Robot phẫu thuật Trung Quốc tiên phong tiến vào thị trường Việt Nam, thách thức thống trị từ Mỹ

Trung Quốc đã chính thức đưa robot phẫu thuật do nước này phát triển vào sử dụng tại nhiều bệnh viện hàng đầu ở Việt Nam, theo thông báo từ Cục An sinh Y tế Quốc gia Trung Quốc (NHSA). Điều này đánh dấu bước tiến quan trọng cho các nhà sản xuất thiết bị y tế cao cấp của Trung Quốc trong việc thách thức vị thế thống trị của phương Tây trên thị trường y tế tại Đông Nam Á.

Robot phẫu thuật do Trung Quốc sản xuất đã được đăng ký và lắp đặt qua nền tảng giao dịch sản phẩm y tế khu vực Trung Quốc-ASEAN do NHSA phối hợp với chính quyền Khu tự trị Quảng Tây quản lý. Đây là kênh xuyên biên giới hỗ trợ các sản phẩm dược phẩm, thiết bị y tế và vật tư tiêu hao của Trung Quốc tiếp cận các thị trường đông nam Á, trong đó có Việt Nam.

NHSA cho biết hai nước hiện sẽ đẩy mạnh hợp tác trong nhiều lĩnh vực liên quan đến phẫu thuật robot, từ đào tạo kỹ thuật, ứng dụng lâm sàng, trao đổi học thuật cho đến phát triển nhân tài trong lĩnh vực này. Quá trình hợp tác nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả phẫu thuật robot tại các bệnh viện Việt Nam, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững ngành y tế kỹ thuật số trong khu vực.

Nền tảng mua sắm tập trung theo số lượng nhằm mở rộng đăng ký các thiết bị y tế quy mô lớn của Trung Quốc tại Việt Nam, như thiết bị xạ trị và điều trị can thiệp, được NHSA công bố sẽ là bước tiếp theo trong chiến lược thúc đẩy xuất khẩu thiết bị y tế Trung Quốc ra nước ngoài.

Trung Quốc đang chứng kiến sự gia tăng đột biến trong xuất khẩu các thiết bị y tế tiên tiến, đặc biệt là robot phẫu thuật và thiết bị sinh học, khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe toàn cầu tăng cao do dân số già hóa và nhu cầu y tế ngày càng đa dạng. Theo dữ liệu hải quan chuẩn, giá trị xuất khẩu robot phẫu thuật của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 đạt 70 triệu USD, tăng 344% so với cùng kỳ năm trước.

Trong số đó, khoảng 10% sản lượng xuất khẩu hướng tới các thị trường thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), với mức tăng trưởng 246% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ đó, Trung Quốc không chỉ củng cố vị trí tại thị trường khu vực mà còn bước vào cuộc cạnh tranh quốc tế trong lĩnh vực phẫu thuật robot, vốn do các công ty Mỹ thống trị từ đầu những năm 2000.

Thị trường robot phẫu thuật trên thế giới vẫn do hãng Intuitive Surgical của Mỹ chi phối, với sản phẩm chủ lực da Vinci Surgical System chiếm gần 60% thị phần năm 2024 theo công ty phân tích dữ liệu GlobalData có trụ sở tại Anh. Để lấn sân thị trường quốc tế, các doanh nghiệp Trung Quốc như MicroPort MedBot (Thượng Hải), Ronovo Surgical và Edge Medical (Thâm Quyến) đang dần bước vào giai đoạn thương mại hóa toàn cầu.

Việc sử dụng robot phẫu thuật ngày càng phổ biến trong các ca phẫu thuật ít xâm lấn, đặc biệt trong lĩnh vực tiết niệu và phụ khoa, mang lại lợi ích cải thiện hiệu quả và giảm rủi ro cho bệnh nhân.

Nền tảng y tế Trung Quốc-ASEAN đã trở thành kênh quan trọng giúp các công ty y tế Trung Quốc tiếp cận các thị trường ngoài nước. Nền tảng này cung cấp dịch vụ từ đăng ký sản phẩm, liệt kê sản phẩm tới khớp lệnh thương mại và thanh toán xuyên biên giới thông qua các kênh mua sắm trực tuyến, theo NHSA.

Kể từ khi ra mắt vào tháng 1 năm ngoái, nền tảng đã giới thiệu 1.228 loại thuốc và 2.253 loại vật tư tiêu hao, thiết bị y tế, thu hút 381 công ty Trung Quốc và 44 khách hàng nước ngoài tham gia. Tính đến nay, nền tảng đã giúp 10 công ty hoàn tất 41 giao dịch xuất khẩu và hỗ trợ 29 công ty đăng ký 62 thiết bị y tế tại Việt Nam.

Dữ liệu hải quan Trung Quốc cho thấy, xuất khẩu robot phẫu thuật đã mở rộng từ 23 quốc gia trong nửa đầu năm ngoái lên 49 thị trường trong năm nay. Các thị trường lớn bao gồm Hà Lan, Ấn Độ, Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ, Thái Lan và Hoa Kỳ, góp phần tạo nên bước tiến quốc tế rõ rệt cho ngành thiết bị y tế Trung Quốc.

Những diễn biến trên cho thấy sự quyết tâm của Trung Quốc trong việc thâm nhập và chiếm lĩnh thị trường toàn cầu về công nghệ phẫu thuật robot, một lĩnh vực vốn do Mỹ thống trị trong nhiều thập kỷ qua.