Thành viên ICC bỏ phiếu quyết định sa thải công tố viên Karim Khan do cáo buộc hành vi sai trái

Tại The Hague, ngày 22/7, các thành viên của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) sẽ tiến hành bỏ phiếu để quyết định liệu có nên sa thải công tố viên Karim Khan do những cáo buộc về hành vi tình dục sai trái đang gây tranh cãi. Vụ việc làm giảm sút đáng kể uy tín của ICC trong bối cảnh Hoa Kỳ đang tăng tốc chiến dịch ngoại giao nhằm đẩy lùi tòa án này với lý do ICC đe dọa chủ quyền quốc gia Mỹ.

Karim Khan, 56 tuổi, đã phủ nhận mọi sai phạm liên quan. Cuộc bỏ phiếu diễn ra chỉ một tuần sau khi Washington công bố chiến dịch ngoại giao mới nhằm giải thể ICC. Điều này đánh dấu một giai đoạn đầy thử thách đối với tòa án khi Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 11 quan chức hàng đầu của ICC.

Vụ việc làm nổi bật các mâu thuẫn sâu sắc trong các cơ quan quản lý của ICC và giữa các quốc gia thành viên. Mặc dù các quan chức cơ quan quản lý ICC cho rằng Khan nên bị cách chức vì vi phạm nghiêm trọng, song chưa rõ liệu các quốc gia thành viên có tuân thủ đề xuất này hay không.

Để sa thải công tố viên, ít nhất 63 trong tổng số 125 quốc gia thành viên phải bỏ phiếu kín đồng thuận tại cuộc họp tổ chức ở trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York. Cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra vào lúc 15 giờ (19 giờ GMT).

Người tố cáo Khan là một nhân viên trẻ của ICC đã lần đầu tiên lên tiếng công khai trong cuộc phỏng vấn với CNN tuần trước, xác nhận cáo buộc Khan có mối quan hệ tình dục không đồng thuận với cô. Người này, chỉ được biết đến với tên Sarah, cho biết: “Không thể có sự đồng thuận khi tồn tại sự chênh lệch quyền lực quá lớn.”

Trong khi đó, các luật sư của Khan phản đối mạnh mẽ cáo buộc này, khẳng định rằng không tồn tại bất kỳ mối quan hệ tình dục nào giữa ông và người tố cáo. Họ cũng cho rằng quyết định đưa vụ việc ra bỏ phiếu là không hợp pháp, không công bằng về thủ tục và thiếu bằng chứng thuyết phục. Một nhóm thẩm phán độc lập trước đó cũng đã kết luận không có đủ bằng chứng để xác định cáo buộc vượt ngoài phạm vi nghi ngờ hợp lý, dựa trên báo cáo điều tra của Liên Hợp Quốc.

Bất luận kết quả cuộc bỏ phiếu, những chia rẽ trong nội bộ ICC dự kiến không dừng lại. Nếu các thành viên quyết định sa thải Khan, nhiều người lo ngại điều này sẽ được xem là do áp lực chính trị, nhất là khi Khan từng phát lệnh bắt giữ đối với các quan chức cấp cao Israel với cáo buộc phạm tội chiến tranh tại Dải Gaza. Israel không phải là thành viên ICC và đã bác bỏ các lệnh bắt giữ này.

Trong trường hợp Khan bị sa thải, một quá trình bầu chọn công tố viên mới sẽ bắt đầu, dự kiến không thể hoàn tất trước năm sau. Ngược lại, nếu Khan giữ được chức vụ, vị trí của ông cũng sẽ bị suy yếu, đồng thời tạo dư địa cho những chỉ trích nhắm vào ICC.

ICC được thành lập năm 2002 nhằm truy tố các tội ác chiến tranh, tội diệt chủng và tội ác chống lại loài người, với quyền tài phán chỉ khi các quốc gia thành viên không thể hoặc không muốn xét xử. Hoa Kỳ chưa bao giờ là thành viên và đang tăng cường gây áp lực ngoại giao, kêu gọi các quốc gia rút khỏi ICC. Liên minh châu Âu khẳng định ủng hộ ICC và phản đối bất kỳ hành động đe dọa nào nhắm vào tòa án hoặc các quan chức của nó, nhưng phần lớn các thành viên ICC vẫn chưa có bước đi cụ thể để bảo vệ tổ chức này.

Đại diện Liên đoàn Quốc tế Nhân quyền gọi chiến dịch mới của Mỹ là cuộc tấn công nghiêm trọng nhất với ICC từ trước đến nay, đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên bảo vệ và duy trì vai trò của tòa án này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.