NHRC điều tra cáo buộc vi phạm quyền con người trong vụ phá dỡ nhà tại Lagos

Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Nigeria (NHRC) đang tiến hành điều tra các cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng liên quan đến vụ phá dỡ các công trình tại Blue Roof Estate, thuộc cộng đồng Surulere, khu vực Alagbado, bang Lagos. Cuộc điều tra được thực hiện sau khi các cư dân địa phương gửi đơn kiến nghị, phản ánh về hoạt động phá dỡ trái phép cùng những hành vi cưỡng bức, đe dọa và thậm chí mất mát sinh mạng trong thời gian từ ngày 27/1 đến 26/2/2026.

Đơn kiến nghị được đệ trình ngày 5/5/2026 và được NHRC tiếp nhận dưới số vụ án C/2026/CPR/1492/HQ, trong đó cơ quan này cam kết sẽ tiến hành điều tra dựa trên nhiệm vụ theo Hiến pháp và pháp luật của mình.

Luật sư đại diện cho các cư dân, ông Akeem Aponmade, cho biết có hơn 200 đối tượng có vũ trang đã xâm nhập vào khu estate trong giai đoạn nêu trên. Ông cáo buộc nhóm này hoạt động dưới sự chỉ đạo của ông Ademola Akerele và ông Bolu Fakile, với sự hỗ trợ từ Chủ tịch Khu Phát triển Hội đồng Địa phương Agbado Oke-Odo, ông Abiodun Ejigbadero.

Những người này tuyên bố thực hiện theo một lệnh tòa án thay mặt Cơ quan Nhà ở Liên bang (Federal Housing Authority - FHA). Tuy nhiên, FHA đã ra tuyên bố phủ nhận sự liên quan đến vụ phá dỡ, phủ nhận khẳng định được đưa ra trong suốt quá trình thi hành.

Các cư dân bị cho là chịu nhiều hành vi quấy rối, đe dọa và phá dỡ nhà cửa, hàng rào cùng các công trình khác, khiến nhiều gia đình mất chỗ ở và phương tiện kiếm sống. Đặc biệt, một cư dân đã thiệt mạng trong vụ việc.

Theo đơn kiến nghị, một số cư dân còn bị buộc phải nộp đến 5 triệu Naira vào tài khoản ngân hàng cá nhân và ký cam kết sẽ tiếp tục nộp thêm 20 triệu Naira, nếu không sẽ mất hoàn toàn quyền sở hữu tài sản. Những hành vi này được xem là vi phạm nghiêm trọng các quyền hiến định, bao gồm quyền sống, quyền được tôn trọng nhân phẩm, quyền sở hữu tài sản và quyền chống lại việc thu hồi tài sản trái pháp luật.

Ông Aponmade cho biết, sau khi FHA gửi đơn khiếu nại, một số cá nhân bị xem là nghi phạm chính đã bị Cảnh sát Nigeria, Bộ chỉ huy Vùng 2, tuyên bố truy nã. Tuy nhiên, việc bắt giữ và xử lý những người này không diễn ra kịp thời, gây lo ngại về tiến độ điều tra từ phía cư dân.

Mặc dù đã có lệnh phong tỏa từ Tòa án Tối cao bang Lagos do Thẩm phán D.T. Olatokun ban hành, hoạt động phá dỡ vẫn tiếp tục được thực hiện. Cảnh sát Nigeria và Lực lượng Nhiệm vụ Chính quyền bang Lagos cũng có mặt tại hiện trường trong suốt quá trình này, với sự hỗ trợ phương tiện vận hành.

Tuy nhiên, khi vụ việc được đưa trở lại tòa án, thẩm phán đã yêu cầu Cảnh sát trưởng và các lực lượng an ninh rút ngay lực lượng khỏi khu vực cộng đồng, từ đó các hoạt động phá dỡ mới chấm dứt.

Các cư dân yêu cầu NHRC tiến hành điều tra độc lập về vụ xâm nhập, phá hủy tài sản, hành vi đe dọa và cái chết xảy ra, đồng thời đảm bảo công lý cho nạn nhân đã thiệt mạng, làm rõ trách nhiệm của những người liên quan và xử lý theo pháp luật.

Họ cũng đề nghị điều tra vai trò của các lực lượng an ninh hiện diện trong suốt quá trình phá dỡ để xác định có hay không việc bao che hoặc thiếu trách nhiệm trong nhiệm vụ.

Luật sư Aponmade khẳng định đơn kiến nghị được đính kèm nhiều tài liệu hỗ trợ, bao gồm tuyên bố từ chối trách nhiệm của FHA, hồ sơ điều tra của cảnh sát, thông báo truy nã những cá nhân liên quan, các chứng từ ngân hàng về các khoản tư tiền cưỡng bức và hình ảnh tài sản bị phá hủy.

Những diễn biến này tiếp tục đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về việc bảo vệ quyền con người và trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong việc thực thi luật pháp tại Nigeria.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.