất ổn và gánh nặng chi phí cho kinh tế thế giới, đồng thời đặt ra nhiều thách thức phức tạp cho các nhà hoạch định chính sách toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.